Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Гуам рельсі (Hypotaenidia owstoni) – Rallidae тұқымдасына жататын, ұшуға жарамсыз құстың бір түрі және АҚШ-қа қарасты Гуам аймағына ғана тән. Жергілікті халық оны "коко" құсы деп атайды. 1980-жылдардың соңына қарай, Гуам аймағына бұрыннан келмеген инвазивті түр – қоңыр ағаш жыланың шабуылдары салдарынан, ол құстың саны аралдың барлық бөлігінде дерлік жойылды. Қазіргі таңда, түр Гуамдағы Су және жабайы табиғат ресурстары бөлімінде, сондай-ақ АҚШ-тың бірқатар зообақтарында қолда өсірілуде. 1995 жылдан бері Солтүстік Мариан аралдарындағы Рота аралына 100-ден астам рельс енгізіліп, жабайы түрде көбейтуге тырысылып жатыр. Бұл күш-жігердің нәтижесінде кем дегенде бір балапан дүниеге келсе де, жабайы мысықтардың шабуылдары мен жазатайым оқиғалардың саны өте жоғары. 2010 жылы Кокос аралына 16 құс жіберілді, ал 2012 жылы тағы 12 құс қосылды.
The Guam rail (Hypotaenidia owstoni) is a species of flightless bird in the Rallidae family, endemic to the United States territory of Guam. It is known locally as the ko'ko bird. It was extirpated from the entire island by the late 1980s owing to the predation of the brown tree snake, an invasive species not native to the island. The species is now being bred in captivity by the Division of Aquatic and Wildlife Resources on Guam, and at some mainland U. S. zoos. Since 1995, more than 100 rails have been introduced on the island of Rota in the Commonwealth of the Northern Mariana Islands, in an attempt to establish a wild breeding colony. Although at least one chick resulted from these efforts, feral cat predation and accidental deaths have been extremely high. In 2010, 16 birds were released onto Cocos Island, with 12 more being introduced in 2012.
Сипаттама
Бұл орташа мөлшердегі рельс, жалпы ұзындығы шамамен 28 см. Денесі созылыңқы және бүйірден қысылған, әсіресе мойын және кеуде аймақтарында. Екі жыныстың да қауырсынының түсі мен пішіні ұқсас, алайда еркектерді көбінесе олардың ірілігімен ажыратуға болады. Басы мен арқасы қоңыр. Оның сұр түсті көз жолағы және тамағы, қара қоңыр кеудесінде ақ жолақтары бар, ал аяқтары мен тұмсығы қара қоңыр. Оның дауысы – екі немесе одан көп құстың қатты шуға, басқа рельстің дауысына немесе басқа да бұзылыстарға жауап ретінде шығаратын жоғары, тесіп өтетін сыбызғы немесе сыбызғылар тізбегі. Жеке құстар басқа рельстің шақыруына дерлік әрқашан жауап береді, бірақ бұл түр көбінесе үнсіз болады.
It is a medium sized rail, about 11 inches (28 cm) in total length. The body is elongated and laterally compressed, particularly in the neck and breast regions. The plumage or feather color and pattern of both sexes is similar, however, males can often be distinguished by their larger size. The head and back are brown. It has a grey eye stripe and throat, a dark blackish breast with white barring, and the legs and beak are dark brown. Its call is a loud, piercing whistle or series of whistles, usually given by two or more birds in response to a loud noise, the call of another rail, or other disturbances. Though individuals will respond almost invariably to the call of another rail, the species is generally silent.
Өсіру
Бұл жыл бойы жерде ұялайтын құс, сондықтан ол жергілікті Марианна мониторы және инвазивті жабайы шошқа, жабайы мысық, жабайы ит, мангровый мониторы, қоңыр ағаш жыланы, қара егеуқұйрық және Норвегия егеуқұйрығы сияқты жыртқыштарға өте осал. Ол 2–4 жұмыртқа туады, екі ата-анасы да жапырақтар мен шөптен жасалған шамалы тереңдіктегі ұяны салуға қатысады. Олар алты айлық шағында жетеді және тұтқында жылына 10-ға дейін жұмыртқа тууы мүмкін.
It is a year round ground nester, making it highly susceptible to predators, such as the native Mariana monitor and the invasive feral pig, feral cat, feral dog, mangrove monitor, brown tree snake, black rat, and Norway rat. It lays 2–4 eggs, and both parents share in the construction of a shallow nest of leaves and grass. They mature at six months of age, and have been known to produce up to 10 clutches per year in captivity.
Экология
Ол бәсекелес, бірақ көбінесе өсімдіктерге қарағанда жануарларды жейді. Ол жұмсақ денелілер, шұбарқұстар, гекон, жәндіктер және өліктермен, сондай-ақ тұқымдар мен пальма жапырақтарымен қоректенеді. Бұл түрде бірегей бит, Rallicola guami мекендеген, ол консервация салдарынан жойылған болуы мүмкін, себебі Гуамның рельстері тұтқынға алынғанда тірі қалуға көмектесу үшін битінен тазартылды; ол жойылды деп есептеледі.
It is omnivorous, but appears to prefer animals over vegetable food. It is known to eat gastropods, skinks, geckos, insects, and carrion, as well as seeds and palm leaves. The species hosted a unique louse, Rallicola guami, which seems to have been a victim of conservation induced extinction, since Guam rails taken into captivity were deloused to assist survival; it is considered most likely extinct.
Қауіптер
Бұрын бұл түрдің саны көп болған, 1960 жылға дейін оның саны шамамен 70 000-ға жуық болған. Ол жыландар мен егеуқұйрықтар сияқты жыртқыштардың болмауында пайда болды, және Америка отарлауынан бұрын одан да көп болған болуы мүмкін. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін қоңыр ағаш жыланы Папуа-Жаңа Гвинеядағы туған жерінен Гуамға кездейсоқ түрде, әскери кемелердегі жүктермен бірге тасымалданды. 1960 жылдардан бастап жыланның саны экспоненциалды түрде өсе бастады, ол жақсы қалыптасып, ал темір жол популяциясы Гуамның басқа тума құстарымен бірге күрт төмендеді. Гуам темір жолы мұндай жыртқышпен тәжірибесі болмағандықтан, жыланға қарсы қорғану әрекеттері де болмады. Осының салдарынан, ол осы тиімді, түнгі жыртқыш үшін оңай олжаға айналды. Гуам темір жолының айқын шығындары 1960 жылдардың ортасына дейін байқалмады. 1963 жылға қарай, аралдың жыландар көп шоғырланған орталық бөлігінде бұрын көптеп кездесетін бірнеше темір жол түрлері жоғалып кетті. 1960 жылдардың соңында аралдың орталық және оңтүстік бөліктерінде азаю байқалды және аралдың солтүстік жағындағы оқшауланған орман участаларында ғана көптеп кездесті. Жыландар 1970 және 1980 жылдары тиісінше аралдың солтүстік-орталық және ең солтүстік бөліктерінде темір жолға әсер ете бастады. 1969 жылдан 1973 жылға дейін популяция күрт төмендеді және 1980 жылдардың ортасына дейін азаюын жалғастырды. Ол 1987 жылы соңғы рет табиғатта байқалды. Темір жолға қатысты басқа да маңызды қауіптер – қоныстандыру ортасының жойылуы, енгізілген егеуқұйрықтардың, жабайы мысықтардың және шошқалардың жыртқыштығы.
The species was once abundant, with an estimated population to be around 70,000 before the 1960s. It evolved in the absence of predators, such as snakes and rats, and might have been more abundant before American colonization. After the end of World War II, the brown tree snake was accidentally transported from its native range in Papua New Guinea to Guam, probably as a stowaway in military ship cargo. Beginning in the 1960s, the snake became well established as numbers began to grow exponentially, and the rail populations subsequently plummeted, along with the rest of Guam's native avifauna. The Guam rail had no experience with such a predator, and lacked protective behaviors against the snake. Consequently, it was an easy prey for this efficient, nocturnal predator. Appreciable losses of the Guam rail was not evident until the mid 1960s. By 1963, several formerly abundant rails had disappeared from the central part of the island where snakes were most populous. By the late 1960s, it had begun to decline in the central and southern parts of the island, and remained abundant only in isolated patches of forest on the northern end of the island. Snakes began affecting the rail in the north central and extreme northern parts of the island in the 1970s and 1980s, respectively. The population declined severely from 1969 to 1973, and continued to decline until the mid 1980s. It was last seen in the wild in 1987. Other significant threats to the rail include habitat destruction, predation by introduced rats, feral cats, and pigs.
Қорғау жұмыстары
Гуамның орманды мекендейтін он бір түрдің тоғызы жойылды. Олардың бесеуі түр немесе қосымша түр деңгейінде эндемик болған, қазір олар жойылған. Осылардың екеуі – Гуамдық рельс және Гуамдық балықшы – жануарлар дүниесінде тұтқында өсіріліп, ақырында оларды жабайы табиғатқа қайтару үмітімен көбейтілуде. Тағы бірнеше жергілікті түрлер өте аз санда қалған, олардың Гуамдағы болашағы қауіпті. 1984 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі оларды қауіп төнген немесе жойылып бара жатқан түрлер ретінде тізімге енгізген кезде, Гуамдық рельс сияқты көптеген жергілікті орман түрлері іс жүзінде жойылды. Гуамның ауыл шаруашылығы департаментінің Су және жабайы табиғат ресурстары бөлімінің жабайы табиғатты қадағалаушы зоолог Боб Бек, Гуамның қалған жабайы рельстерін, Гуамдық балықшыларды және басқа да жергілікті құстарды жойылудан сақтап қалу үшін тұтқындауды бастады. Оның Гуамдық рельсті сақтап қалуға бағытталған күш-жігері 1982 жылы басталды және 20 жылдан астам жалғасты. Бек Гуамдық рельстердің қалған популяциясын тұтқындау және Гуамдағы түрлер үшін тұтқында өсіру бағдарламаларын құруда маңызды рөл атқарды деп есептеледі. Ол сондай-ақ Гуамдық рельстерді тарату орталығын құрды және оларды көбейту үшін Солтүстік Мариан аралдарындағы Рота аралына әкелді. Бек АҚШ-тың зоопарктарында Гуамдық рельсті өсіру бағдарламаларын құруда да жетекші рөл атқарды. Бектің Гуамдық рельсті өсіру бағдарламасы бастапқыда АҚШ-тағы үш зоопаркта ғана басталды – Бронкс зоопаркі, Филадельфия зоопаркі және Вашингтондағы Ұлттық зоопарк. Бағдарлама сәтті болды және көп ұзамай басқа зоопарктармен бірге кеңейтілді. 2008 жылы Гуамдық рельсті өсіру бағдарламасына он жеті зоопарк қатысты, оның ішінде: Нью-Орлеандағы Одубон зоопаркі, Сан-Диего зоопаркі, Санта-Фе колледжінің оқу зоопаркі, сондай-ақ Чикаго, Хьюстон және Сан-Антониодағы зоопарктер. 2010 жылдың қараша айында Гуамның оңтүстік жағалауынан 1 миль қашықтықта орналасқан 33 гектарлық шағын атолл – Кокос аралына Гуамның он алты рельсі босатылды. Бұл рельстерге қауіпсіз ұялау орындарын қамтамасыз ету және оларды табиғатта көруге мүмкіндік беру мақсатында жасалды. Аралға қайта қоныстандыру алдында, аралдан егеуқырлар жойылды және орманға жергілікті ағаштар отырғызылды. Рельстерге жететін тамақ бар екеніне көз жеткізу үшін жергілікті кесірткелерді зерттеу жүргізілді. Жаңадан босатылған рельстерге тигізетін зиянын азайту үшін монитор кесірткелерінің саны азайтылды. Қайта қоныстандыру сәтті болды, себебі көбейіп бара жатқаны байқалды. Бұл болашақтағы қайта қоныстандыру стратегияларын әзірлеу үшін үлгілік ортаны қамтамасыз етеді, сондай-ақ кеміргіштер мен жыландарды анықтау, жою және биологиялық қауіпсіздік шаралары бойынша тәжірибе жинақтауға көмектеседі.
Nine of the eleven species of native forest dwelling birds have been extirpated from Guam. Five of these were endemic at the species or subspecies level, and are now extinct. Two of these species, the Guam rail and the Guam kingfisher, are being captively bred in zoos, in the hope that they can eventually be released back into the wild. Several other native species exist in precariously small numbers, and their future on Guam is perilous. Most native forest species, including the Guam rail, were virtually extinct when they were listed as threatened or endangered by the U. S. Fish and Wildlife Service in 1984. Zoologist Bob Beck, a wildlife supervisor with the Guam Department of Agriculture's Division of Aquatic and Wildlife Resources, is credited with leading the efforts to capture the remaining wild Guam rails, Guam kingfishers, and other native birds to save them from extinction. His efforts to save the Guam rail began in 1982, and lasted more than 20 years. Beck was considered to be instrumental in capturing the remaining population of Guam rails, and establishing captive breeding programs for the species on Guam. He later established a release site and an introduced breeding population of Guam rails on the neighboring island of Rota in the Northern Mariana Islands. Beck was also a driving force in establishing Guam rail breeding programs in zoos throughout the mainland United States. Beck's Guam rail breeding program initially began with just three zoos in the U. S.—the Bronx Zoo, the Philadelphia Zoo, and the National Zoo in Washington, D. C. The program proved to be successful, and was soon expanded to include other zoos. As of 2008, seventeen zoos now participate in the Guam rail breeding program, including: the Audubon Zoo in New Orleans, the San Diego Zoo, the Santa Fe College Teaching Zoo, and zoos in Chicago, Houston, and San Antonio. In November 2010, sixteen Guam rails were released on Cocos Island, a 33 hectare small atoll located 1 mile off the coast of the southern tip of Guam, as part of its reintroduction two decades after its extinction in the wild. It was an effort to provide safe nesting areas for the rails, as well as a place for the public to see them in the wild. Before the reintroduction, rats were eradicated off the island, and the forest was further enhanced with native trees. A native lizard survey was conducted to make sure that the rails had enough food to eat. Monitor lizard populations were reduced to minimize their impacts on the newly released rails. The reintroduction proved to be successful, as evidence of breeding has been observed. This will provide a model environment to develop strategies for future reintroductions, as well as expertise in rodent and snake detection, eradication, and bio security measures.