Кіріспе

Фламанд суретшісі (1579–1657)

Франс Снайдерс немесе Франс Снайдерс (11 қараша 1579, Антверпен – 19 тамыз 1657, Антверпен) – фламанд суретшісі, жануарлар, аң аулау көріністері, базар көріністері және натюрморттарды суреттеген. Көпжанрлы суретші, оның туындыларында түрлі тағамдар, ыдыстар, асүй құралдары және жануарлардың кең ассортименті бейнеленген. Ол алғашқы маман жануар суретшілерінің бірі және Антверпенде жаңа натюрморттар мен жануарлар тақырыптарын енгізгендігімен ерекшеленеді. Оның аң аулау көріністері мен натюрморттары көрерменді драматизм мен динамикалық әсерлерімен қызықтырады. Петер Пауль Рубенс, Антоний ван Дейк, Якоб Йорданс және Абрахам Янссенс сияқты Антверпеннің белгілі суретшілерімен үнемі бірлесіп жұмыс істеген.

Өмір

Снайдерс Антверпенде суретшілер жиі келетін шарапхананың иесі Ян Снайдерстің ұлы ретінде дүниеге келді. Аңыз бойынша, XVI ғасырдың белгілі суретшісі Франс Флорис әкесінің шарапханасындағы байлығын ысырапқа жұмсаған. Снайдерстің анасы Мария Гисбрехтс болды. Снайдерстің бес бауыры болды. Оның ағасы Михель де суретші болған, бірақ оның еңбектері белгілі емес. Снайдерс 1593 жылы Питер Брюгельдің кішісінің шәкірті ретінде тіркелді, содан кейін Антони ван Дейктің алғашқы ұстазы Хендрик ван Баленмен оқыды. Снайдерс 1602 жылы Антверпендегі Әйіргі Лука гильдиясының шебері атанды. 1608 жылы Италияға сапар шегіп, алғаш рет Римде тұрды. Снайдерс 1609 жылдың көктемінде Антверпенге қайтып келді. Снайдерс Рубенстің эскиздері бойынша 60-қа жуық аң аулау және жануарлар суреттерін салды. 1639 жылы Рубенс және Снайдерс аң аулау павильоны үшін тағы 18 картина жасауға тапсырыс алды. Оның көптеген шәкірттері болды. Оның шәкірттерінің арасында Никасиус Бернаертс, Питер ван Букле, Юриан Якобзе, Ян Рус және Пол де Вос болды деп саналады. Ян Фит (Жоаннес Фит) 1629 жылдан бастап Снайдерстің студенті, кейін көмекшісі болды. Питер ван Букле өзінің Франс Снайдерстің шәкірті болғанын айтты, бірақ Антверпенде оны растайтын жазбаша деректер жоқ. Дегенмен, ван Буклдің туындыларындағы стильдік ұқсастықтар оның Франс Снайдерстің шеңберінде жұмыс істегенін көрсетеді.

Жалпы

Сни бастапқыда гүлдер, жемістер және натюрморттарды салуға өзін арнады. Кейін ол жануарларды салуға көшті. Ол ерекше түрде жабайы жануарларды бейнелеуге қызығушылық танытты, оларды жанды аң аулау мен қаһарлы шайқастарда көрсетті. Италиядағы тұруы оның жеміс салу стиліне маңызды әсер еткен деп саналады. Ол Миланды кардинал Борремеоның коллекциясында Караваджоның «Жеміс себеті» атты суретін көрген болуы мүмкін. Снайдерстің ірі аңдар бейнеленген туындылары өте ықпалды болды, ал Антверпенде ұзақ уақыт жұмыс істеген голланд суретшісі Ян Давидс де Хеем өзінің ірі аңдар бейнеленген туындыларын жасау үшін Снайдерстің жұмысынан шабыт алды. Снайдерстің ірі және мол натюрморттары түрліше түсіндірілді. Кейбіреулер осы суреттерге үгіт-насихаттық мәселелер енгізілгенін айтады. Испандық басқаруда болған Антверпендегі сәнділік пен молшылықтың көрсетілуі, испан билігінің Фландриядағы үстемдігін, көтерілісші Солтүстік Нидерландыдағы протестанттар билігімен салыстырғанда көрсетудің үгіт-насихаттық мақсатына қызмет етуі мүмкін. Барокко дәстүрінде оның көптеген композициялары күрделі және динамикалық болғанымен, кейбіреулері көбірек назар аударатын және тыныш. Соңғысының мысалы – «Нишадағы жүзім, персик және қайталама» (Бостон көркем өнер мұражайы), онда оның қылқаламмен жасаған жұмысы әдеттегіден де еркін.

Ынтымақтастықтар

Снайдерс өзінің шебер суретші болғанын көрсетеді, бұл туралы Ян Брюгельдің Миланда болғанда Боромео коллекциясындағы Тицианның портретінен көшірме жасау туралы өтініші куәлік етеді. Филопоменді тану – фигуралар бейнеленген алғашқы барокко стиліндегі натюрморт. Рубенс пен Снайдерс арасындағы белгілі бірлескен жұмыс – «Медуза» (Венадағы Күнстхисторический музей). Шамамен 1613–1617/1618 жылдары салынған бұл кішкентай жұмыс Снайдерс стилінің Рубенстің үлкен туындыларына ғана емес, сонымен қатар оның кішкентай жұмыстарына да сай екенін көрсетті. Рубенс барокко стиліне сай, молшылық пен жомарттықты көрсететін көркемдік байлықты жасау үшін Снайдерске сенді. Екі суретшінің техникасы соншалықты жақын болғандықтан, замандастары бірлескен жұмыстарындағы олардың үлесін ажыратуда қиындықтар туды. Снайдерс Якоб Йорданс, Томас Виллебортс Босхарт, Ян Янсенс және басқа Антверпен суретшілері үшін де натюрморт элементтерін суреттеді. Франс Снайдерс екінші күйеу інісі Корнелис де Воспен де бірлесіп жұмыс істеді. Мысалы, «Жемістер мен көкөністер» картинасы, әдемі үйдің қоймасын бейнелейді. Бұл композициядан байлық пен хаос сезімі туындайды. Жақын қарағанда, өнімдердің құны мен сирек кездесетініне сәйкес иерархиялық тәртіпте орналасқандығын көруге болады. Арзан түйнек жемістер жерде, ал аса бағалы бұршақ пен спаржа оң жақтағы себетте орналасқан.