Кіріспе
Миссисипи алқабының оқшауланған, жойылған тілі. Соңғы белгілі ана тілінің иесі Сезостри Ючигант 1948 жылы қайтыс болды. 1930 жылдары тіл білімі маманы Мэри Хаас онымен бірге Ючиганттың тілден еске қалғандарын сипаттады, ал бұл сипаттама 1941 жылы «Туника тілінің грамматикасы» атты кітапта жарияланды. Одан кейін 1950 жылы «Туника мәтіндері» және 1953 жылы «Туника сөздігі» жарық көрді. 17 ғасырда халық еуразиялық жұқпалы аурулар, соғыстар және әлеуметтік дүрбелең салдарынан жоғары өлім-жітімге ұшырады. Азайып қалған Туника тайпасы қазіргі Луизиана штатында Офо және Авойелл тайпаларының жанында өмір сүрді. Олар Мобиль жаргонымен немесе француз тілінде қарым-қатынас жасады. Халықтың аздығы және жаргонды қолдану Хаасты Туника тілінің сөзсіз құлдырауына ұшырайтынын көрсетті.
The last known native speaker, Sesostrie Youchigant, died in 1948. In the 1930s, linguist Mary Haas worked with him to describe what Youchigant remembered of the language, and the description was published in A Grammar of the Tunica Language in 1941. That was followed by Tunica Texts in 1950 and Tunica Dictionary in 1953. By the 17th century, the people had suffered a high rate of fatalities from Eurasian infectious diseases, warfare, and social disruption. The reduced Tunica tribe lived close to the Ofo and Avoyelles tribes, in present day Louisiana. They communicated by Mobilian Jargon or French. The small population and the use of a jargon made Haas note that the eventual deterioration of the Tunica language was inevitable.
Жіктеу
Тunica көбінесе оқшау тіл ретінде жіктеледі, бірақ Гранберри (1994) Tunica тілінің Calusa тілімен байланысты болуы мүмкін екенін, ал Calusa тілінің төменгі Миссисипи аймағынан салыстырмалы түрде жақында келгенін ұсынды. Басқа мүмкіндік – тілдер арасындағы ұқсастықтар ұзақ мерзімді өзара байланыс нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін.
Тілдерді жаңғырту
2010 жылы Туника Билокси тайпасы Туника тілін жаңғырту мақсатында Тюлейн университетінің тіл білімі бағдарламасымен бірлесіп, Туника тілі жобасын құрды. 2010 жылы өткен тойда тайпа мүшелері Туника тілінде жаңа балалар кітабынан үзінділер оқыды. Тайпа мүшелерінің шамамен жартысы ғана Авойеллс округіндегі резервацияға жақын жерде тұрады. Туника Билокси тілі мен мәдениетін жаңғырту бағдарламасы резервацияға жақын тұрмайтын адамдарға тіл үйрету үшін вебинарларды пайдаланады.
Фоналогия
Туника тілінің фонетикасы былай қарастырылады.