Мариано Хосе де Ларра: Испан романда жазушысы және журналисі
Mariano José de Larra
Мариано Хосе де Ларра: испандық романтик жазушы, журналист және сатирик. 19-ғасыр Испания қоғамын сынаған мақалаларымен танымал. Өмірбаяны, шығармалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мариано Хосе де Ларра и Санчес де Кастро (24 наурыз 1809 – 13 ақпан 1837) – испандық романтик жазушы және журналист, ең көп танымал туындылары – көптеген эсселері және оның танымал өзіне-өзі қол жұмсауы. Оның шығармалары көбінесе сатирикалық сипатта болып, 19 ғасырдағы испан қоғамын сынап, сол заманғы саясат пен әдет-ғұрыптарға назар аударды. Ларра 19 ғасырда ұлы прозашы ретінде танылуға жеткілікті ұзақ өмір сүрді. Ол цензураның үнемі қаупімен, бірақ жұмысында асығудың ешқандай белгісі байқалмайтын үлкен жылдамдықпен жазды. Оның саяси сезімі, идеялардың көптігі және күшті, өткір стильі оған Испаниядағы ең маңызды орындардың бірін әкелуі мүмкін еді. 1901 жылы '98 буынының мүшелері, соның ішінде Мигель де Унамуно және Пио Бароха оның қабіріне гүлдер әкеліп, оның ойлары мен ықпалына құрмет көрсетті.
Spanish romantic writer
Mariano José de Larra y Sánchez de Castro (24 March 1809 – 13 February 1837) was a Spanish romantic writer and journalist best known for his numerous essays and his infamous suicide. His works were often satirical and critical of the 19th century Spanish society, and focused on both the politics and customs of his time. Larra lived long enough to prove himself a great prose writer during the 19th century. He wrote at great speed with the constant fear of censor before his eyes, although no sign of haste is discernible in his work. His political instinct, his abundance of ideas and his forcible, mordant style would possibly have given him one of the foremost positions in Spain. In 1901, members of the Generation of '98 including Miguel de Unamuno and Pío Baroja brought flowers to his grave in homage to his thought and influence.
Өмірбаян
Ол 1809 жылғы 24 наурызда Мадридте дүниеге келді. Оның әкесі, Мариано де Ларра и Лангелот, француз армиясында полк дәрігері болып қызмет етті және, афрансесадо ретінде, 1812 жылы отбасымен бірге Пиреней түбегін тастап кетуге мәжбүр болды. 1817 жылы Ларра Испанияға оралды, испан тілін француз тілінен нашар білді. Оның мінезі тәртіпсіз, білімі толық емес болды. Медицина немесе құқық саласындағы диплом алуға жасаған сәтсіз әрекеттерінен кейін, жиырма жасында ойсыз некеге тұрып, туыстарымен байланысын үзіп, журналист болып жұмыс істеді. 1829 жылғы 13 тамызда Ларра Хосефа Веторет Веласкоға үйленді. Олардың бір ұлы мен екі кіші қызы болды, бірақ олардың некесі дұрыс болған жоқ. Ол үшінші баласының, кейін патша Амадейдің сүйіктісі болған, өзінен емес екенін білді – бұл олардың некесіндегі адалсыздықты көрсетті. Ларра көп ұзамай әйелінен ажырасты. 1831 жылғы 27 сәуірде ол Скриб пен Диулафойдың екі пьесасы негізінде «No más mostrador» атты алғашқы пьесасын қойды. 1834 жылғы 24 қыркүйекте ол өзінің тарихи романы «Дон Энрике Долиентенің досы» (1834) негізінде «Масиас» пьесасын қойды. 1833 жылы Ларра Хуан Грималди үшін француз театр пьесаларын аударумен айналысты және тіпті өзінің пьесаларын жаза бастады. Осы жылы ол Долорес Армихомен танысты, ол бұрыннан баласы бар үйленген әйел еді. Олар екеуі де үйленгеніне қарамастан, қарым-қатынас бастады. Драма және роман тәжірибе ретінде қызықты болды, бірақ Ларра негізінен журналист еді, ал Фердинанд VII қайтысынан кейін баспасөз бостандығының артуы оның өткір талантына кеңірек мүмкіндік берді. Ол «El Pobrecito Hablador» және «La Revista Española» басылымдарында Хуан Перес де Мунгиа және Фигаро деген псевдонимдермен танымал болды. Мадрид оның қараңғы юморіне күлді; министрлер оның қаламгерлігінен қорқып, оған құлшыныспен қарады; ол либерализмді карлист бүлігіне қарсы қорғады; ол Авиладан депутат болып сайланды, ал оның алдында зор мансап тұрғандай көрінді, бірақ әскери төңкерістер дәуірі оның жеке перспективаларын және патриоттық жоспарларын құлатты. Қоғам мен саясаттағы үнемі көңілінің тоңуы, Долорес Армихомен қарым-қатынасының аяқталуынан туындаған қайғысы оның жазуына әсер етті, ол пессимистікке толып, сұрғылт түс алды. Соңында, 1837 жылғы 13 ақпанда Долорес Армихо, өзінің қарындасымен бірге Ларраға келіп, олардың қарым-қатынасын жаңартпауға мүмкіндік жоқ екенін хабарлады. Екі әйел үйден шыққаннан кейін жазушы өзін-өзі атып өлтірді. Ол Сан-Хусто зиратында жерленген.
He was born in Madrid on 24 March, 1809. His father, Mariano de Larra y Langelot, served as a regimental doctor in the French Army, and, as an afrancesado, was compelled to leave the peninsula with his family in 1812. In 1817 Larra returned to Spain, knowing less Spanish than French. His nature was disorderly, his education was imperfect, and, after futile attempts to obtain a degree in medicine or law, he entered an imprudent marriage at the age of twenty, broke ties with his relatives, and became a journalist. On 13 August 1829, Larra married Josefa Wetoret Velasco. They had a son and two younger daughters, but their marriage did not go well. He discovered that his third child, whom later notoriously became the lover of King Amadeus, was not his—exposing infidelity in their marriage. Larra divorced his wife shortly afterward. On 27 April 1831 he produced his first play, No más mostrador, based on two pieces by Scribe and Dieulafoy. On 24 September 1834 he produced Macías, a play based on his own historical novel, El doncel de don Enrique el Doliente (1834). In 1833, Larra worked translating French theater plays for Juan Grimaldi, and even began writing his own. This year was also crucial because he met Dolores Armijo, a married woman who had already had a son. They began a relationship, even though they were both married. The drama and novel were interesting as experiments, but Larra was essentially a journalist, and the increased liberty of the press after the death of Ferdinand VII gave his caustic talent an ampler field. He was already famous under the pseudonyms of Juan Pérez de Munguía and Fígaro which he used in El Pobrecito Hablador and La Revista Española respectively. Madrid laughed at his grim humour; ministers feared his vitriolic pen and courted him assiduously; he defended Liberalism against the Carlist rebellion; he was elected as deputy for Ávila, and a great career seemed to lie before him, but the era of military pronunciamientos ruined his personal prospects and patriotic plans. His constant disappointment in society and politics, added to the pain caused by the end of his relationship with Dolores Armijo, had an influence on his writing, which became pessimistic and took on a more sombre tinge. Finally, on 13 February 1837, Dolores Armijo, accompanied by her sister in law, visited Larra to let him know that there was no chance of the two resuming their relationship. The two women had barely left the house when the writer committed suicide by gunshot. He is buried in the Cementerio de San Justo.
Ықпал
Оның "ертең қайтып кел" (Vuelva usted mañana) немесе "Испанияда жазу – жылау" (Escribir en España es llorar) сияқты айтқан кейбір сөздері қазіргі заманғы кемшіліктерді сынау үшін әлі де қолданылып келеді. Slashdot интернет-форумының испан тіліндегі нұсқасы Barrapunto анонимді жазушыларға "Кедей сөйлеуші" (Pobrecito Hablador) деген ат береді. Мариано Хосе де Ларра сыйлығы Испаниядағы жас, талантты журналистерге табыс етіледі. Мадридтегі Романтизм ұлттық мұражайында Мариано Хосе де Ларраға қатысты заттар сақталған. Ол испан жазушыларының арасында, соның ішінде Франсиско Умбрал ("Ларра, бір дендидің анатомиясы", 1965), Франсиско Нива ("Ларраның көлеңкесі мен қиялы", 1976), Антонио Буэро Вальехо ("Жарылыс", 1977) және Хуан Эдуардо Зуньига ("Қорғасын гүлдері", 1999) арасында жиі сіңіп отыратын нәрсе.
Some of his phrases like Vuelva usted mañana (come back tomorrow) or Escribir en España es llorar (To write in Spain is to cry) are still applied to chastise present day ills. The Spanish language clone of the Slashdot Internet forum, Barrapunto, uses Pobrecito Hablador ("Poor little talker") as the name for anonymous posters. The Premio Mariano José de Larra rewards young outstanding journalists in Spain. The national Museum of Romanticism in Madrid has items relating to Mariano José de Larra. He is a frequent reference point among Spanish writers, including Francisco Umbral (Larra, anatomía de un dandy, 1965), Francisco Nieva (Sombra y quimera de Larra, 1976), Antonio Buero Vallejo (La detonación, 1977); and Juan Eduardo Zúñiga (Flores de plomo, 1999).