Кіріспе

Даниялық зоолог Отто Фридрих Мюллер (2 қараша 1730 – 26 желтоқсан 1784) – даниялық табиғатты зерттеуші және ғылыми суретші.

Өмірбаян

Мюллер Копенгагенде дүниеге келген. Ол діни білім алып, жас дворянның тәрбиешісі болды, бірнеше жыл онымен саяхаттағаннан кейін 1767 жылы Копенгагенге қоныстанды және бай әйелге үйленді. Оның алғашқы маңызды еңбектері – Fauna Insectorum Friedrichsdaliana (Лейпциг, 1764) және Flora Friedrichsdaliana (Страсбург, 1767) Копенгагенге жақын Фредериксдал егістігіндегі жәндіктер мен флора туралы мәліметтер берді. Ол Данияның королі Фредерик V-ке ұсынылып, Дания флорасының толық атласы – Flora Danica-ны жазуды жалғастыруға тартылды. Мюллер Георг Кристиан Одер 1761 жылдан бері жариялаған үш томдыққа екі том қосты. Омыртқасыздарды зерттеу оның назарын басым бөлігімен тартып алды, және 1771 жылы ол неміс тілінде «Таза және тұзды суларда мекендейтін белгілі бір құрттар» атты еңбегін жариялады, онда Линней «афродита» және «нереид» деп атаған терісіз жануарлардың көптеген жаңа түрлері сипатталды және олардың мінез-құлқы туралы көптеген қосымша мәліметтер келтірілді. Ол алғаш рет диатомияны, колониялық диатомия Bacillaria paradoxa-ны ашты, бірақ оның қозғалысынан оны жануар деп ойлады. «Vermium Terrestrium et Fluviatilium, seu Animalium Infusoriorum, Helminthecorum, et Testaceorum non Marinorum, succincta Historia» (2 том, 4to, Копенгаген және Лейпциг, 1773–74) еңбегінде ол алғаш рет Infusoria-ны тұқымдар мен түрлерге жіктеді. Оның «Hydrachnæ in Aquis Daniæ Palustribus detectæ et descriptæ» (Лейпциг, 1781) және «Entomostraca» (1785) еңбектері басқа динофлагелляттармен қатар, бұрын белгісіз микроорганизмдердің көптеген түрлерін сипаттайды. 1786 жылы инфузориялар туралы суреттері бар еңбек жарық көрді. Осы үш еңбек, замандас табиғаттанушылардың деканы Барон Кювьеге сәйкес, авторын «ғылымды түпнұсқалық байқауларымен байытқан табиғаттанушылардың алдыңғы қатарына» қояды.

Оның «Zoologiae Danicae Prodromus» (1776) Норвегия мен Данияның біріккен корольдіктерінің фаунасын зерттеудің алғашқы шолуы болды және үш мыңнан астам жергілікті түрді жіктеді. Ол микроорганизмдерді зерттеуге кіріскен алғашқылардың бірі болды және инфузориялардан басқа жануарлардың бірнеше тобын жіктеді, соның ішінде Гидрахнеллалар мен Энтомостракалар, олардың барлығы Линнейге белгісіз болған. Ол Academia Caesarea Leopoldina мүшесі, 1769 жылы сайланған Швед Корольдік Ғылым академиясының шетелдік мүшесі, Париждегі Ғылым академиясы және Берлин Табиғи ғылымдар достары қоғамының мүшесі болды. Оның зоологиялық зерттеулерге Еуропа бойынша елеулі әсері болды.

Шығармалары

Fauna Insectorum Fridrichsdaliana. Лейпциг: Копенгаген және Гледич xxiv 96 б. (1764). Vermium terrestrium et fluviatilium, seu animalium infusoriorum, helminthicorum, et testaecorum, non marinorum, succincta historia. Құрлықтағы және өзендердегі құрттардың, яғни инфузориялардың, гельминттердің және қабықтылардың қысқаша тарихы. Екінші том. pp. I XXVI [= 1 36], 1–214, [1 10]. Копенгаген [Копенгаген] және Лейпциг [Лейпциг]: Хайнек және Фабер, (1773 1774). Zoologiae Danicae Prodromus, seu Animalium Daniae et Norvegiae Indigenarum characteres, nomina, et synonyma imprimis popularium Копенгаген, Hallager авторы үшін, (1776). Бұл тақырып бойынша алғашқы оқулық (Дания және Норвегия зоологиясы) және көп жылдар бойы ең толық еңбек болды. Ол кең ауқымды суреттелген фаунаның басталуы ретінде жоспарланған, бірақ Мюллер қайтыс болғанға дейін тек бір том жарық көрді; келесі томдар, соның ішінде Сорен Абильдгаард және Мартин Генрих Ратке дайындағандары, Георг Кристиан Одер бастаған Flora Danica стандартына жетпеді. Animalcula infusoria fluviatilia et marina, quae detexit, systematice descripsit et ad vivum delinearivit cura. Копенгаген [Копенгаген] және Лейпциг [Лейпциг]: Mölleri, (1786). Entomostraca seu Insecta Testacea, quae in aquis Daniae et Norvegiae reperit, descripsit et iconibus illustravit. 135 б., (1785).