Кіріспе

Фламанд барокко суретшісі, суретші және гравер (1609–1661)

Ян Фит, Ян Фит немесе Йоханнес Фит (немесе Файт) (19 тамыз 1609 – 11 қыркүйек 1661) – фламанд барокко суретшісі, суретші және гравер. 17 ғасырдағы ең белгілі натюрморт және жануарлар суретшілерінің бірі. Ол әсем гүл және жеміс натюрморттарымен, жануарларды бейнелеуімен, гүл шоғырларымен, сәнді аңшылық көріністерімен және осы жанрлардың үйлесімдерімен, мысалы, гүлдермен безенілген аң, гүл және балық суреттерімен танымал. Ол көрнекті Питер Боэльдің ұстазы болған шамасы, ол Фиттің стиліне өте ұқсас жұмыс істеген.

Өмір

Ян Файт Антверпенде бай саудагердің ұлы ретінде дүниеге келді, ол бастапқыда Синт-Никлаастан шыққан. 1621 жылы Файт Антверпендегі Сент-Лука гильдиясында голланд суретшісі және суретші Ханс ван ден Бергтің (сонымен қатар "Ян ван ден Берг" деп те аталады) шәкірті ретінде тіркелді. Бұл суретші Гарлемде Голциуспен, ал кейіннен Антверпенде Рубенспен оқыған. Файт 1629-1631 жылдар аралығында Антверпендегі белгілі жануарлар суретшісі Франс Снайдерспен оқуын аяқтады. Ол 1630-1631 гильдия жылында Антверпендегі Киелі Лука гильдиясының шебері атанды. 1641 жылға қарай Файт Антверпенге қайта оралды және сол жылы Голландия Республикасына жасаған қысқа сапарынан басқа, өмірінің соңына дейін белсенді қызмет етті. Файт Антверпенде өзінің көптеген туындыларын жасаған табысты студияны басқарды. Ол байлыққа ие болды және ел ішінде де, шетелде де меценаттармен және өнер сатушылармен байланыс желісін сақтап қалды. Файт суреттеген жануарлардың жүні мен қауырсындарының әртүрлі текстураларын өте нәзік бейнелеуде шеберлік танытты.

Аңшылық бұйымдар

Фит аңшылық суретінің жанрын жаңартты, өлі аңдар көрсетілетін көріністі жабық үстелден ашық ландшафтқа көшірді. Ол аңды үйде немесе асханада көрсетілген тағам ретінде емес, аң аулау нысаны ретінде бейнелеген алғашқы суретші болды. Ол аңдарға жеміс-жидек пен көкөністер емес, аңшылық көрінісінің бөлігін құрайтын, ашық ауадағы иттерді қосты. Бұл суреттерде иттер маңызды рөл атқарады және аң аулау құралдарымен бірге суретшінің жақындығын көрсетеді. Фит кейде осы суреттерге жеке адамдар мен отбасылардың портреттерін де қосты. Оның кейбір суреттерінде көрініс жануардың көзімен қарағандай болып бейнеленген. Мысалы, "Өлі аңдар мен күсіктер" (шамамен 1642 жыл, Детройт өнер институты). Жануарлардың көзқарасын қабылдауы 17 ғасырдағы Еуропада дамыған жануарлар мен адам санасының арасындағы айырмашылықтар мен ұқсастықтар туралы жаңа философиялық және ғылыми идеялар туралы Фиттің ойларының көрінісі ретінде түсіндіріледі. Фиттің жаңашыл суреттері Франция мен Голланд Республикасында осы жанрмен айналысқан суретшілерге үлкен әсер етті.

Ойып жазылған суреттер

Фит шебер гравер болған және ол негізінен жануарлар мен итті бейнелейтін граверлік суреттер сериясын жасады. Бұл суреттер оның өмірінде "Иттер жинағы" және "Жануарлар жинағы" деп аталатын екі жинақта жарияланды. "Иттер" сериясының 8 суреті 1642 жылы жарық көрді. Атау парағында испандық Дон Карло Гуаскоға, Солено маркизіне, осы басылымның демеушісіне арналған арнаумен екі аңшы ит бейнеленген. Басқа суреттерде иттер түрлі іс-әрекеттер мен жағдайларда көрсетілген. "Жануарлар жинағы" 8 суреттен тұрады, олардың ішінде ешкілер, өгіз, жылқы, жатқан ит, жатқан сиыр, ағаш жанындағы көлік, жатқан сиыр және екі түлкі бейнеленген.