Кіріспе

1898 жылдан 1910 жылға дейін Құтқару армиясының киностудиясы

Limelight Department – 1898 жылдан бастап, Австралияның Мельбурн қаласында Құтқару армиясы басқарған әлемдегі ең алғашқы киностудиялардың бірі. Limelight бөлімі 1891 жылдан бастап Құтқару армиясының қолданысына арналған уағыздық материалдарды, оның ішінде фонарь слайдтарын, сондай-ақ жеке және мемлекеттік тапсырыстарды өндірді. 19 жыл бойы жұмыс істеген Limelight бөлімі әртүрлі ұзындықтағы шамамен 300 фильм жасап, сол заманғы ірі кино өндірушілердің қатарында болды.

Басталуы

Құтқарылу Армиясының Limelight бөлімі 1891 жылы ресми емес түрде басталды, сол кезде көмекші Джозеф Перри Викторияның Балларат қаласында фотостудия ашып, Құтқарылу Армиясының «Түрме қақпасы» үйінің кірісін толықтырды. Сол кезде Перри әйелі Эннидің сол жылы қайтыс болуына байланысты, активті қызметтен уақытша босатылған еді, ол үш баласын өзі тәрбиелеуге тиіс болды. 1891 жылдың қыркүйегінде Перри Мельбурндағы Австралиялық штаб-пәтеріне уақытша тағайындалды, ол Австралия командирі, комиссар Томас Кумбске генерал Уильям Буттың «Қараңғы Англияда» бағдарламасының презентациясын дайындауға көмектесті. Осы кезде Перри үлкен экранға қолмен боялған фотосуреттерді проекциялайтын фонарь слайдтарын пайдаланды. Кумбс презентацияның сапасы мен тиімділігіне әсерленді, Перридің Мельбурнға көшуін тұрақты етті. Limelight бөлімі 1892 жылдың 11 маусымында ресми түрде құрылды. 1896 жылы комиссар Кумбсты генерал Буттың кіші ұлы, «Командир Герберт Бут» Австралия командирі ретінде алмастырды. Бут Limelight бөлімінің инновациясын бірден қабылдап, Перриге жаңа дамып келе жатқан кино саласына кеңейтуге еркіндік пен қаржылық қолдау берді. Презентация он бес тоқсан секундтық бөлімнен және екі жүз фонарь слайдынан тұрды, жалпы ұзақтығы екі жарым сағатқа жуық болды. Фильмнің басындағы құмарлық көрінісінде Люмьердің түсірілімдері де пайдаланылса, түсірілімнің көп бөлігі Мельбурнда жүзеге асты, атап айтқанда 69 Bourke Street-тің шатырында, Murrumbeena Girls Home теннис кортында немесе Richmond Baths бассейнінде. Бұл презентация ертедегі христиан шейіттерінің өмірі мен өліміне арналған және оның өндірісіне 550 фунт стерлинг жұмсалды. Көріністер сол заман үшін өте зорлықпен байланысты болды, мысалы, Стефанды тастап өлтіру, Поликарпты өртеу және аты-жөні белгісіз христиандардың азапталуы, басылып өлтірілуі, гладиаторлармен өлтірілуі, суға батырылуы немесе тірідей өртелуі сияқты суреттер көрсетілді. Презентацияға сол кезде Мельбурнда орналасқан 150 Құтқарылу Армиясы офицері қатысты. Көптеген өлім сахналары актерлерге әр түрлі жарақаттар келтірді, олардың арасында оттан шаштары мен қабаулары күйіп бітті. Презентация 1901 жылдың 13 қыркүйегінде Мельбурн қалалық залында үш-төрт мың адамдық көрермен алдында көрсетілді. Бір рецензент өлім сахналары бірнеше әйелдің есінен айнып, жолақтарда құлап кеткенін айтты.

Австралия Федерациясы

Крест әскерлері Limelight бөлімін ертедегі киноиндустрияның маңызды ойыншысы ретінде бекітті. Алайда, "Крест әскерлері" фильмі 1901 жылғы Австралия Федерациясын түсіруге Limelight бөліміне тапсырыс берілген кезде, Австралия Ұлттық Республикасының құрылуына қарағанда шағын рөл атқарды. Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі фильмнің оқиғаның мәңгілік жазбасы болатынына үміттенді, бірақ түсірілген материалдың көп бөлігі қазірде сақталмаған. Перри шеру маршрутының әртүрлі жерлеріне бес камера орнатты және бір камерадан екіншісіне жылдам ауысу үшін өрт шарабасын пайдалануға мәжбүр болды.

Жұмыс биіктігі

"Салғандар армиясы" фильмін көбірек көрерменге жеткізу үшін "Лаймлайт" бөлімі "Биорама компаниялары" деп аталатын топтар құрды. Музыканттар, лекторылар және проекцияшылар Австралия бойынша саяхаттап, "Лаймлайт" бөлімі дайындаған материалдарды көрсетті. Көрсетулер көбінесе жергілікті залдарда өтті, бірақ "Биорама компаниялары" кейде ғимараттардың қабырғаларын экран ретінде пайдаланды, соның арқасында көшеден өтетін адамдар да фильмді көре алатын. Герберт "Салғандар армиясынан" кеткенде (өздерімен бірге "Салғандар" фильмінің түпнұсқа материалдарын алып), оның орнына комиссар Томас Макки келді. Макки "Лаймлайт" бөлімін кеңейтуге, қосымша "Биорама компанияларын" құруға және тіпті 1909 жылы "Салғандар" фильмін қайта түсіруге ынталандырды, ол "Салғандар армиясының батырлары" деп аталды. "Биорама компаниялары" үшін дайындалған діни материалдардан басқа, "Лаймлайт" жеке клиенттер мен үкімет үшін де көптеген фильмдер түсірді. Олардың ең танымалдарының қатарында Австралия Парламентінің алғашқы отырысын ашуға келген Йорк герцогы мен герцогинясының сапары (нашар жарықтандыру салдарынан сессияның өзі түсірілмеді), Американың "Ұлы Ақ Флот" сапары және Оңтүстік Африкадан қайтып келген Виктория штатының екінші Бур соғысы контингенті болды. Мұндай жеке келісімшарттарға қатысу "Лаймлайт" бөліміне өз жұмысын және "Салғандар армиясының" басқа да бағдарламаларын қолдау үшін капитал жинауға мүмкіндік берді.

"Лаймлайт" бөлімінің аяқталуы

1910 жылы Макки Австралиялық командир лауазымынан Джеймс Хей атындағы консервативті комиссармен ауыстырылды. Хей киноның шіркеудің араласуына лайық емес деп санды және Limelight бөлімін оның ең гүлденген кезеңінде жапты. Оның "Агрессивті құтқарылушылық" автобиографиясында Хей: "Құтқарылу армиясы жүргізген кино нағыз құтқарылушылыққа үйлеспейтін әлсіздікке және жеңіл мінезге алып келді, мен оны толығымен жойдым" деп жазды.

"Сырт әскері" әлемдегі алғашқы көркем фильм бе?

Көптеген жылдар бойы «Сырт әскері» алғашқы көркем фильм ретінде танылуы керек пе деген сұрақ ашық күйінде қалып келді. Бұл мәселенің негізгі себептері – түсірілген кадрлардың ұзақтығы, көрсетілімнің мерзімі және сюжет желісінің үзділігі. Көркем фильмдер әдетте алпыс минуттан астам уақытқа созылып, тұрақты сюжетке ие болады. «Сырт әскері» фильмінің барлық кадрларын біріктіргенде, оның ұзақтығы жиырма екі жарым минутты құрайды, бұл талаптардан кем. Сонымен қатар, фильмде бір ұзақ оқиға емес, бірнеше қысқа әңгімелер жинағы болды, бұл оның көркем фильм санатына кіруіне кедерес келтіреді. Дегенмен, фильмдер, фонарь слайдтары және тікелей бөлімдерінен құралған толық көрсетілім екі сағаттан астам уақыт алады, сондықтан «Сырт әскері» мультимедиалық форматтың алғашқы үлгісі болуы мүмкін. Егер оны көркем фильм деп санамасақ, онда ол сөзсіз қазіргі заманғы мультимедианың – мәтін, графика, иллюстрация, жылжымалы және тұрақты кадрлардың үйлесімінің алғашқы нұсқасы болып табылады. Австралиядағы алғашқы «цифрлық өндіріс» мультимедиалық компаниясы – 1980 жылдардың соңында Канберрада құрылған Бригалоу Publishing. Олардың бұл мәлімдемесіне негіз – «Сары беттер» телефондық анықтамалығына осы санатты бірінші болып енгізгендері. 1902 жылы, «Сырт әскері» фильмі түсірілгеннен кейін бір жыл өткенде, Limelight бөлімі «Оңтүстік аспан астында» (Under Southern Skies) атты фильмді жасады, ол Австралиядағы өмірді еуропалықтардың қоныстануынан бастап Федерацияға дейінгі кезеңге дейін көрсетеді. Бұл фильм шамамен жүз минутқа созылды, бірақ ол драмалық емес, деректі фильм болғандықтан, оны көркем фильм деп есептемейді. «Кресттің батырлары» (Heroes of the Cross) шамамен 75 минутқа созылды және оның сюжеттік желісі алдыңғы фильмге қарағанда анық болды. Алайда, ол 1909 жылы, «Келли бандының тарихы» (1906) фильмінен үш жыл кейін түсірілді. Көптеген адамдар, соның ішінде Австралия кино комиссиясы, осы фильмді алғашқы көркем фильм деп санайды.

Мұралық

Бастапқы студия бүгінге дейін сақталып тұр және Құтқару Армиясы Австралияның Оңтүстік аймағының мұрағаты мен мұражайының құрамында сақталуда. Осы фильмдердің бірі – Австралия Ұлттық Достастығының ашылуы туралы деректі фильм.