Педро V Элело: Конго королі, 1859-1891 жылдары билеген. Мадимба аймағындағы Ківузи әулетінен шыққан, тарихындағы Педро V-тің қайталанып келген қатесі зерттелуде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ХХ ғасыр билеушісі Педро V Элело (1891 жылғы ақпанда қайтыс болды) – 1859 жылдың 7 тамызынан 1891 жылғы ақпанға дейін Конго патшасы болды. Оның негізгі орны Мадимба ауданында болды, ол астананың оңтүстігінде орналасқан және Кинлаза әулетінің ежелгі оңтүстік тармағы – Кивузиге тиесілі жерлерде жатқан.
the 20th century ruler
Pedro V Elelo (died February 1891) was king of Kongo from 7 August 1859 to February 1891. His base was in the district of Madimba, which lay south of the capital and was in the lands held by the ancient southern branch of the Kinlaza lineage called Kivuzi.
Атауы
Педро V Конгоны билеген кем дегенде алтыншы Педро патшасы болды, бірақ билікке келген күнінен бастап өзінің хаттарына Педро V деп қол қойды, осылайша 1763 жылдан 1764 жылға дейін билік етіп, Альваро XI тарапынан қуылған Педро V-ті ескермеді. Ғалымдар оның осы қателікте қандай себеппен әрі қарай жалғастырғанын анық білмейді. Альваро XIII сияқты басқа патшалар Альваро есімді бұрынғы патшалардың есімдерін ұзақ жылдар бойы жақсырақ білген, ал патшалар тізімі кеңінен танымал болған; оның бір көшірмесі кем дегенде 1844 жылдан бері астана Сан-Сальвадорда сақталған. Бір теория бойынша, ол Португалияның биліктегі Педро V патшасына құрмет көрсету үшін Педро V есімін қабылдаған.
Pedro V was at least the sixth king Pedro to rule Kongo, but from the very beginning of his reign, he signed his correspondence as Pedro V, thus ignoring the Pedro V who had ruled from 1763 to 1764 before being expelled by Alvaro XI. Scholars are unsure as to why he persisted in this error. Other kings, such as Alvaro XIII, were better conscious of the names of earlier kings named Alvaro over a longer period of time, and the kinglist was well known; a copy of one had been in the capital São Salvador since at least 1844. One theory is that he took the name Pedro V in honor of the ruling Portuguese king, who was Pedro V.
Мұрагерлік
Ол өзінің ізашары Генрих II-нің қарындасының ұлы болды, ал таққа отыру құқығы даулы болды, бұл оны Альваро XIII Ндонгоға қарсы қойды. Сайлаушылар Альваро XIII-ті билеуші етіп таңдады, бірақ қаладан қуылған Педро өзінің негізгі иеліктерінің оңтүстігінде орналасқан Бембені жақында басып алған португалдықтардан көмек сұрады. Осы көмекті алу үшін Педро Португалияға бағыныштылыққа ант берді, Конго патшалығының тарихында бұл алғашқы рет болды. Португалдықтардың көмегімен, ұзақ күрес соңында ол Сан-Сальвадорды басып алып, Альвароны жеңіп шығарды.
He was the son of a sister of his predecessor Henrique II, and the succession was a contested one, which matched him against Alvaro XIII Ndongo. The electors chose Alvaro XIII to rule, but Pedro, who was expelled from the city, sought the assistance of the Portuguese, who had recently occupied Bembe, located to the south of his core domains. In order to obtain this aid, Pedro swore vassalage to Portugal, the first Kongo king ever to do so. With Portuguese assistance, he was able, after a long struggle, to capture São Salvador and drive Alvaro out.
Билік
Билікке келгеннен кейін Педро өзінің беделін нығайту үшін жұмыс істеді, бірінші кезекте португал дін қызметкерлерінің арқасында ең жақын серіктерін Мәсіх орденінің рыцарьлары ретінде қаруландырып, сондай-ақ көп бұрын қайтыс болған жоғары лауазымды конголықтардың жерленуін ұйымдастырды. Ол сонымен қатар Сан-Сальвадорда халықты қайта шоғырландырып, астананы қайта жарақтап салуға қол жеткізді. Педро 19-ғасырдың ортасында Конго экономикасының өзгеруінен пайда тапты, онда «заңды сауда» деп аталатын сауда, Конгоның негізгі сыртқы саудасы ретінде құл саудасын ығыстырды. Конго арахис, азу тісі және басқа да экзотикалық өнімдерді еуропалық саудагерлерге экспорттады, олар Ангола колониясындағы Луандадан португалдықтар, сондай-ақ Конго өзенінің жағасындағы Бомада орналасқан француз, голланд және ағылшын саудагерлері болды. Педро осы жолды бақылайтын жергілікті билеушілердің адалдығын жеңіп алды, ал олар оның орнына рыцарь атағын қабылдады. Содан кейін ол Сан-Сальвадордың астанасына түрлі сауда үйлерінің өкілдерін шақырды. Дегенмен, Педроның қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуіне және Сан-Сальвадорды маңызды сауда орталығына айналдыруға көмектескен жаңа сауда байланыстарының да құны болды. Конго экономикасының өзгеруі, Орталық Африканың басқа аймақтарындағыдай, «сауда революциясының» ықпалында болды, ол бұрын әлсіз жергілікті билеушілерді қуатты лауазымдарға ие етті. Педроға осы бағытта Гарсия Бвака Мату үлкен қарсылық көрсетті, оның Сан-Сальвадордың шығысындағы Макута қаласы маңызды сауда торабына айналды. Бвака Мату сауданы бақылап, Педроның пайдалы нарықтарға қол жеткізуіне кедергі келтірді және 1870 жылдардың басынан 1881 жылы Бвака Мату қайтыс болғанға дейін үлкен қауіп төндірді. Педро португалдықтардың билікке келтіргенімен және вассалдыққа бағынғанымен, олар өз кезегінде Сан-Сальвадорда гарнизон қалдырды, 1870 жылы португалдықтар Сан-Сальвадордан кетуге шешім қабылдады, Педроны толық билікте қалдырды. Педро бұрыннан бері мәселелі вассал екенін көрсетті, өйткені 1860 жылдары ол Португалияға қарсы болған Дембо аймағындағы (Ангола шекарасы бойында) билеушілерді қолдады. Оның орнын ұлы Альваро XIV Агуа Росада басты.
Once in power, Pedro worked to strengthen his position, first by using the presence of Portuguese priests to arm his closest followers as Knights of the Order of Christ, and to arrange for the burial of several long dead high ranking Kongo. He also managed to re concentrate population in São Salvador and rebuild the capital. Pedro benefited from the transformation of Kongo's economy in the mid nineteenth century, in which the so called legitimate trade replaced the export slave trade as Kongo's primary foreign trade. Kongo exported peanuts, ivory and other exotic products to European traders, both Portuguese from Luanda in the colony of Angola, and French, Dutch and English merchants who had been based at Boma, on the Congo River. Pedro managed to win the loyalty of the petty local rulers who controlled that route, and they accepted knighthoods in exchange. He then welcomed factors of the various houses to the capital of São Salvador. However the new trade links which helped Pedro to gain financial stability and make São Salvador a major commercial center also had its cost. The transformation of the Kongo economy, in common with that of other parts of Central Africa, was in the grips of a "trade revolution" which often put formerly weak local rulers in powerful positions. Pedro faced a major challenge on this front from Garcia Bwaka Matu, whose town of Makuta to the east of São Salvador had become an important trading hub. Bwaka Matu controlled trade and often denied Pedro access to lucrative markets and posed a serious threat from the early 1870s until Bwaka Matu's death in 1881. Although Pedro had been placed in power by the Portuguese and had accepted vassalage and they in turn had left a garrison in São Salvador, in 1870 the Portuguese decided to withdraw from São Salvador, leaving Pedro in full command. Pedro had already proven to be a problematic vassal, for in the 1860s he had supported rulers in the Dembo area (along the Angolan border) who opposed Portugal. He was succeeded by his son Alvaro XIV Água Rosada.