Кіріспе

Люксембургте бір жынысты некелер 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап заңды. Бір жынысты некелерді заңдастыру туралы заң жобасы 2014 жылдың 18 маусымында Депутаттар палатасымен бекітіліп, 4 шілдеде Ұлы герцог Анри қол қойылды. Люксембург Бенилюкс елдері арасында соңғы, әлемде он алтыншы, ал Еуропада он бірінші болып бір жынысты жұптарға бүкіл ел бойынша некеге тұруға рұқсат берді. Сондай-ақ, 2004 жылдың қарашасынан бастап Люксембургте серіктестіктер де қолжетімді.

Серіктестіктер

1995 жылғы 7 желтоқсанда депутат Лиди Эрр ерікті одақ құру туралы жеке заң жобасын ұсынды, бұл бір жынысты жұптарға некеге байланысты белгілі бір құқықтар мен мүмкіндіктерді беруді көздеді. Оның партиясы – Люксембург Социалистік жұмысшылар партиясы (ЛСПП) – Христиандық-әлеуметтік халық партиясы (ХСП) бірлестігінде Юнкер-Пос үкіметінің құрамына кірді. 1996 жылғы 9 мамырда оппозициялық «Жасылдар» партиясының депутаты Рене Вагенер бір жынысты некелерді заңдастыру туралы заң жобасын енгізді. Екі ұсынысқа да Мемлекеттік кеңестен 2000 жылғы 13 маусымға дейін пікір түспеді. Юнкер-Полфер үкіметі, ХСП мен Демократиялық партиядан құралған, серіктестік құру туралы заң жобасын жасады және оны 2002 жылғы 26 сәуірде министрлер кабинетінде бекітті. 2004 жылғы 13 қаңтарда Мемлекеттік кеңес француздық азаматтық ынтымақтастық шартын негіз етіп алуды, одан гөрі құқықтық сапасы жоғары Бельгияның заңмен реттелген бірлескен өмір сүруін негіз етіп алуды сынға алды. Сондай-ақ, Кеңес жақында осындай қадам жасаған көрші Бельгияны үлгі етіп алып, бір жынысты некелерді заңдастыру мәселесін қарастыруды ұсынды. Үкіметтік заң жобасы және екі бұрынғы ұсыныс 2004 жылғы 12 мамырда бірге талқыланып, дауысқа салынды. Депутаттар палатасы серіктестік туралы заң жобасын 33 дауыспен мақұлдады (екі үкіметтік партия қолдады), 7 дауысқа қарсы (Альтернативті демократиялық реформа партиясы (ADR) қарсы дауыс берді) және 20 дауыс тартты (ЛСПП, «Жасылдар» және «Сол» партиялары). Ал ерікті одақ құру және бір жынысты некелерді заңдастыру туралы заң жобалары қабылданбады, екі үкіметтік партия қарсы дауыс берді, ал оппозициялық партиялар қолдады (ADR бір жынысты неке заң жобасына қарсы дауыс берді). Серіктестік туралы заңға Ұлы Герцог Анри 2004 жылғы 9 шілдеде қол қойды, ол 2004 жылғы 1 қарашадан күшіне енді. Француздық азаматтық ынтымақтастық шартына негізделген серіктестік бір жынысты және әртүрлі жынысты жұптарға қолжетімді. Бұл серіктестіктер некеге байланысты көптеген құқықтарды қамтамасыз етеді, оның ішінде әлеуметтік төлемдер мен салық жеңілдіктері де бар, бірақ бала асырап алу құқығын қамти алмайды.

Статистика

2011 жылы Люксембургтегі жұптардың 88,1%-ы үйленген, 2,7%-ы ресми емес одақта болған, ал 9,1%-ы бірге тұрған.

Статистика

2015 жылы Люксембургте шамамен 120 бір жынысты неке тіркелді, оның 49-ы Люксембург қаласында және 11-і Эш-сюр-Альзетте қаласында, еліміздің ең ірі екі қаласында болды. Бұл барлық некелердің шамамен 7 пайызын құрады. Сол жылы некеге тұрған бір жынысты серіктестердің 69 пайызы 40 жастан асқан (ерлер жұптарының арасында 74 пайыз және әйелдер жұптарының арасында 61 пайыз).

Діни іс-әрекет

2015 жылдың мамыр айында Люксембург протестант шіркеуі өз пасторларына бір жынысты некелерді баталауға мүмкіндік берді.

Қоғамдық пікір

2006 жылы Angus Reid Global Monitor жүргізген сауалнама Люксембург тұрғындарының 58%-ының бір жынысты некелерді қолдайтынын көрсетті. 2013 жылдың сәуірінде Luxemburger Wort және RTL Télé Lëtzebuerg тапсырысымен PoliMonitor жүргізген сауалнама Люксембургте бір жынысты некеге қолдау деңгейін 83% деп, ал бір жынысты жұптардың бала асырап алуына қолдауды 55% деп көрсетті. 2015 жылғы Eurobarometer зерттеуі бойынша люксембургтіктердің 75%-ы Еуропа бойынша бір жынысты некелерге рұқсат беру керек деп ойлады, ал 20%-ы қарсы болды. 2019 жылы Eurobarometer көрсеткендей, қолдау 85%-ға дейін өсті, қарсылық 9%-ды құрады. 2023 жылғы Eurobarometer зерттеуі люксембургтіктердің 84%-ының Еуропа бойынша бір жынысты некелерге рұқсат беру керек деп санайтынын, ал 13%-ы қарсы екенін көрсетті. Сауалнама сонымен қатар люксембургтіктердің 86%-ы "бір жынысты екі адам арасындағы жыныстық қатынаста ешқандай бұрыштық жоқ" деп ойлайтынын, ал 13%-ы оған келіспейтінін анықтады.