Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сириядағы Барада өзені (بَرَدَىٰ / ALA LC: Baradā) – Сирияның астанасы Дамаск қаласының маңызды өзені.
the river in Syria
The Barada (بَرَدَىٰ / ALA LC: Baradā) is the main river of Damascus, the capital city of Syria.
Этимология
"Барада" сөзінің семит тілдерінде "суық" мағынасын білдіретін "барид" сөзінен тарағаны айтылады. Ал ежелгі грекше атауы (Χρυσορρόας) – "алтынмен толып аққан" дегенді білдіреді.
"Barada" is thought to be derived from the word barid, which means "cold" in Semitic languages. The ancient Greek name (Χρυσορρόας), means "streaming with gold".
Топография және шығу тегі
Дамасктың шығысындағы құрғақ жазықтарда оазистер, ағындар және батпақтар мен шағын көлдерге құятын бірнеше кіші өзендер жергілікті суаруға қажетті сумен қамтамасыз етеді. Олардың ең маңыздысы – Барада өзені, Анти-Ливан тауларында басталып, шөлге сіңіп кететін өзен. Барада өзені Анти-Ливан тауларында Дамасктың солтүстік-батысында орналасқан Айн әл-Фиджа карст бұлағынан шығады, бірақ оның нағыз бастауы – Барада көлі, Забаданиден шамамен орналасқан карст бұлағы. Барада Дамаскқа жеткенше "Рабве" аталған тік, тар шатқалымен төмен ағып түседі, онда ол жеті салаға бөлініп, Дамаск орналасқан Аль-Гута (الغوطة) оазисін суарады. Гутаның ауданы ақырында 370 шаршы километрге жетті, бірақ 1980 жылдары қалалық құрылыс ауыл шаруашылығы жерлерін тұрғын үйлермен және өнеркәсіптік нысандармен алмастыра бастады. Өзен соңғы онжылдықтарда ауыр құрғақшылықтан зардап шекті, негізінен жауын-шашын мөлшерінің азаюы және аймақтағы халық санының артуы салдарынан. Судың ластануы да күрт өршіп, әсіресе жаз айларында су ағыны болмайды және бассейнде су деңгейі төмендейді.
Throughout the arid plateau region east of Damascus, oases, streams, and a few minor rivers that empty into swamps and small lakes provide water for local irrigation. Most important of these is the Barada, a river that rises in the Anti Lebanon Mountains and disappears into the desert. The Barada flows out of the karst spring of Ain al Fijah, about north west of Damascus in the Anti Lebanon Mountains, but its true source is Lake Barada, a small lake that is also a karst spring located about from Zabadani. The Barada descends through a steep, narrow gorge named "Rabwe" before it arrives at Damascus, where it divides into seven branches that irrigate the Al Ghutah (الغوطة) oasis, the location of Damascus. Eventually the Ghouta reached a size of 370 square kilometers, although in the 1980s, urban growth started replacing agricultural use with housing and industry. The river has also suffered from severe drought in the last decades, mainly due to the lower rainfall rates and the large increase in the population in the area. It also suffers from serious pollution problems, especially in the summer, where there is almost no flow and little water in the basin.
Киелі кітаптағы атаулар
Барада Абана (немесе Амана, Танахтағы Кере және Кетив нұсқаларында, сондай-ақ классикалық Хризороаста) деп танылады, бұл Сирияның Дамаск қаласындағы екі өзеннің ішінде маңыздырақ болып саналады және Патшалар кітабында (2 Патшалар 5:12) еске алынған. Барада Анти-Ливаннан бастау алып, таулардан тар шатқал арқылы ағып шығып, сулары жағалай арналар мен өзендерге таралады. Олардың бірі – Банияс өзені, Абана есімін сақтап қалған. Джон Макгрегор «Роб Рой Иордан өзенінде» атты кітабында суарналар жүйесінің құрылысын гидротехникалық инженерлік шешiмдер деп сипаттап, Абана мен Фарпар суаруға пайдаланылған арналардың жүйесі мен құрылысы әлемдегі ең толық және кең көлемді деп санайды. Киелі кітапта Нааман Абана мен Фарпар өзендерінің Израильдің барлық суларынан артық екенін айтады.
Barada is identified as Abana (or Amanah, in Qere and Ketiv variation in Tanakh and classical Chrysorrhoas) which is the more important of the two rivers of Damascus, Syria and was mentioned in the Book of Kings (2 Kings 5:12). As the Barada rises in the Anti Libanus, and escapes from the mountains through a narrow gorge, its waters debouch fan like, in canals or rivers, the name of one of which, the Banias river, retains a trace of Abana. John MacGregor, who gives a description of them in his book Rob Roy on the Jordan, affirmed that as a work of hydraulic engineering, the system and construction of the canals, by which the Abana and Pharpar were used for irrigation, might be considered as one of the most complete and extensive in the world. In the Bible, Naaman exclaims that the Abana and Pharpar are greater than all the waters of Israel.
Салалық
Бараданың су тармақтары Хамех ауылы мен Рабве шатқалында алты бөлімге немесе каналға бөлінеді, олардың екеуі – Язид және Тора солтүстік жағалаудан, ал қалған төртеуі – Мезави, Дерәни, Қанауат және Баниас оңтүстік жағалаудан бастау алады. Язид каналы солтүстікке қарай Салихия және Кабун аудандарына дейін созылады; Тора, бәрінен ескісі, Ал-Жиср Ал-Абяд ауданынан өтіп, Жобар мен Харастаға қарай бағыт алады; Мезави Меззе арқылы ағып өтеді; Дерәни Дарьяға қарай жүзеді; Баниас Цитадельдің солтүстігіндегі Ұлттық мұражайдың жанынан өтіп, Баб Тумаға жетеді; ал соңында Қанават каналы Ректа жолынан кейін ескі қаланың оңтүстік аудандарына құяды. Дамаск қаласының сыртында су жиналып, Шығыс Гутаға ағатын Қлейт өзеніне құйылады.
Barada's water branches at Hameh village and the gorge of Rabweh into six distributaries or canals, two of which, Yazid and Tora, branch off the northern bank, while the remaining four, Mezzawi, Derani, Qanawat, and Banias, are formed from the southern bank. The Yazid canal runs north to the districts of Salihya and Qabun; Tora, the oldest of all, passes through Al Jisr Al Abyad district, heading to Jobar and Harasta; Mezzawi tears through Mezzeh; Derani runs towards Darya; Banias runs by the National Museum north of the Citadel and reaches Bab Touma; and, finally, the Qanawat canal pours into the southern quarters of the old city following Via Recta. Outside the city of Damascus, the water gathers to pour into River Qleit which runs to Eastern Ghouta.