Кіріспе
Жаңадан меңгерілген дағдыларды алғашқы жетілуден кейін де жаттығу арқылы нығайту.
Артық жаттығу – жаңадан меңгерілген дағдыларды алғашқы жетілу деңгейінен асып түсу үшін жаттығу жасауды білдіреді. Бұл термин сонымен қатар, осы типтегі жаттығулар автоматтылыққа немесе басқа да пайдалы нәтижелерге алып келеді деген педагогикалық теорияны түсіндіру үшін де жиі қолданылады.
Алғашқы зерттеулер
Есте сақтау зерттеушісі Герман Эббингхаус 1890 жылдардың аяғында артық оқытуға қатысты классикалық зерттеулер жүргізді. Ол оқыған материалды есте сақтаудың уақыт өте келе төмендеуін байқады (сонымен қатар ұмыту қисығын қараңыз). Эббингхаус мағынасыз буын тізімдерін уақыт өте келе еске түсірудің қиындағанын, ал кейбір тізімдерді 100% дәлдікпен еске түсіру үшін қосымша қайталау қажет ететінін анықтады. Ол артық оқытуды материалды 100% дәлдікпен еске түсіруге жететін қайталау саны ретінде анықтады. Мета-талдау 15 зерттеуді қамтыды. Бұл 15 зерттеу физикалық және когнитивтік тапсырмаларға артық оқытудың әсерін зерттеді. Екі типтегі тапсырма да артық оқытудың әсерін көрсетті. Физикалық тапсырмалар үшін эффект өлшемі когнитивтік тапсырмалар үшін эффект өлшемінен кішірек болды. Артық оқыту оқушыларға материалды қысқа мерзімді сақтау ғана қажет болған жағдайларда тиімдірек болуы мүмкін.
Географиялық фактілер мен сөздердің анықтамасы
Бір зерттеуде зерттеушілер географиялық деректерді немесе сөздердің анықтамаларын артық оқып алудың әсерін қарастырды. Бір апта өткен соң, артық оқығандар географиялық деректерді және сөздердің анықтамаларын артық оқымағандарға қарағанда жақсырақ еске түсірді, бірақ бұл артықшылық зерттеу аяқталғаннан кейін біртіндеп жойылды. Бұл зерттеу географиялық деректер мен сөздердің анықтамаларын ұзақ мерзімді сақтау үшін артық оқып алу тиімді оқу әдісі болмауы мүмкін екенін көрсетеді. Артық оқып алу материалды қысқа мерзімді есте сақтауды жақсартады, бірақ білім алушылар оқуға көбірек уақыт жұмсауы керек. Уақыт өте келе артық оқып алудың нәтижесінде пайда болған жақсартулар жоғалады, ал білім алушы материалды артық оқымаған адамнан ешқандай артықшылыққа ие болмайды.
Математиканы асыра үйрену
Басқа бір зерттеуде зерттеушілер математикалық білімге қатысты артық оқыту мен үлестірілген жаттығудың әсерін салыстырды. Үлестірілген жаттығу – уақыт бойынша бөліп жасалған жаттығу. 1-экспериментте қатысушылар 10 математикалық есепті бірден немесе екі сеансқа бөліп орындады. Бір апта өткен соң үлестірілген жаттығу тобының қатысушылары мен бір сеанстық жаттығу тобының қатысушылары арасында ешқандай айырмашылық байқалмады, бірақ төрт апта өткен соң үлестірілген жаттығу тобының қатысушылары бір сеанстық жаттығу тобының қатысушыларынан жақсы нәтиже көрсетті. 2-экспериментте қатысушылар бір отырыста 3 немесе 9 жаттығу есебін орындады. Бір немесе төрт аптадан кейін қайта тексергенде, үш есепті және тоғыз есепті орындаған қатысушылар арасында ешқандай айырмашылық анықталмады. Зерттеушілер математикалық білімді сақтауға артық оқытутың әсерін анықтамады.