Ирландия тарихы: Конхобар Маэнмайге және нормандерге қарсы күрес
Conchobar Maenmaige Ua Conchobair
Конхобар Маэнмайге: Ирландия тарихындағы норман басқыншылығына қарсы күрескен Коннахт патшасы. Әкесі Руайдри Уа Конхобайрдың ұлы, 1183-1189 жылдары билік еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конхобар Маенмайге Уа Конхобаир, Ирландияның Жоғарғы Королі Руаидри Уа Конхобаирдің ұлы, 1183 жылдан 1189 жылға дейін Коннахт королі болды. Ол әскери қолбасшы және Ирландияға жасалған нормандық шапқыншылыққа қарсылас болды.
Conchobar Maenmaige Ua Conchobair, son of High King of Ireland Ruaidrí Ua Conchobair, was King of Connacht from 1183 to 1189. He was a military commander and opponent of the Norman invasion of Ireland.
Ерте өмір
Кончобар Маенмайге өзінің лақап атын бала кезінде тәрбиеленген Триха Маенмайге аймағынан алған. Конхобар, кем дегенде, Руайдри Уа Конхобаирдің сегіз ұлының ең үлкені болған. Ол алғаш рет 1163 жылы, оның әкесі Коннахт патшасы болған кезде көзге түседі. Жоғарғы патшаның ұлы Ниалл мак Мюрчертах Уа Локлан, Леат Куинн арқылы патшалық мұрагерлік сапары кезінде аумақтар мен шіркеулерде түрлі зорлық-зомбылықтар жасады. Ол Ат-Луайнға келді, он екі жүздік салмақты күшті көпірден өткізіп, Коннахтқа кірді және Хай-Маниге шабуыл жасады. Бірақ, "tria fheill & mheabhail" ("сату және алаялық арқылы") "ro marbait uile lá Conchobhar Ua Ceallaigh & la Concobhar Maonmhaighe, & lá h Uibh Máine" ("Конхобар Уа Чеаллайх, Конхобар Маонмайге және Уи Майне оларды өлтірді"). Ниалл тұтқындалды және "олардың кеңесімен үйіне қауіпсіз жеткізілді".
Conchobar Maenmaige took his nickname from the territory of Trícha Máenmaige where he had been fostered as a child. Conchobar was apparently the eldest of at least eight sons of Ruaidrí Ua Conchobair. He first comes to notice in 1163 when his father was already King of Connacht. Niall mac Muircheartach Ua Lochlainn, son of the High King had, on a royal heir's feasting visitation through Leath Cuinn committed various acts of violence in territories and churches. Coming to Ath Luain he led a force of twelve score men across the bridge and into Connacht, invading Hy Many. However, "tria fheill & mheabhail" ("through treachery and guile") "ro marbait uile lá Conchobhar Ua Ceallaigh & la Concobhar Maonmhaighe, & lá h Uibh Máine" ("they were all killed by Conchobhar Ua Ceallaigh and Conchobhar Maonmhaighe, and the Uí Maine"). Niall was captured "and conducted in safety to his house, by advice of their meeting".
Норман және ирландтарға қарсы соғыстар
1174 жылы Ольстер жылнамасында Конхобар Маенмайге туралы келесі қысқаша хабарлама бар: «Дурлус шайқасын Домналл Уа Бриан мен Конхобур Маенмаххи императрица ұлының (яғни саксон патшасының) халқына қарсы жеңіп алды». Төрт шеңбердің жылнамасында 1180 жылы Хай-Манидегі Коннор шайқасында оның қатысқаны тізімделген. 1184 жылы Мет патшасы Арт Уа Мелаглинді «Турлудың ұлы Дермот О'Брайен ағылшындардың ықпалымен опасыздықпен өлтірді». Руайдри О'Мелаглиндерді қолдады, себебі ол орталық аймақтың көп бөлігін Коннахтқа қосып алған еді, ал Арттың мұрагері Мелаглин Бег О'Мелаглинге Конхобар көмектесті. Коннахт және Мет әскерлері екі басшының жетекшілігімен басқыншылар басып алған жерлердегі қамалдарға шабуыл жасап, оларды қиратты. Нәтижесінде «көптеген ағылшындар қаза тапты». 1185 жылы Коннахт князьдері арасында соғыс басталды («ríogh dhamhna», сөзбе-сөз «патшалыққа лайықтар»), өйткені Коннахт тағына үш талапкер Руайдриге де, бір-біріне де шабуыл жасады. Олардың бірі Коннордың өзінің ұлы Катал Карраг Уа Кончобэйр, ал қалған екеуі Конор мак Кормак Уа Кончобэйр және Катал Кробдеарг Уа Кончобэйр еді. Конхобар әкесін қолдаған сияқты көрінеді, бірақ келесі жылғы оқиғалар көрсеткендей, ол да өзгеріс және жағдайды өзгерту мүмкіндігіне асыққан болып шықты. Дегенмен, қазірдің өзінде «олардың арасындағы қақтығыстарда көптеген адам қаза болса да», Руайдри «және оның ұлы кейін басқа басшылармен келісімге келді». Келісімге келгеннен кейін Конхобаир мен Катал Карра Киллалойды, сондай-ақ шіркеулер мен үйлерді өртеп, тұрғындарының барлық зергерлік бұйымдарын және байлықтарын алып кетті [Томондты тастап кетіп] жойды және тонады. Осы шайқаста Конхобар нормандық одақтастарына басшылық етті, олар Роскоммонға дейін келді, онда Руайдри оларға жалақы ретінде үш мың сиыр берді.
Conchobar Maenmaige is next mentioned in the Annals of Ulster in 1174 in the following terse statement: "The battle of Durlus [was gained] by Domnall Ua Briain and by Conchobur Maenmhaighi upon the people of the son of the Empress (namely, of the king of the Saxons)." The Annals of the Four Masters list his presence at The Battle of the Connors in Hy Many in 1180. In 1184 the King of Meath, Art Ua Melaghlin, "was treacherously slain by Dermot O' Brien (i. e. the son of Turlough), at the instigation of the English". Ruaidri supported the O'Melaghlins as he had annexed much of the midlands to Connacht and Art's successor, Melaghlin Beg O'Melaghlin was aided by Conchobar. The armies of Connacht and Meath, led by both men, attacked and destroyed castles in areas conquered by the invaders, the result being "many of the English were slain". In 1185 war broke out among the Princes of Connacht ("ríogh dhamhna", literally "king material"), as three contenders for the kingship of Connacht assailed both Ruaidrí and each other. One of them was Connor's own son, Cathal Carragh Ua Conchobair, the other two being Conor mac Cormac Ua Conchobar and Cathal Crobdearg Ua Conchobair. Conchobar appears to have supported his father, but as events of the following year would show he too appears to have become impatient for change and a chance to turn the tide. At any rate, for now, though "the contests between them many were slain," Ruaidrí "and his son afterwards made peace with the other chiefs." Reconciled, Conchobair and Cathal Carragh burned Killaloe, as well churches as houses, and carried off all the jewels and riches of the inhabitants [left Thomond] destroyed and pillaged. In this Conchobar commanded Norman allies, who came as far as [from] Roscommon, where Ruaidri gave them three thousand cows as wages.
Коннахт патшасы
1186 жылы әке мен бала арасында соғыс басталды, және Коннахт тайпалары арасындағы шайқастар оларды жойды. Соңында, Силь Мюррейдің кеңесімен Руайдриге оралуға рұқсат берілді, және оған үш жүз жер берілді. Конхобар бірден патшаны өлтіріп, өзінің билігін орнатуға кірісті. Келесі жылы ол Лейнстерге қайтып, Мелаглин Бег Уа Мелаглинмен бірге Кильдар қамалын өртеп, қиратты, онда бірде-бір ағылшын қашып құтыла алмады, барлығы тұншығып немесе басқа жолмен өлтірілді. Олар өз жабдықтарын, қаруларын, қалқандарын, тілбезештерін және аттарын алып кетіп, екі рыцарьды өлтірді. Екі жылдан кейін Коннахттың кезегі келді, Джон де Курси провинцияға нормандық шабуылды бастады, оған Конор мак Кормак сүйемелдеді. Конхобар Коннахт тайпаларының басшыларын көтеріп, оған әкесінің бірінші туысы, Томмонд королі Донал Мор Уа Брайан қосылды. Нормандар тек жылжып жүруге ғана үлкерді, себебі Коннахт әскерлері олардың өз жерлерінде тоқтауына жол бермеді. Баллисадарда лагерь құрғанда Тирконнелл королі де өз күштерін жинап, олардың Тирконнеллге солтүстікке өтуіне кедергі жасады. Қайта шегінуге мәжбүр болған ағылшындар Керлиу таулары арқылы қайтып келе жатқанда Коннахт және Мумайн тайпаларының шабуылына ұшырады, ал аман қалғандары елден қиындықпен қашып шықты, бұл шабуылда көп зиян келтірмеді.
In 1186 warfare finally erupted between father and son, and by the contests between both the Connacians were destroyed. At length by the advice of the Sil Murray, Ruaidri was allowed to return, and a trícha cét of land was given to him. Conchobar immediately began establishing his rule, by killing king, Murrough O Cellaig. The following year he returned to Leinster and along with Melaghlin Beg Ua Melaghlin burned and demolished the castle of Kildare, where not one of the English escaped, but were all suffocated, or otherwise killed. They carried away their accoutrements, arms, shields, coats of mail, and horses, and slew two knights. Two years later it was Connacht's turn to be on the receiving end, as John de Courcy led a Norman incursion into the province, accompanied by Conor mac Cormac. Conchobar roused the Connacht chieftains, and was joined by his paternal 1st cousin, Donnell Mor Ua Brian, King of Thomond. Apparently, all the Normans could do was stay on the move because the Connacht forces would not suffer them to tarry any longer in their country. While camped at Ballysadare, the King of Tirconnell likewise assembled his forces to deny them access north into Tirconnell. Forced back, the English were returning by way of the Curlew Mountains where they were attacked by the Connacians and Momonians those who survived retreated with difficulty from the country, without effecting much destruction on this incursion.
Құрлық
Бұл сәтті алғашқы әрекет 1189 жылы Конхобар Кланконвейде қаза тапқанда жалғастырылмады. Оған қастандық жасағандар – Манус мак Флан Уа Финагти, Аод мак Брайан (оның бірінші туысы), Мьюрчертах мак Катал мак Дермот мак Тадг және Туатталық Джолла на Наом Уа Мулвихилл еді. Оның өлтірушілері өз халқы мен тайпаларының тобы ретінде сипатталды, бірақ нағыз кінәлі Коннахт патшалығына талапкер Коннор мак Кормак болған сияқты. Ол бірден Коннахттың, соның ішінде ағылшын және ирланд жерлерінің патшасы деп аталды. Анналист былай деді:
This successful first act was denied a sequel when in 1189 Conchobar was killed in Clanconway. The assassins were Manus mac Flann Ua Finaghty, Aodh mac Brian (his first cousin), Muircheartach mac Cathal mac Dermot mac Tadhg, and Giolla na Naomh Ua Mulvihill of the Tuathas. His murderers were described as a party of his own people and tribes, though the real culprit seems to have been that other contender for the kingship of Connaucht, Connor mac Cormac. In the same sentence, he was described as the King of all Connacht, both English and Irish. The annalist further stated:
Ирландия тағының мұрагеріне қарсы қастандық жоспарлағандардың басына келген жамандық! Лет-Могханың көп бөлігі оған патша ретінде мойынсұнған еді. Доннел О'Брайен оның үйіне Дунлоға барды, онда бір апта бойы той-думандар болды. О Конор оған Коннахттағы әрбір аймақтан алпыс сиыр мен алтынмен әшекейленген он зат сыйлады, бірақ О'Брайен олардың ешқайсысын қабылдамады, тек бір тостағанды ғана алды, ол бұрын Дермот О'Брайенге, оның атасына тиесілі болған. Рори Мак Донслеви, Улидия патшасы, оның үйіне келді. Десмонд патшасы Мак Карти оның үйінде болды, О Конор оған үлкен жәрдем берді, атап айтқанда, Коннахттағы әрбір аймақтан бес жылқы. Мелаглин Бег, Тара патшасы, оның үйіне келді және үлкен жәрдем алып кетті, ал О’Рурк та оның үйіне барып, көп жәрдем алып кетті.
Alas for the party who plotted this conspiracy against the life of the heir presumptive to the throne of Ireland! To him the greater part of Leth Mhogha had submitted as king. Donnell O'Brien had gone to his house at Dunloe, where he was entertained for a week; and Ó Conor gave him sixty cows out of every cantred in Connacht, and ten articles ornamented with gold; but Ó Brien did not accept of any of these, save one goblet, which had once been the property of Dermot Ó Brien, his own grandfather. Rory Mac Donslevy, King of Ulidia, had gone to his house. Mac Carthy, King of Desmond, was in his house, and Ó Conor gave him a great stipend, namely, five horses out of every cantred in Connacht. Melaghlin Beg, king of Tara, was in his house and took away a large stipend; and Ó Rourke had gone to his house, and also carried with him a great stipend.