Кіріспе

Адам денесін сақтауға арналған қап, 1993 жылғы қорқынышты фильм. Мәйіт қапшығы, сондай-ақ мәйіт қапшығы немесе адам дене қалдықтары қапшығы (HRP) деп те аталады, бұл адам денесін сақтауға арналған, көмбелген мәйіттерді сақтау және тасымалдау үшін қолданылатын тесіксіз қап.

Тарих

Америка Құрама Штаттарында денелерді тасымалдау мақсатындағы алғашқы құжатталған қап "Өлі денелерге арналған ыдыстарды жақсарту" деген атпен патенттелген. Патентті Азамат соғысы кезінде доктор Томас Холмс тіркеген, АҚШ Патенті № 39,291. 1863 жылғы 21 шілдедегі патент өтінішінде қаптың мақсаты былай делінген: "қажетті көлік құралдарының болмауына немесе өлгендерді алып кету үшін жәшіктер немесе табыттар табудың қиындығына байланысты, әйтпесе жылдам алып тастау мүмкін болмайтын, ауыр жараланған денелерді жылдам алып кетуді жеңілдету, себебі жәшіктер немесе табыттар шайқас алаңында оңай тасымалдана да, қолмен көтеріле де алмайды". Ол "жаңа және пайдалы серпімді және иіссіздендіретін ыдыс" ойлап тапқанын айтты.

Қолданылуы

Денелерді моргтарда сақтау үшін де мәйіт қаптары қолданылады. Арнайы жасалған мәйіт қаптары пайда болғанға дейін мақта матрац жапқыштары кейде, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғыс аймақтарында қолданылған. Егер қолжетімді болмаса, басқа материалдар қолданылды, мысалы, төсек жаймалары, жамылғылар, баспананың жартысы, пончолар, ұйқы қаптарының жамылғылары, үстел жамылғылары, перделер, парашют шатырлары, брезент немесе тасталған кенеп – «жамылғыға орау» сленгі. Алайда, кейіннен жасалған резеңке (қазір пластикалық) мәйіт қаптарының дизайны әлдеқайда жақсы, себебі олар өлімнен кейін жиі болатын дене сұйықтықтарының ағып кетуін болдырмайды. Мәйіт қаптарының өлшемдері әдетте шамамен 36 дюйм 90 дюйм (91 см x 229 см). Көбіне әр бұрышта және шеттерінде қандай да бір түрдегі көтеру тұтқалары, әдетте жіп немесе лента болады. Қазіргі соғыста мәйіттерді сақтау үшін мәйіт қаптары қолданылады. Төтенше жағдайлар агенттіктері әдетте күтілетін соғыстар мен табиғи апаттар үшін мәйіт қаптарының қорына ие. Салқын соғыс кезінде ядролық соғыста миллиондаған адам қаза табады деп ойлап, мәйіт қаптарының үлкен қоры жиналды. Бұл Адриан Митчеллдің «Он бес миллион пластикалық қап» атты наразылық өлеңінің тақырыбы болды. Кейде фильмдер мен теледидарда мәйіттерді қара пластиктен жасалған қаптармен көрсетеді. Содан бері жеңіл ақ мәйіт қаптары танымал болды, өйткені ақ фонға қарағанда, көшу кезінде денеден түсіп қалған дәлелді табу оңайырақ. Дегенмен, қара мәйіт қаптары әлі де жиі қолданылады. Басқа да әдеттегі түстерге қызғылт сары, көк немесе сұр кіреді. Вьетнам соғысында қолданылатын мәйіт қаптары ауыр қара резеңкеленген матадан жасалған. Түсіне қарамастан, мәйіт қаптары қалың пластиктен жасалады және олардың бойымен сыдырықтары бар. Кейде сыдырық ортасынан төмен қарай жүреді. Басқа жағдайларда сыдырықтың жолы J немесе D пішіндес болуы мүмкін. Дизайнға байланысты көтеруді жеңілдету үшін тұтқалар (әр жағында екі) болуы мүмкін. Мәйіт қаптарының пластикалық бетіне маркермен ақпарат жазуға болады, және бұл көбінесе орындықта (әсіресе көп дене жиналған кезде) немесе мұздатқыш шкафтарға сақталғанға дейін мәйітханада жасалады. Сондай-ақ, кейбір мәйіт қаптарының дизайнында ажырамас бөлігі ретінде мөлдір таңбалау тесігі бар, оған есімдік салынуы мүмкін. Қажет болған жағдайда, әдеттегі аяқ тегін көтеру тұтқаларының біріне байлап қоюға болады немесе екі сыдырықты байланыстыру үшін қолдануға болады, бұл бұрмалау жоқ екенін көрсетеді. Мәйіт қаптары жуылып, қайта қолдану үшін жарамайды. Күдікті өлім болған жағдайда, мәйіт қаптарын қайта пайдалану дәлелдерді ластауы мүмкін, сондықтан олар әдетте бір рет қолданғаннан кейін тасталады және өртеледі. Мәйіт қаптары көбінесе адам денелерін табылған жерінен жерлеу үйіне немесе мәйітханаға тасымалдау үшін қолданылса да, оларды соғыс айманындағыдай уақытша жерлеу үшін де қолдануға болады. Мұндай жағдайларда дұшпан шабуылдарының қаупі болғандықтан, лайықты жерлеу мүмкін емес. Бұл 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде болды, онда британдықтардың мәйіттері сұр пластикалық қаптарға салынып, кейін жаппай қабірге қойылды. Соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, барлық денелер уақытша қабірден шығарылып, толық әскери құрметпен дәстүрлі жерлеу рәсімі өтті. 2000 жылдардың ортасында Ирак пен Ауғанстан соғыстары кезінде әскерилер мәйіт қаптарын оқ-дәрі, жабдықтар, батареялар, рациондар, су ыдыстары және басқа да заттарды майдандағы шағын бөлімшелерге жылдам жеткізу құралы ретінде қолдана бастады. 100 фунттан аз салмағы бар жабдықтар мәйіт қаптарына салынып, тікұшақтарға тиеліп жіберілді. Қонаққа қонғаннан кейін олар тез есіктерден шығарылды және жердегі әскерлер көтеру тұтқаларын ұстап, тікұшақтар кетіп бара жатқанда оларды жасырды. «Мәйіт қаптары» термині кейде сәнді немесе денеге киілетін басқа да қаптарды білдіреді (мекемеге арналған қап немесе денеге көлденең тағылатын қап), және бұл мағына жоғарыда аталған екі мағынаның ешқайсысымен байланысы жоқ. 1984 жылы Six Flags Great Adventure саябағындағы «Қорқынышты сарай» өртінен кейін күйген манекендер мен сегіз жасөспірімнің денелерін ажырату үшін ақ мәйіт қаптары қолданылды.