Лоуренс Хамфри: Ағылшын дін танушысының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Ағылшын теологы Лоуренс Хамфри (немесе Лоуренс Хамфри) ДД (1525/7? – 1589 жылдың 1 ақпаны) – ағылшын теологы, Оксфордтағы Магдалена колледжінің президенті және Глостер мен Винчестер соборларының деканы болған.

Өмірбаян

Хамфри Англияның Бэкингемшир графтығындағы Ньюпорт Пагнелл қаласында дүниеге келген. Ол алғашқы білімін Кембридж университетінде алған. 1546 жылы Магдалена колледжінің демиі, ал 1548 жылы Fellow болып сайланды. 1549 жылы бакалавр, 1552 жылы магистр, ал 1562 жылы дін бакалавры және дін докторы атағын алды. Ол Пьетро Мартир Вермиглидің ең талантты шәкірттерінің бірі ретінде танылды. Мэри таққа отырған кезде колледжінен шетелге саяхаттауға рұқсат алды. Ол Базель, Цюрих, Франкфурт және Женева қалаларында тұрып, швейцариялық жетекші дін қызметкерлерімен танысты және олардың шіркеулік көзқарастарын қабылдады. 1556 жылы оның демалысы бітіп, ол Магдалена колледжінің серіктесі лауазымынан босатылды. Хамфри Елизавета I таққа отырған кезде Англияға оралды, 1560 жылы Оксфордта діни ілімнің региялық профессоры болып тағайындалды және Архиепископ Паркер мен басқалар оны Магдалена колледжінің президенті болып сайлауға ұсынды. Колледждің профессорлары бастапқыда мұндай беделді реформаторды сайлаудан бас тартты, бірақ 1561 жылы олар келісімге келді, ал Хамфри колледжді пуритандық идеологияның бекінісіне айналдырды. 1564 жылы Хамфри мен оның досы Томас Сэмпсон, Оксфордтағы Христос шіркеуінің деканы, Паркердің алдына шақырылды, себебі олар белгіленген шіркеу киімдерін киюден бас тартқан. Осыдан ұзаққа созылған киім дауы басталды, оған Булингер және басқа да шетелдік теологтар, сондай-ақ Англияның жетекші дін қызметкерлерінің көпшілігі қатысты. Булингердің кеңесіне қарамастан, Хамфри мойынсұнудан бас тартты, ал Паркер оны Сэмпсонмен бірге қызметтен шеттетуді жоспарлады. Бірақ Магдалена колледжінің президенті сайлау арқылы тағайындалатын еді және колледждің басшысы Паркер емес, Винчестер епискобы болды. Хамфри уақытша зейнеткерлікке шықты. Паркерге кеңес тарапынан қолдау болмады. 1566 жылы Хамфри Сент-Полс-Кроста уағыз айтуға таңдалды және оған киімдерсіз уағыз айтуға рұқсат берілді. Сол жылы Хамфри Елизаветаның Оксфордқа сапарымен байланысты рәсімдерге белсенді қатысты. Ол бұл оқиғада докторлық мантиясын киді, патшайым оған бұл киімнің өте жарасымды екенін айтты, және оның қарсылығы әлсіреуге басталды. 1571 жылы ол Глостердің деканы болған кезде бұл мәселеде мойынсұнуға келді. 1578 жылы ол лютерандық және реформаторлық шіркеулер арасындағы теологиялық келісім жобасын талқылау үшін Шмалькальдедегі діни кеңеске қатысуға таңдалған дін қызметкерлерінің бірі болды, ал 1580 жылы ол Винчестердің деканы болды. 1585 жылы ол өзінің епискобы Купердің Магдалена колледжінің шіркеуінде суреттерді қайта орнатуға көндірді. Ол 1590 жылдың 1 ақпанында қайтыс болды және колледждің шіркеуінде жерленді, онда оның есіне арналған қабырғалық ескерткіш орнатылған. Магдалена колледжінің мектебінде оның портреті сақталған.

Humphrey was born at Newport Pagnell, Buckinghamshire, England. He was first educated at the University of Cambridge. He was elected to a demy at Magdalen College in 1546 and Fellow in 1548. He graduated BA in. 1549, MA in 1552, and BD and DD in 1562. He was noted as one of the most promising pupils of Pietro Martire Vermigli, and on Mary's accession obtained leave from his college to travel abroad. He lived at Basel, Zürich, Frankfurt and Geneva, making the acquaintance of the leading Swiss divines, whose ecclesiastical views he adopted. His leave of absence having expired in 1556, he ceased to be fellow of Magdalen. Humphrey returned to England at Elizabeth I's accession, was appointed regius professor of divinity at Oxford in 1560, and was recommended by Archbishop Parker and others for election as President of Magdalen College. The fellows refused at first to elect so pronounced a reformer, but they yielded in 1561, and Humphrey gradually converted the college into a stronghold of Puritanism. In 1564, Humphrey and his friend Thomas Sampson, Dean of Christ Church, Oxford, were called before Parker for refusing to wear the prescribed ecclesiastical vestments; and a prolonged struggle, the vestments controversy, broke out, in which Bullinger and other foreign theologians took part as well as most of the leading divines in England. In spite of Bullinger's advice, Humphrey refused to conform; and Parker wished to deprive him as well as Sampson. But the presidency of Magdalen was elective and the visitor of the college was not Parker but the Bishop of Winchester; and Humphrey escaped with temporary retirement. Parker, in fact, was not supported by the council; in 1566 Humphrey was selected to preach at St Paul's Cross, and was allowed to do so without the vestments. In the same year, Humphrey took a prominent part in the ceremonies connected with Elizabeth's visit to Oxford. On this occasion he wore his doctor's gown and habit, which the queen told him became him very well; and his resistance now began to weaken. He yielded on the point before 1571 when he was made dean of Gloucester. In 1578 he was one of the divines selected to attend a diet at Schmalkalde to discuss the project of a theological accommodation between the Lutheran and Reformed churches; and in 1580 he was made Dean of Winchester. In 1585 he was persuaded by his bishop, Cooper, to restore the use of surplices in Magdalen College chapel. He died on 1 February 1590 and was buried in the college chapel, where there is a mural monument to his memory; a portrait is in Magdalen College school.

Шығармалары

Хамфри теология және басқа да тақырыптар бойынша жемісті жазушы болды. Паркердің өтінішімен ол өзінің досы және демеушісі епископ Жюлдің өмірбаянын жазды, ол 1573 жылы жарық көрді және 1600 жылы шығарылған Жюлдің еңбектерінің басылымына қосымша ретінде берілді. Оның иезуиттерге қарсы жазған кітаптарының бірі "Доктрина иезуитарум" атты еңбектің үшінші томына (6 томдық, 1585–1586 жылдары Ла-Рошельде басылған) енгізілді.

Отбасы

Елизавета I билігінің басында Лоуренс Ипсвич қаласының Эндрю Инкфордбидің қызы Джоан Инкфордбиге үйленді. Одан жеті ұл және бес қызы болды. Джоан 27 тамыз 1611 жылы "74 жасында" қайтыс етті және Оксфордширдегі Стил Бартон шіркеуіне жерленді. Оның үлкен қызы Джастина Дормер, Каспар Дормердің әйелі, есквайр, оның естелігіне онда ескерткіш қойды. Оның үшінші қызы Джудит, Монмут графының інісі сэр Эдмунд Керидің үшінші әйелі болды (1637 жылы қайтыс болды).