Артур Руппин: Неміс-еврей зионисі және Тель-Авивтің негізін қалаушысы

Кіріспе

Неміс еврей сионисі (1876–1943)

Артур Руппин (1 наурыз 1876 – 1 қаңтар 1943) – псевдонауылдық нәсіл теориясын қолдаған неміс сионисі және Тель-Авив қаласын құрушылардың бірі. 1904 жылы Берлиндегі еврей статистикасы бюросының (Büro für Statistik der Juden) директоры болып тағайындалды, 1907 жылы Палестинаға көшіп, 1908 жылдан бастап Яффадағы Сионистік ұйымның Палестина кеңсесіне жетекшілік етіп, Палестинаға еврейлердің көші-қонын ұйымдастырды. 1926 жылы Руппин Иерусалимдегі Еврей университетінің профессоры болып кіріп, еврей социологиясы кафедрасын құрды. Өмірінен кейін "неміс еврей демографиясының негізін қалаушысы" және "израиль социологиясының әкесі" деп аталды, ал ең белгілі социологиялық еңбегі – "Қазіргі заманғы әлемдегі еврейлер" (1934).

Өмірбаян

Артур Руппин Германия империясының (қазіргі Польша) Равиц қаласында дүниеге келді. Ол 11 жасында отбасы Магдебургке көшіп барды, содан кейін отбасының жағдайы баяу нашарлады. Он бес жасында отбасының кедейлігі оны мектепті тастап, оларды асырау үшін жұмыс істеуге мәжбүр етті. Ол сауданы ұнатпаса да, астық саудасында өте қабілетті саудагер болды. Соған қарамастан, ол заң және экономика саласындағы білімін аяқтады және Крупп болат зауыты ұйымдастырған өнеркәсіпте әлеуметтік дарвинизмді қолдану жөніндегі байқауда екінші орын алды. Университетте оқып жүрген кезінде Руппин өз заманының қатыгез нәсілдік көзқарастарын, еврейлердің нашар нәсіл екендігі және олардың топ ретіндегі кемшіліктерін тек ассимиляция арқылы жоюға болатындығы сияқты идеяларды қабылдады. Алайда, 1900 жылдардың басында ол өзін еврей санап, жаңаша көзқарасқа ие болды: еврейлерді славяндар мен немістермен араластыру арқылы емес, сионизм ұсынғандай, жеке ұлт ретінде қайта құру арқылы жаңартуға болады. Ол сол кездегі күнделігіне былай деп жазды: "Сионизм немесе толық ассимиляция: үшінші нұсқа жоқ".

Сионисттік белсенділік

Руппин 1905 жылы Сионисттік ұйымға (ZO, болашақ Дүниежүзілік сионисттік ұйым – WZO) қосылды. 1907 жылы оны ЗО президенті Дэвид Вольфсон, сол кездегі Осман империясындағы Ишувтің (Палестинадағы еврей қауымының) жағдайын зерттеу және ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіпті дамыту мүмкіндіктерін анықтау үшін жіберді. Ол көргендері туралы есеп берді, жағдайдың қиын екенін жеткізді және ахуалды жақсарту бойынша ұсыныстар жасады. 1908 жылы Руппин сионисттік конгрестің шешімімен Палестинаға келді. Ол Яффада Сионисттік ұйымның Палестина кеңсесін ашты, мақсаты – сионисттік қозғалыстың қоныстану қызметін басқару болды. Оның жұмысы Практикалық сионизмді мүмкін етті және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Палестинаға еврейлердің соңғы толқыны болған Екінші Алияның бағытын қалыптастырды. Руппин сионисттердің бас жер агенті болды. Ол Ахузат-Байитке (кейін Тель-Авив) несие алуға көмектесті, сондай-ақ Кармельде, Афула, Йезерил аңғарында және Иерусалимде жер сатып алды. Руппин Палестинадағы еврей қоныстарының сипатын қалыптастыруда және плантация иелері мен жалақылы жұмысшылар есебінен ұжымдық және кооперативтік кибуцтар мен мошавтар құру арқылы қоныстану парадигмасын өзгертуде маңызды рөл атқарды, олар мемлекеттің болашақ тірегіне айналды. Ол Сейерадағы коммуна құруына ықпал етті, алғашқы кибуц – Деганияны салуға көмектесті, сондай-ақ Киннерет, Мерхавия және басқа да елді мекендерді қолдау мен ұйымдастыруға атсалысты. Кейіннен ол Ешуа Ханкиннің Ғалилеядағы кең аумақтарды сатып алуына қолдау көрсетті. Руппин екіұлтты мемлекетті жақтаған «Брит-Шалом» бейбітшілік қозғалысының негізін қалаушылардың бірі болды, бірақ 1929 жылғы Хеброн қырғынынан кейін «Брит-Шаломнан» шығып кетті. Осыдан кейін ол тек тәуелсіз еврей мемлекеті ғана мүмкін екеніне сенімді болды және осы мемлекетті құрудың жалғыз жолы – қоныстануды жалғастыру деп ойлады. Ол 1933-1935 жылдары Еврей агенттігін басқарды және сол кезеңде Германиядан келген көптеген еврей иммигранттарын орналастыруға көмектесті. Руппин Шығыс Еуропалық еврейлердің мәдени қалыптасуына зор ықпал етті, олар кейінірек Дэвид Бен-Гурион, Ицхак Бен-Цви, Йосеф Шпринзак, Берл Кацнелсон, Ицхак Табенкин, Зальман Шазар және Леви Эшкол сияқты маңызды лауазымдарға көтерілді. Руппин 1943 жылы қайтыс болды. Ол Дегания Алефте жерленген.

Ruppin joined the Zionist Organization (ZO, the future World Zionist Organization – WZO) in 1905. In 1907 he was sent by David Wolffsohn, the President of the ZO, to study the condition of the Yishuv (the Jewish community in Palestine), then in the Ottoman Empire, to investigate the possibilities for development of agriculture and industry. He reported on what he saw, which was distressing, and gave recommendations for improving the situation. In 1908 Ruppin came to live in Palestine by decision of the eighth Zionist Congress. He opened the Palestine Office of the Zionist Organization in Jaffa, with the aim of directing the settlement activities of the Zionist movement. His work made Practical Zionism possible and shaped the direction of the Second Aliya, the last wave of Jewish immigration to Palestine before World War I.

Ruppin became the chief Zionist land agent. He helped to get a loan for Ahuzat Bayit, later Tel Aviv, and acquired land on the Carmel, in Afula, in the Jezreel Valley, and in Jerusalem. Ruppin was instrumental in shaping the nature of Jewish settlement in Palestine and in changing the paradigm of settlement from those of plantation owners and poor laborers to the collective and cooperative kibbutzim and moshavim that became the backbone of the state in the making. He catalyzed the commune at Sejera, and helped building the first kibbutz – Degania, as well as helping to support and organize Kinneret, Merhavia and other settlements. Later, he supported Yehoshua Hankin in his purchases of large tracts of land in the Galilee. Ruppin was among the founders of the Brit Shalom peace movement, which supported a binational state, but he left Brit Shalom after the 1929 Hebron massacre. Thereafter he was convinced that only an independent Jewish state would be possible, and he believed that the way to bring about that state was through continued settlement. He headed the Jewish Agency between 1933 and 1935, and helped to settle the large numbers of Jewish immigrants from Germany who came in that period. Ruppin exercised considerable influence in the cultural formation of East European Jews who performed aliyah and were to rise to positions of importance in later decades, such as David Ben Gurion, Itzhak Ben Zvi, Joseph Shprinzak, Berl Katznelson, Yitzhak Tabenkin, Zalman Shazar, and Levi Eshkol. Ruppin died in 1943. He was buried in Degania Alef.

Раса теориясы

Тарихи тұрғысынан алғанда, Руппин ертедегі еврейлердің Палестинада Бірінші ғибадатхананың қирауына дейін өмір сүрген, семиттік емес, егіншілікпен айналысқан халық болғанына сенді. Кейін олар қоршаған семит халықтарымен араласып, нәсілдік тазалығын жоғалтты. Оның пікірінше, семит қанының араласуы еврейлерді жер жыртудан алшақтатты және оларды саудаға жетеледі, бұл өзгеріс кейінірек еврейлерге қатысты "ашкөздік" деген жалған пікір тудырды. Руппин ассимиляцияны еврей халқының өмір сүруіне ең үлкен қауіп деп есептеді және Палестинаны жайлап алу арқылы олардың белгілі бір аймақта шоғырлануын қанағаттандыруды ұсынды. Осылайша, олар Еуропадағы ассимиляциялық бейімділіктен қорғалады, деп түсіндірді ол өзінің "Қазіргі еврейлер" (Die Juden der Gegenwart) атты кітабында, әсіресе оның екінші, көп өзгертілген басылымында. Руппин адамзатты үш маңызды нәсілге – "ақ", "сары" және "қара" – бөлу идеясын қабылдады және еврейлерді "ақ" нәсілдің құрамына жатқызды (213–214 беттер). Осы "нәсілдің" ішінде Руппин оны "ксантрохро" (жарық түсті) және "меланохро" (қарға түсті) деп бөліп, еврейлерді соңғысына жатқызды, яғни арабтар мен Солтүстік Африка халықтарының, сондай-ақ Батыс және Оңтүстік Азия халықтарының қоспасы ретінде қарастырды. Руппин сионизмді іске асыру үшін еврейлердің "нәсілдік тазалығын" қажет деп санады және антисемит ойшылдарының, тіпті кейбір нацистердің еңбектерінен шабыт алды. Руппин Генрих Гиммлердің ұстазы Ханс Ф.К. Гюнтермен жеке кездесті, ол нацизмге зор ықпал еткен нәсілшіл ойшылдардың бірі болатын. Еврейлерге қатысты, Руппин "нәсілдік еврейлер" мен "еврей типтері" арасында ажырату жасады және еврейлерді "ақ", "қара" және "сары" метарасалық санаттарға бөлетін тұжырымдаманы жасады. Оның айнымалылары, кейіннен Израильде ықпалды болған, ашкеназдықтар, сефардилер, вавилондықтар және бұрынғы санаттарға жатпайтын "ерекше типтер" – мысалы, йемендіктер мен бухарлықтар – арасындағы жіктелуге негізделген. Ол бас сүйек өлшемдерін жүргізіп, ашкеназдық еврейлерді, мысалы, йемендік еврейлерден жоғарырақ санады және олардың мұрын құрылысына сәйкес әртүрлі нәсілдік топшалардан тұратынына сенді. Осы тарихи қауымдастықтарындағы айырмашылықтарға қарамастан, Руппин еврейлердің ерекше биологиялық ерекшеліктерімен ерекшеленетініне сенімді болды. Руппин еврей ұлтын "тазарту" қажеттігін жазды және "тек нәсілдік тазалар ғана жерге келеді" деді. Сионистік атқару комитетінің Палестина кеңсесінің басшысы (кейін Израиль үшін еврей агенттігі) болғаннан кейін, ол эфиопиялық еврейлердің көшіп келуіне қарсы болды, себебі олардың "қан байланысы" болмады, ал йемендік еврейлерді қара жұмыспен шектеу керек деп мәлімдеді. Холокост салдарынан Израильдегі тарихнама көбінесе Руппин өмірінің осы жағын азайтып көрсетті немесе мүлдем назардан тыс қалдырды. Рафаэль Фалькке сәйкес, Руппин еврейлер мен арабтардың ортақ мәдени және қандық байланыстармен байланысқан одақ құрғанына сенді. Руппин академиялық орталығы Артур Руппиннің құрметіне аталған.

In terms of historic origins, Ruppin believed that early Jews were a non Semitic agricultural people, living in Palestine down to the destruction of the First Temple. Thereafter they began to intermarry with the surrounding Semitic peoples and thereby compromised and weakened their racial purity. It was the infusion of Semitic blood, he held, that seduced Jews from working land and, instead, led them to concentrate on commerce, a transformation which, he thought, accounted for the later ‘greed’ prejudice attributed to Jews. Ruppin considered assimilation as the worst threat to the existence of Jews as people, and argued for a concentration of Jews in a common area, to be realized by the colonisation of Palestine, where they would be protected from the assimilationist tendencies in Europe, as he explained in his book The Jews of the Present" (Die Juden der Gegenwart in German), especially in its second, largely amended, edition. Ruppin accepted the idea of a division of humankind into three important races of humans, the "white", "yellow" and "black" and considered Jews to be part of the "white" race (page 213–214), and within this "race", which Ruppin divides in "Xantrochroe" (light colored) and "Melanochroe" (dark colored), to be part of the latter, actually mixture from the Arab and North African peoples and other West and South Asian peoples. Ruppin believed that realization of Zionism required "racial purity" of Jews and was inspired by works of anti semitic thinkers, including some Nazis. Ruppin personally met Heinrich Himmler's mentor, Hans F. K. Günther, one of many racist thinkers who greatly influenced Nazism. Specifically regarding Jews, Ruppin distinguished between "Racial Jews" and "Jewish types", and drew up a concept that divided Jews into "white, black and yellow" metaracial categories. His variables, later to prove influential in Israel, were worked out over a classification between Ashkenazim, Sephardim, Babylonians, and "special types" who didn't fit into the former categories, namely such as Yemenites and Bukharans. He performed skull measurements and believed Ashkenazi Jews, whom he regarded as superior to, for example, Yemeni Jews, themselves comprised various racial subclasses, according to nasal structure. Despite these variations in their respective historic communities, Ruppin was convinced that Jews were distinguished by a special biological uniqueness. Ruppin wrote that Jewish race should be "purified", and he stated that "only the racially pure come to the land." After becoming head of the Palestine Office of the Zionist Executive (later the Jewish Agency for Israel), he argued against immigration of Ethiopian Jews because of their lack of "blood connection" and that Yemenite Jews should be limited to menial labor. Due to the Holocaust, historiography in Israel usually played down or ignored altogether this aspect of Ruppin's life. According to Raphael Falk, Ruppin was convinced that Jews and Arabs comprised an alliance forged by common cultural and blood ties. Ruppin Academic Center is named after Arthur Ruppin.