Герман корольі IV саксон ақсүйектеріне қарсы жеңісі
Battle of Langensalza (1075)
Германия, 1075 жыл: Генрих IV патшасы саксон ақсүйектеріне қарсы жеңіске жетті. Langensalza шайқасы – инвеститура даулары алдындағы саксондықтардың бағынуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генрих IV-тің саксондық дворяндарға қарсы жеңісі
Victory of Henry IV over Saxon nobles
Лангенсальзаның бірінші шайқасы 1075 жылдың 9 маусымында Германия королі Генрих IV әскерлері мен бірнеше көтерілісші саксон дворяндары арасында Тюрингиядағы Лангенсальзаның жанындағы Унструт өзені бойында болды. Шайқас Генрих үшін толық жеңіспен аяқталды, нәтижесінде сакстар Инвеституралық дау басталар алдында бағындырылды. Германияда бұл шайқас жақын жердегі Кайзерпфальц және монастырь атымен Schlacht bei Homburg an der Unstrut деп белгілі.
The First Battle of Langensalza was fought on 9 June 1075 between forces of King Henry IV of Germany and several rebellious Saxon noblemen on the River Unstrut near Langensalza in Thuringia. The battle was a complete success for Henry, resulting in the subjugation of the Saxons shortly before the Investiture Controversy commenced. In Germany the battle is known as the Schlacht bei Homburg an der Unstrut, after a nearby Kaiserpfalz and monastery.
Өмірбаян
Саль патшасы Генрих IV әкесінен сакстармен қарым-қатынасты мұра еткен, оның әкесі император Генрих III-тің Гослардағы император сарайында ұзақ және қымбатқа түскен тұруы жергілікті ақсүйектерді ренжітті. 1065 жылы билікке келгеннен бастап 15 жастағы Генрих IV Саксониядағы императорлық билігін орнатуда көптеген қиындықтарға тап болды. Гарц ормандарына құқықтарды қайтару әрекеттері саксондық бостандық иелерінен жақсы қарсы алынбады, ал жалпы корольдік жерлерін кеңейту және қаржылық талаптарды арттыру әрекеттеріне қарсылық көрсетілді. Әкесінің кезінде жалғасқан қамалдар салу және оларды адал, негізінен шваб шенеуніктермен қамтамасыз ету саясаты көптеген топтардың арасында наразылықты күшейтті. Әсіресе, үлкен Харцбург императорлық зорлық-зомбылықтың символына айналды және дәстүрлі саксондық құқықтарға кедергі келтірді. Генрих әкесі сияқты Гослар қаласын Германия Корольдігінің тұрақты астанасы етіп белгілеуді қалады. 1070/71 жылдары Генрих саксон графы Отто Нордхайммен, содан кейін Бавария герцогымен және Саксония герцогы Ордульфтің ұлы Магнус Билунгпен қарым-қатынасты нашарлатты. Патша Оттоның лауазымын және мүлкін тартып алып, Магнусты 1072 жылы Саксония герцогтігіне әкесінің орнына келгеннен кейін де Харцбург қамалында тұтқын ретінде ұстады. Бұл императорлық сарай мен саксондар арасындағы шиеленісті күшейтті; Магнустың Лүнбургте тұтқындалған жетпіс швабқа айырбастау үшін босатылуы қарым-қатынастың жақсаруына көмектеспеді. Ашуланған патша саксондардың бірнеше петициясын қабылдамады. 1073 жылы бірнеше епископтар мен князьдер қарсылық көрсетті. Бірнеше қамал қоршауға алынды, патша Харцбургтен Гессевехке қашуға мәжбүр болды. 1074 жылдың ақпан айында ол Герстунгенге келді, онда көтеріліс оның әскерінен екі есе көп болды; ол саксондар келісімнің өзінің бөлігін бұзады деп есептеп, бірнеше жеңілдіктерге келісті. Бейбітшілік шартының нәтижесінде ақсүйектерден сатқындыққа ұшыраған бостандық иелері Харцбургті тонап, қаланы қиратты және жергілікті халық пен діни билікті дүр сілкіндіргендей, қасиеттілікке қарсы әрекеттер жасады (патшалық отбасының мүшелерінің сүйектерін, сондай-ақ аббат пен Әулие Анастасийдің сүйектерін лақтыру). Генрих бұл қирауды жаңадан соғыс бастау үшін сылтау ретінде пайдаланды. Ол бірнеше епископтардың, төменгі феодалдық және қалалық буржуазияның қолдауын алды. Генрих мадьярларға қарсы науқан жүргізіп жатқанда, папалық легаттар саксондық бүлікшілерге қолдау көрсетуге тырысты. 1075 жылы Нордхайм Отто, Саксониядағы граф-палатин және Халберштадт епископы Буркхард II Генрихтің Герстунген шартын бұзуын желеу етіп, ашық түрде қарсылықтарын білдірді. Олар көптеген саксондық және тюрингтік бостандық иелерін өз жағына тартты, бірақ көптеген ақсүйектер мен шаруалар қосылмады. Патша Бредингенде лагерь құрды және төменгі саксондық дворяндардың наразылықтарын тыңдауге уәде беріп, олардың адалдығын жеңуге қол жеткізді. Маусым айында ол Лангенсальцаға көшіп барды.
The Salian king Henry IV had inherited the quarrels with the Saxons from his father Emperor Henry III, whose long and costly sojournments at the Imperial Palace of Goslar had annoyed the local nobles. From the start of his reign in 1065, 15 year old Henry IV suffered numerous setbacks enforcing his Imperial authority in Saxony after the regency of his mother Agnes of Poitou. Attempts to restore the rights over the Harz forests were not received well by the Saxon freedmen, and efforts to extend the crownlands in general as well as the increased demands laid upon the fisc were opposed. A policy of building castles and supplying them with loyal, mainly Swabian officials, continued from the time of his father, fostered resentment among multiple groups. In particular, the large Harzburg became a symbol of Imperial tyranny and was seen as impeding on traditional Saxon rights. Like his father, Henry desired to set Goslar as the fixed capital of the German Kingdom. In 1070/71 Henry had already picked a quarrel with the Saxon count Otto of Nordheim, then Duke of Bavaria, and Magnus Billung, son of Duke Ordulf of Saxony. The king seized Otto's title and property and kept Magnus prisoner at Harzburg Castle, even after the latter succeeded his father to the Saxon duchy in 1072. This heightened tensions between the Imperial court and the Saxons; Magnus' subsequent release in exchange for seventy Swabians captured in Lüneburg did little to encourage a thaw in relations. In anger, the king rejected several Saxon petitions for redress. In 1073 several bishops and princes organized a resistance. Several castles were besieged, and the King was forced to escape from the Harzburg to Hessewech. In February 1074 he proceeded to Gerstungen, where the insurrection, numbering twice the size of his forces, met him; he agreed to several concessions, reasoning that the Saxons would break their end of the deal eventually. The freedmen, who felt betrayed by the nobles due to the peace treaty, sacked the Harzburg in a frenzy, destroyed the castle, and committed such acts of sacrilege (tossing the bones of members of the royal family, along with those of an abbot and St. Anastasius) that they shocked the local population and the religious authorities. Henry used the destruction as a pretext for renewed hostilities. He gained the support of several bishops, the lower feudality and city burghers. While Henry was conducting a campaign against the Magyars on the one hand, papal legates were attempting to create support for the Saxon rebels on the other. In 1075 Otto of Nordheim, together with the count palatine in Saxony and Bishop Burckhard II of Halberstadt openly declared their hostility, using Henry's violations of the Treaty of Gerstungen as an excuse. They gained many Saxon and Thuringian freedmen, but many nobles and peasants did not join. The King made camp in Bredingen, and managed to gain the defections of some lower Saxon nobles with promises to listen to their grievances. In June, he moved to Langensalza.
Шайқас
Генрихтің Лангенсалзаға көшуі оны саксондық лагерьге жақындатты. Екі жақ 9 маусымда Гомбургте шайқасқа түсті. Саксон әскерінің құрамында бірнеше мың адам болды, бірақ сакс дәстүріне сәйкес, олардың көпшілігі жаяу әскер болды. Олардың қатарында ақсүйектер мен олардың қарауындағылар, сондай-ақ босатылғандар мен кейбір шаруалар болды. Олардың көпшілігі нашар даярланған, қарсыластары оларды "әскери қызметке емес, егіншілікке үйренген, әскери рухтан емес, көшбасшыларының қорқынышынан шайқасқа түскен, өз салты мен дәстүріне қайшы келетін білімі жоқ халық" деп сипаттады. Генрих IV әскері ашық дала болғанына қарамастан, Унструт өзенінің оңтүстігінде бес қатармен жылжыды. Саксондықтар Гомбургтегі қамалдан барлығы ат үстінде асығыс шығып, жаяу әскерлерін артта қалдырды. Одан кейін болған қақтығыс шайқасқа қарағанда қырғынға ұшырады. Герцог Рудольф басқаратын швабтардың шабуылы саксондықтардың орталық бөлігін бірден жойды. Саксон басшылары жылқыға мініп қашып кетті, ал жаяу әскерлер қырғынға ұшырады. Бірнеше мың адам Унструт өзенінде суға батып қайтыс болды деген хабар тарады. Генрихтің әскері көптеген олжа алды.
Henry's move to Langensalza put him closer to the Saxon encampment. The two sides met for battle at Homburg on 9 June. The Saxon army contained several thousand men, but in typical Saxon tradition, most of them were on foot. Their ranks consisted of nobles and their vassals, along with freedmen and some serfs. Many of them were poorly trained, described by their opponent as "an inept rabble accustomed to agriculture rather than military service, who, compelled not by a military spirit but by fear of their leaders, had entered battle contrary to their customs and traditions.". Henry IV's army advanced in five ranks, despite the open terrain south of the River Unstrut. The Saxons rushed out of their castle at Homburg all on horseback, apparently leaving their foot soldiery behind in their haste. The engagement that followed was less of a battle than a rout. A charge by the Swabians under Duke Rudolf almost instantly destroyed the Saxon centre. The Saxon leaders took to their horses and fled, but the foot soldiers were slaughtered. It was reported that several thousand died when they drowned in the Unstrut. Many spoils were gained by Henry's army.
Соңы
Жеңіліс таң қалдырды. Ол сакстарды шоқыртып жіберді, ал көтерілісті қолдаушылар үрейленді. Майнц архиепископы көтерілісті қаржыландыру үшін қаражат жинау мақсатында Тюрингиялықтарды арудан айырумен қорқытты. Айыныштысы, Генрих және оның әскері сакстік және тюрингиялық жерлерді тонап, ашаршылыққа әкеп соқты. Магдебург архиепископы ақырында мойынсұнып, патшаның көтерілісшілерге қоятын талаптарын білуді сұрады. Генрих барлық көшбасшыларды қысқа мерзімге түрмеге қамауды, сондай-ақ олардың иеліктерін тәркілеуді және оларды адал императорлық жақтастар арасында қайта бөлуді талап етті. Шарттар қаншалықты қатал болса да, Генрихтің Лангенсалцадағы толық жеңісі оларды қабылдауға көндірді. Ұятты әрекет ретінде, көтерілісші епископтар, ақсүйектер және шаруалар патша әскерінің қатары арасымен жалаң аяқ жүріп, оған бағынды. Патша содан кейін Рождествода Госларда князьдердің кеңесін шақырып, Саксонияның болашағын анықтады; ол Нордхаймдық Оттоны босатып, оны Саксонияның вице-королі етіп тағайындады. Генрих сакстік мәселені шешілген деп есептеді, бірақ Инвеститура қақтығысы осы бейбітшілікті тез бұзып жіберді.
The defeat was stunning. It shocked the Saxons, and the supporters of the rebellion became frantic. The Archbishop of Mainz threatened excommunication against the Thuringians in order to gain funds to finance the insurrection. Unfortunately, Henry and his army ravaged the Saxon and Thuringian countryside, bringing starvation. The Archbishop of Magdeburg eventually conceded and requested the terms to which the King would hold the rebels. Henry demanded a short imprisonment for all the leaders, as well as confiscation of their fiefs and their redistribution among loyal Imperial partisans. As harsh as the terms were, the complete victory Henry gained at Langensalza convinced them to accept. In a humiliating gesture, the rebel bishops, nobles and peasants walked barefoot between the ranks of the King's army and submitted to him. The King then convened a meeting of princes at Goslar on Christmas to determine the future of Saxony; he ended up freeing Otto of Nordheim and making him his viceroy to Saxony. Henry considered the Saxon question settled, but the Investiture conflict would quickly undo the peace.