Кіріспе

Солтүстік Англиядағы кеме жүзуге арналған Транс-Пеннин каналы

Рочдейл каналы Солтүстік Англияда, Манчестер мен Соверби көпірі арасында орналасқан, Ұлыбританияның каналдарының біріккен жүйесінің бір бөлігі. Оның атауы одан өтетін Рочдейл қаласымен байланысты. Рочдейл – кең канал, себебі оның шлюздері 14 фут (4 метр) ені бар кемелерге арналған. Канал Манчестердегі Каслфилд бассейніндегі Бриджвотер каналынан Пеннин таулары арқылы 32 миль (51 км) қашықтыққа созылады және Батыс Йоркширдегі Соверби көпіріндегі Кальдер және Хеббл су жолымен қосылады. Салынған кезде каналда 92 шлюз болған. Барлық қалпына келтірілген және орны ауыстырылған шлюздерде дәстүрлі нөмірлеу сақталған, алайда қазір каналда 91 шлюз бар. 3 және 4-шлюздер бір терең шлюзбен, Туэл-Лейн шлюзімен ауыстырылды, ол 3/4 нөмірімен белгіленген.

Тарих

Рочдейл каналы 1776 жылы Рочдейлден 48 адамнан тұратын топ 237 фунт стерлинг жинап, Джеймс Бриндлиге Соверби көпірі мен Манчестер арасындағы мүмкін болатын бағыттарды зерттеуді тапсырды. Бриндли салынған бағытқа ұқсас, сондай-ақ Бьюри арқылы өтетін тағы бір қымбат бағытты ұсынды. 1791 жылға дейін одан әрі ілгерілеу болмады, сол кезде Джон Ренниге маусым айында жаңа зерттеу жүргізуді, ал екі айдан кейін Рочдейл, Олдхэм және Тодморден маңындағы әк зауытына бағыттарды зерттеуді тапсырды. Реннидің бұл кезде канал салу тәжірибесі болмады. Жобалаушылар кең немесе тар канал салуға қатысты шешімді Парламент актісі алынғанға дейін кейінге қалдырды. Акт алуға жасалған алғашқы әрекет 1792 жылы болды, бірақ сумен қамтамасыз ету туралы алаңдаған диірмен иелері қарсылық көрсетті. Ренни үш Йоркширде, сегіз Ланкаширде және біреуі Бернли тармағында жұмыс істейтін бумен жұмыс істейтін сорғыларды пайдалануды ұсынды, бірақ диірмен иелері 59 диірменге әсер ететінін, соның салдарынан жұмыссыздыққа алып келетінін және заң жобасы жеңіліске ұшырады. 1792 жылдың қыркүйегінде Уильям Кросли мен Джон Лонгботам диірмендерге сумен жабдықтауға әсер етпейтін су қоймаларын табу үшін аймақты зерттеді. Парламентке екінші заң жобасы ұсынылды, ол туннель мен 11 су қоймасын қамтитын каналды қарастырды. Бұл жолы да заң жобасы бір дауыс айырмасымен қабылданбады. Диірмен иелерінің ұстанымын түсіну үшін жобалаушылар Уильям Джессоптан ұсынылып жатқан каналдың ең қызықты бөліктерін зерттеуді сұрады. Джессоп парламенттік комиссияға куәлік берді және 1794 жылдың 4 сәуірінде (34 Geo. 3. c. 78) Рочдейл канал компаниясын құрып, құрылысқа рұқсат беретін акт қабылданды. Реннидің екінші заң жобасындағы бағаланған құны 291 000 фунт стерлинг болды, ал компанияға қажет болған жағдайда тағы 100 000 фунт стерлинг жинауға рұқсат берілді, акцияларды шығару арқылы ақша жинауға өкілеттік берілді. Бағалау тар каналға арналған, ал акт кең каналды бекітті, сондықтан капитал жеткіліксіз болар еді. Самит туннелінен бас тартылып, 20 000 фунт стерлинг үнемдеу үшін 14 қосымша шлюз салынды. Джессоп әр шлюзді 3 метрлік құлдыраумен салуды ұсынды, бұл суды тиімді пайдалануға және бір ғана өлшемдегі шлюз қақпаларын жасау қажеттілігіне әкелді. Канал бөлімдері аяқталған сайын кезең-кезеңмен ашылды, ал 1798 жылы Рочдейл тармағы, ал 1799 жылы қосымша бөлімдер аяқталды. Төменгі тоғыз шлюз 1800 жылы ашылды, соның арқасында Эштон каналын пайдаланатын кемелер Манчестерге жете алды. Ресми түрде канал 1804 жылы ашылды, бірақ құрылыс жұмыстары тағы үш жылға созылды. Blackstone Edge Reservoir және Chelburn Reservoir – барлық шлюздерді сумен қамтамасыз ету үшін салынған алғашқы екі су қоймасы. Олар 1798 жылы аяқталды, ал Холлингворт көлі 1800 жылы аяқталды. Ол таудың төменгі деңгейінен төмен болғандықтан, суды 6 шақырымға дейін көтеру үшін бумен жұмыс істейтін сорғы орнатылды. Сорғылау станциясы көл деңгейінен 14 метр биіктікте орналасқан және 1910 жылға дейін пайдаланылды. 1807 жылы Парламент қабылдаған тағы бір акт сауданың өсуіне байланысты жеткілікті жабдықтауды қамтамасыз ету үшін Уайтхолм және Лайт Хаззлз су қоймаларын салуға рұқсат берді. Өзінің еніне байланысты канал Хаддерсфилд тар каналынан сәттірек болды және Ланкашир мен Йоркшир арасындағы негізгі сауда магистраліна айналды. Мақта, жүн, көмір, әк тас, ағаш, тұз және басқа да тауарлар тасымалданды. 1839 жылы Манчестер және Салфорд қосылыс каналы ашылды, ол Рочдейл каналының жеке саласы мен Мерси және Ирвелл навигациясы арасында байланыс жасады. Ол салынған себебі екі су жолы арасында Манчестер көшелері арқылы жыл сайын шамамен 30 000 тонна жүк тасымалданды, ал бұл қызмет үшін алынатын ақы оны ұсыну шығындарын өтемейтін. Ол 20 қыркүйекте ашылды, бірақ сәтті болмады, өйткені Парламент актісі Бриджвотер каналына Хулм кесуін салуға рұқсат берді, бұл олардың каналын үш шлюзбен Ирвеллге байланыстырды және ыңғайлы бағытты қамтамасыз етті. Каналдың шығыс бөлігі Рочдейл каналымен байланысы бар, 1875 жылы жабылған, қалған бөлігі 1922 жылы қолданыстан шығарылды, ал 1936 жылы тоқтатылды. 1855 жылы компания төрт теміржол компаниясымен жалға алу шарттарын келісті, ең үлкен үлесі 73% Ланкашир және Йоркшир темір жолына тиесілі болды. Теміржолдар 21 жыл бойы жылына 37 652 фунт стерлинг төледі, бұл канал компаниясына акционерлеріне 4% дивиденд төлеуге және жөндеу жұмыстарына 15 000 фунт стерлинг жұмсауға мүмкіндік берді. Жалға алу кезеңінде тасымалдау көлемі 754 421 тоннадан 878 651 тоннаға дейін өсті, ал жол ақысы да 23 048 фунт стерлингтен 28 579 фунт стерлингке дейін өсті. 21 жылдың соңында келісім...