Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиядағы нацистік концлагерь
Nazi concentration camp in Norway
Сидсписсен тұтқындау лагері (норв. Sydspissen fangeleir, нем. Polizeihäftlingslager Südspitze) – Норвегияның Тромсё қаласындағы нацистік концлагерь, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қысқа мерзім істеді. Солтүстік Норвегиядағы басты тұтқын лагері ретінде қызмет еткен ол тез толып, неміс оккупациясы астындағы кез келген лагерьдің ең қиын жағдайларының біріне жатты деп есептеледі. Тұтқындар ақырында жақын орналасқан Тромсдален тұтқындау лагеріне көшірілді. Соғыстан кейін лагерь нацистік құпия қызметкерлерді ұстау үшін пайдаланылды, олардың кейбіреулері зорлық-зомбылыққа ұшырады. Концлагерьтің фотосуреттері сақталмаған, бірақ Тромсё қорғаныс мұражайындағы (Tromsø Forsvarsmuseeum) сурет 1941 жылғы жазғы кезеңде, тұтқындарға қосымша казармалар мен лагерь командиріне үй салынбас бұрынғы лагерьдің жағдайын көрсетеді.
Sydspissen detention camp (Norwegian: Sydspissen fangeleir, German: Polizeihäftlingslager Südspitze) was a Nazi concentration camp in Tromsø, Norway, which operated briefly during World War II. Serving as the primary prison camp in northern Norway, it quickly became overcrowded and is now considered to have had some of the worst conditions of any camp under the German occupation. The prisoners were eventually relocated a short distance away to Tromsdalen detention camp. The camp was used to hold Nazi collaborators after the war, some of whom were badly mistreated. There are no known photographs of the concentration camp; however, a painting in Tromsø Forsvarsmuseeum (Tromsø Defence Museum) details the camp during the summer of 1941, prior to the construction of an additional barracks for prisoners and a residence for the camp commander.
Өмірбаян
Норвегияға шабуыл жасағаннан кейін нацистік режим мен Quisling үкіметі ел бойынша 600-ден астам концлагерь құрды. Олардың бір бөлігі Polizeihäftlingslagers (полиция тұтқындары лагерлері) деп белгіленді және Sicherheitspolizei басқаруында болды, атап айтқанда Грини, Фальстад, Ульвен (кейіннен Эспеландпен алмастырылған) және Сидсписсен (кейіннен Тромсдаленмен алмастырылған) лагерьлері. Бұл лагерьлер саяси тұтқындарды ұстау үшін салынғанмен, сондай-ақ соғыс тұтқындары, еврейлер, норвегиялық қарсылық қозғалысының мүшелерінің отбасылары және қысқа мерзімге сотталған қылмыскерлер де ұсталатын.
Following their invasion of Norway, the Nazi regime and collaborationist Quisling government would establish over 600 concentration camps throughout the country. A handful were designated as Polizeihäftlingslagers (police detainee camps) and run by the Sicherheitspolizei, specifically the camps at Grini, Falstad, Ulven (later replaced by Espeland), and Sydspissen (later replaced by Tromsdalen). Despite being built with the intention of holding political prisoners, these camps would also hold POWs, Jews, family members of the Norwegian resistance, and criminals with short sentences.
Соғыстан кейінгі
1945 жылы 8 мамырда нацистік Германияның капитуляциясы Норвегияның азаттығына жол ашты. Осыдан кейін, көптеген бұрынғы нацистік лагерьлер сияқты, Сидсписсен лагері де мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен тұтқынға алынған норвегиялықтарды ұстауға пайдаланылды. Тромсёдегі полицияның көп бөлігі нацистермен ынтымақтастық жасағаны үшін қызметтен шеттетілгендіктен, лагерьде негізінен Швецияда оқытылған әскери полиция қызметкерлері жұмыс істеді. Соғыстан кейінгі тұтқындарға қатыгездік көрсеткені үшін төрт күзетші айыпталып, дау тудырды. Бір тұтқынға күзетші: "Немістер қалай тоқтаған болса, біз де солай жалғастырамыз, тіпті одан да жаман. Сендерді ату бізге ең үлкен қуаныш сыйлар еді!" деп айтқан. Тағы бір жағдайда, бір тұтқынды түнімен табутқа салып ұйықтатуға мәжбүр еткен. Күзетшілер тұтқындардың ар-намысын қорлайтын суреттерін де түсірген, олардың бірнешеуі (мұнда) 2010 жылы iTromsø газетінде жарияланды. Лагерь сөйілген, қазір оның қираған қабырғасы мен бұрынғыдан кеме тоқтаған тастардан басқа ештеңе қалмаған.
On 8 May 1945, the surrender of Nazi Germany led to the liberation of Norway. After this, as with many other former Nazi camps, Sydspissen was used to house Norwegians facing trial for charges of treason. As most of the police force in Tromsø had been suspended for collaborating with the Nazis, the camp was mainly staffed by military police trained in Sweden. A scandal was caused when four guards were charged with mistreatment of post war prisoners. One inmate was told by a guard: "we're going to continue how the Germans left off, but worse. Our greatest joy would be to shoot you!" In another incident, an inmate was made to sleep in a coffin during the night. Guards would also take degrading photographs of the prisoners, a handful of which (available here) were published by newspaper iTromsø in 2010. The camp has since been demolished and today there is nothing left of it except a ruined wall and a formation of stones which used to be the quay.