Ресей Православие Шіркеуінің Шетелдегі Бағанасы

Кіріспе

Ресей Православие Шіркеуінің шетелдегі бөлігі (Ру́сская Правосла́вная Це́рковь Заграни́цей), сондай-ақ Ресей Православие Шіркеуінің шетелдегі бөлігі немесе ROCOR, немесе Шетелдегі Ресей Православие Шіркеуі (ROCA) деп те аталады, Ресей Православие Шіркеуінің (Мәскеу Патриархаты) жартылай тәуелсіз бөлігі болып табылады. Қазіргі уақытта РОЦОР-дың Бірінші Иерархы лауазымын Митрополит Николай (Ольховский) атқарады. РОЦОР 1920 жылдардың басында Шығыс Православиесінің де-факто тәуелсіз шіркеулік юрисдикциясы ретінде құрылды, бастапқыда Мәскеудегі орталық шіркеу билігі мен Ресей Азамат Соғысынан кейін ерікті түрде жер аударылған бірқатар епископтар арасында тұрақты байланыс болмағандықтан. Бұл епископтар басқа ресейліктермен бірге Батыс Еуропа қалалары мен елдеріне, соның ішінде Парижге және Францияның басқа аймақтарына, сондай-ақ АҚШ және басқа батыс елдеріне көшіп барды. Кейін бұл епископтар Мәскеу Патриархатының КСРО-дағы большевиктер режиміне көрсеткен толыққанды саяси адалдығын қабылдамады. Бұл адалдық 1927 жылғы 20 шілдедегі Митрополит Сергий (Страгородский) Патриархтың орынбасарының Декларациясымен ресми түрде жарияланды. Киев және Галиция Митрополиті Антоний (Храповицкий) РОЦОР-дың алғашқы Иерархы болды. 80 жылдық үзілістен кейін және Кеңес Одағының құлауынан соң, 2007 жылғы 17 мамырда Ресей Православие Шіркеуінің шетелдегі бөлігі Мәскеу Патриархатымен канондық бірлік туралы актіге ресми түрде қол қойды, бұл шіркеулер арасындағы канондық байланысты қалпына келтірді. ROCOR юрисдикциясында бүкіл әлем бойынша шамамен 400 приход бар, олардың құрамында 400 000-нан астам адам бар деп есептеледі. Олардың 232-сі АҚШ-та орналасқан, олардың 92 000-ы өздерін шіркеудің жақтастары деп жариялаған және 9 000-нан астам тұрақты түрде шіркеуге қатысады. ROCOR-да 13 иерарх бар, АҚШ, Канада және Америкада, сондай-ақ Австралия, Жаңа Зеландия және Батыс Еуропада ерлер және әйелдер монастырлары бар.

Алдынғылар мен ерте тарихы

1919 жылдың мамыр айында Ресей революциясы кезінде генерал Антон Деникиннің басшылығымен ақ әскерлер әскери жетістіктерінің ең жоғары нүктесіне жетті. Ресейдің Ставрополь қаласында, сол кезде ақ әскердің бақылауында болғанда, орыс епископтары шіркеулік басқару органы – Оңтүстік-Шығыс Ресейдегі Уақытша Жоғары Шіркеу Әкімшілігін (Временное высшее церковное управление на Юго Востоке России) құрды. 1920 жылдың 7 қарашасында (20 қараша) Мәскеу патриархы Тихон, оның Синоды және Мәскеудегі Жоғарғы Шіркеу Кеңесі №362 қаулы шығарды, онда барлық орыс православие христиан епископтарына, егер олар Мәскеудегі Жоғарғы Шіркеу Әкімшілігімен байланыс орната алмаса, өздерінің арасында бірігіп, қорғаныс іздеу және басшылық алу тапсырылды. Бұл қаулы Уақытша Жоғары Шіркеу Әкімшілігін заңды деп түсіндірілді және толыққандай тәуелсіз шіркеу органының құрылуына заңдық негіз болды. 1920 жылдың қараша айында Оңтүстік Ресейде Ресей әскерінің соңғы жеңілісінен кейін, бірқатар орыс епископтары Қырымнан британдық, француздық және итальяндық әскерлер басып алған Константинопольге эвакуацияланды. Генерал Петр Врангель әскерін сақтап қалу ниетінде екенін білген соң, олар орыс шіркеу ұйымын шетелде дербес ұстап тұруға шешім қабылдады. Уақытша Шіркеу Өкілеттігі 1920 жылдың 19 қарашасында митрополит Антоний (Храповицкий) төрағалық еткен «Ұлы князь Александр Михайлович» кемесінде өтті. Митрополит Антоний және епископ Вениамин (Федченков) ұйымның канондығын тексеруге тағайындалды. 1920 жылдың 2 желтоқсанында олар Константинопольдің Экуменикалық Патриархатының Locum Tenens, Проуза митрополиті Дорофейден «халыққа қызмет ету мақсатымен және православие елдеріндегі орыс колонияларының шіркеулік өмірін бақылау үшін Экуменикалық Патриархаттың билігімен уақытша комитет (эпитропия) құруға» рұқсат алды; комитет Шетелдегі Уақытша Жоғары Шіркеу Әкімшілігі (THCAA) деп аталды.

In May 1919, during the Russian Revolution, the White military forces under General Anton Denikin were achieving the apex of their military success. In the Russian city of Stavropol, then controlled by the White Army, a group of Russian bishops organized an ecclesiastical administration body, the Temporary Higher Church Administration in Southeastern Russia (Временное высшее церковное управление на Юго Востоке России). On 7 November (20 November) 1920, Tikhon, Patriarch of Moscow, his Synod, and the Supreme Church Council in Moscow issued a joint resolution, No. 362, instructing all Russian Orthodox Christian bishops, should they be unable to maintain liaison with the Supreme Church Administration in Moscow, to seek protection and guidance by organizing among themselves. The resolution was interpreted as effectively legitimizing the Temporary Higher Church Administration, and served as the legal basis for the eventual establishment of a completely independent church body. In November 1920, after the final defeat of the Russian Army in South Russia, a number of Russian bishops evacuated from Crimea to Constantinople, then occupied by British, French, and Italian forces. After learning that General Pyotr Wrangel intended to keep his army, they likewise decided to keep the Russian ecclesiastical organization as a separate entity abroad. The Temporary Church Authority met on 19 November 1920 aboard the ship Grand Duke Alexader Mikhailovich («Великий князь Александр Михайлович»), presided over by Metropolitan Antony (Khrapovitsky). Metropolitan Antony and Bishop Benjamin (Fedchenkov) were appointed to examine the canonicity of the organization. On 2 December 1920, they received permission from Metropolitan Dorotheos of Prousa, Locum Tenens of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople, to establish "for the purpose of the service of the population [ ] and to oversee the ecclesiastic life of Russian colonies in Orthodox countries a temporary committee (epitropia) under the authority of the Ecumenical Patriarchate"; the committee was called the Temporary Higher Church Administration Abroad (THCAA).

Карловчиде

1921 жылы 14 ақпанда митрополит Антоний (Храповичский) Сербияның Сремски Карловци қаласына (кейін Югославия Корольдігінің құрамында) қоныстанды, онда оған Карловцидің бұрынғы патриархтарының сарайы берілді (Карловци патриархаты 1920 жылы жойылған еді). Келесі айларда Сербия патриархы Димитрийдің шақыруымен ТГКАА-ның тағы сегіз епискобы, соның ішінде Анастасий (Грибановский) және Бенджамин (Федченков), сондай-ақ көптеген дін қызметкерлері мен монахтар Сербияға көшірілді. 1921 жылы 31 тамызда Сербия шіркеуінің Епископтар кеңесі 3 қазаннан бастап THCAA-ны Югославия Корольдігінен (SHS) тыс жердегі қуғын-сүргіндегі орыс дін қызметкерлері үшін, сондай-ақ корольдіктегі шіркеу немесе мемлекеттік білім беру қызметінде болмаған орыс дін қызметкерлері үшін әкімшілік тәуелсіздік ретінде тану туралы қаулы қабылдады. THCAA-ның құзыреті кейіннен қуғынға ұшыраған ресейліктердің ажырасу істерін қарауға кеңейтілді. 1922 жылы жарық көрген Генуя конференциясына арналған үндеуде әлемдік державалар Ресейден "большевизмді жоюға көмектесуге" шақырылды. Кеңес мүшелерінің көпшілігі жасырын түрде Ұлы князь Николай Николаевичті елден қуылған Ресей монархистік қозғалысының басшысы етіп тағайындауды өтінді. (Дегенмен, Ресей империясының заңдарына сәйкес Романовтардың ең аға ер адамдары Кирилл Владимирович болды, ал 1924 жылдың тамызында ол өзін Ресей императоры деп жариялады.) Патриарх Тихон 1922 жылы 5 мамырда митрополит Евлогий Георгиевскийге СЭАА-ны жою туралы жарлық жолдады және Карловци кеңесінің саяси шешімдерін Ресей шіркеуінің ұстанымына қарсы деп жариялады. Тихон митрополит Евлогийді "орыс православие шіркеулерінің" әкімшісі етіп тағайындады. 1922 жылы 2 қыркүйекте Сремски Карловчиде жиналған Епископтар кеңесі Тихонның жарлығына сәйкес ЕҚАБ-ты жойды, оның орнына Ресейден тыс орыс православие шіркеуінің Епископтарының уақытша Киелі Синодын құрды, оның басшысы ретінде митрополит Антоний болды. Бұл Синод Балқан, Таяу Шығыс және Қиыр Шығыстағы орыс шіркеулеріне тікелей билік жүргізді. Алайда Солтүстік Америкада митрополит Платон (Рождественский) бастаған Синодтың билігін мойындамаған епископтар арасында қақтығыс пайда болды; бұл топ OCA-ның алдыңғы адамы - Америка Митрополиясын құрды. Батыс Еуропадағы 1922 жылдың соңында Парижде орналасқан митрополит Евлогий (Георгиевский) Синодты тек "адамгершілік билік" деп атап, осылай істеді. Кейіннен митрополит Евлогий РПЦ-дан бөлініп, 1931 жылдың ақпан айында Экуменикалық Патриархатқа қосылды. Бұл маңызды акт Батыс Еуропадағы орыс дәстүрі бойынша православиелік приходтар үшін Патриархат экзархатын құрды. 1927 жылы 5 қыркүйекте Сремский Карловчидегі Епископтар кеңесі митрополит Антонийдің төрағалығымен "Мәскеу шіркеуінің билігімен" байланысты ресми түрде үзіп тастады. Олар Локум Тененнің (содан кейін қайтыс болған Крутицкий митрополиті Петр) атынан әрекет еткен Нижний Новгородтың митрополиті Сергий (Страгородский) кеңес өкіметіне саяси адалдықты жариялау туралы талапты қабылдамады. Епископтар кеңесі Мәскеудегі митрополит Сергий (Страгородский) басқарған шіркеу әкімшілігін "ерік білдірудегі және шіркеуді каноникалық басқарудағы еркіндіктен айырған Құдайсыз Кеңес өкіметі құлдыққа түсірді" деді. Большевиктерді және Ресей Православ шіркеуінің де фактілік басшысын, митрополит Сергийді (ол 1943 жылы Патриарх болып сайланатын) қабылдамаса да, РОКОР түрмеде отырған Критсют митрополиті Петрдің билігін мойындауын жалғастырды. 9 қыркүйекте Кеңес былай деп мәлімдеді: "Орыс шіркеуінің шетелдегі бөлігі өзін ұлы Ресей шіркеуінің ажырамас, рухани бірлікте тұрған тармағы деп санайды. Ол өз ана шіркеуінен бөлінбейді және өзін автокефальдық деп санамайды". Сол кезде КСРО-да митрополит Сергийдің Декларациясы Патриарх шіркеуінің отары арасында жік салған. Көптеген сенушілер Сергий митрополитпен қарым-қатынастарын үзді. 1934 жылы 22 маусымда митрополит Сергий және оның мәскеудегі Синоды митрополит Антоний мен оның Синодына үкім шығарып, оларды тоқтатылған деп жариялады. Митрополит Антоний бұл шешімді мойындаудан бас тартып, оны Кеңес өкіметінің саяси қысымымен жасалды деп мәлімдеді және Митрополит Сергий Локум Тененнің лауазымын заңсыз басып алды. Оған Сербия патриархы Варнава қолдау көрсетті, ол РОКОР Синодымен қарым-қатынасын жалғастырды. Алайда патриарх Варнава Карловци Синоды мен Мәскеудегі митрополит Сергийдің арасында де арадастық жасауға және дауды шешудің канондық жолын табуға тырысты. 1934 жылдың басында ол Сергийге Карловци епископтарын Сербия шіркеуінің құзырына беру туралы хат жолдады; бұл ұсыныстан Сергий бас тартты. Сергий КСРО-дан тыс барлық орыс дін қызметкерлерінің Кеңес өкіметіне адалдық етуін талап етті. Патриарх Варнаваның 1930-шы жылдардың ортасында қарсыластырылған елден қуылған орыс шіркеулерін татуластыруға жасаған әрекеттері де сәтсіз аяқталды. Митрополит Антоний (Храповичский) 1936 жылы қайтыс болды. Оның орнына Анастасий (Грибановский) келді. 1936 жылдың тамызында митрополит Антонийдің және 1937 жылдың қазанында митрополит Петрдің (бір жыл бұрын жалған хабарланған) қайтысынан кейін, елден қуылған Ресей епископтары 1938 жылдың тамызында Беградта, содан кейін Сремски Карловчиде Екінші Бүкіл Диаспоралық Кеңесін өткізді. Кеңес төрағасы митрополит Анастасий (Грибановский) болды, және 12 басқа елден қуылған Ресей епископтары (КСРО-да қызмет етуге рұқсат етілген православиелік (Патриархаттық) епископтардың санының кемінде екі есе көп), 26 дін қызметкері және 58 мирян қатысты. Кеңес шіркеудің және оның епископтарының Ресей эмигранттық ұйымдарындағы жетекші рөлін бекітті, сондай-ақ екі хабарламаны қабылдады: КСРО-дағы ресейліктерге («К Русскому народу в Отечестве страждущему») және диаспорадағы ресейлік отарға («К Русской пастве в рассеянии сущей»). 1938 жылдың ақпанынан бастап Германияның билігі Германия бақылауындағы аумақтардағы барлық орыс дін қызметкерлері Карловци құзырына (Париждегі Евлогий құзырына емес) бағынуы керек деп талап етті. Олар этникалық неміс, Серафим Ладені Берлин православиелік діоцезінің басшысы етіп тағайындауды талап етті.

On 14 February 1921, Metropolitan Antony (Khrapovitsky) settled in the town of Sremski Karlovci, Serbia (then within the Kingdom of Yugoslavia), where he was given the palace of former Patriarchs of Karlovci (the Patriarchate of Karlovci had been abolished in 1920). In the next months, at the invitation of Patriarch Dimitrije of Serbia, the other eight bishops of the THCAA, including Anastasius (Gribanovsky) and Benjamin (Fedchenkov), as well as numerous priests and monks, relocated to Serbia. On 31 August 1921, the Council of Bishops of the Serbian Church passed a resolution, effective from 3 October, recognizing the THCAA as an administratively independent jurisdiction for exiled Russian clergy outside the Kingdom of Yugoslavia (SHS), as well as for those Russian clergy in the Kingdom who were not in parish or state educational service. The THCAA jurisdiction was subsequently extended to hearing divorce cases of exiled Russians. The appeal to the Genoa Conference, which was published in 1922, called on the world powers to intervene and “help banish Bolshevism” from Russia. The majority of the Council members secretly decided to request that Grand Duke Nicholas Nikolaevich head up the Russian monarchist movement in exile. (But, pursuant to the laws of the Russian Empire, the seniormost surviving male member of the Romanovs was Kirill Vladimirovich, and in August 1924 he proclaimed himself as the Russian Emperor in exile.) Patriarch Tikhon addressed a decree of 5 May 1922 to Metropolitan Eulogius Georgiyevsky, abolishing the SEAA and declaring the political decisions of the Karlovci Council to be against the position of the Russian Church. Tikhon appointed Metropolitan Eulogius as administrator for the “Russian orthodox churches abroad”. Meeting in Sremski Karlovci on 2 September 1922, pursuant to Tikhon's decree, the Council of Bishops abolished the SEAA, in its place forming the Temporary Holy Synod of Bishops of the Russian Orthodox Church Outside Russia, with Metropolitan Anthony as its head by virtue of seniority. This Synod exercised direct authority over Russian parishes in the Balkans, the Middle East, and the Far East. In North America, however, a conflict developed among bishops who did not recognize the authority of the Synod, led by Metropolitan Platon (Rozhdestvensky); this group formed the American Metropolia, the predecessor to the OCA. In Western Europe, Metropolitan Eulogius (Georgievsky), based in Paris from late 1922, did likewise, stating that the Synod was merely "a moral authority." Metropolitan Eulogius later broke off from the ROC, and in February 1931 joined the Ecumenical Patriarchate. This seminal act formed the Patriarchal Exarchate for Orthodox Parishes of Russian Tradition in Western Europe. On 5 September 1927, the Council of Bishops in Sremski Karlovci, presided over by Metropolitan Anthony, decreed a formal break of liaison with the ″Moscow church authority.″ They rejected a demand by Metropolitan Sergius (Stragorodsky) of Nizhny Novgorod, who was acting on behalf of Locum Tenens (Metropolitan Peter of Krutitsy, imprisoned then in the Soviet Gulag, where he later died), to declare political loyalty to the Soviet authorities. The Council of Bishops said that the church administration in Moscow, headed by Metropolitan Sergius (Stragorodsky), was ″enslaved by the godless Soviet power that has deprived it of freedom in its expression of will and canonical governance of the Church.″

While rejecting both the Bolsheviks and the de facto head of the Russian Orthodox Church, Metropolitan Sergius (who in 1943 would be elected as Patriarch), the ROCOR continued to nominally recognize the authority of the imprisoned Metropolitan Peter of Krutitsy. On September 9, the Council stated: "The part of the Russian Church that finds itself abroad considers itself an inseparable, spiritually united branch of the great Russian Church. It doesn't separate itself from its Mother Church and doesn't consider itself autocephalous." Meanwhile, inside the USSR, Metropolitan Sergius′ Declaration caused a schism among the flock of the Patriarch's Church. Many dissenting believers broke ties with Metropolitan Sergius. On 22 June 1934, Metropolitan Sergius and his Synod in Moscow passed judgment on Metropolitan Anthony and his Synod, declaring them to be suspended. Metropolitan Anthony refused to recognize this decision, claiming that it was made under political pressure from Soviet authorities and that Metropolitan Sergius had illegally usurped the position of Locum Tenens. He was supported in this by the Patriarch Varnava of Serbia, who continued to maintain communion with the ROCOR Synod. However, Patriarch Varnava also attempted to mediate between the Karlovci Synod and Metropolitan Sergius in Moscow, and to find a canonically legitimate way to settle the dispute. In early 1934, he had sent a letter to Sergius proposing that the Karlovci bishops be transferred to the jurisdiction of the Serbian Church; the proposal was rejected by Sergius. Sergius continued to demand that all Russian clergy outside the USSR pledge loyalty to the Soviet authorities. Patriarch Varnava's attempts in the mid 1930s to reconcile the rival exile Russian jurisdictions were likewise unsuccessful. Metropolitan Anthony (Khrapovitsky) died in 1936. He was succeeded by Anastasius (Gribanovsky). After the deaths of Metropolitan Anthony in August 1936 and Metropolitan Peter of Krutitsy in October 1937 (albeit falsely reported a year prior), the Russian bishops in exile held the Second All Diaspora Council, first in Belgrade, then in Sremski Karlovci, in August 1938. The council was presided over by Metropolitan Anastasius (Gribanovsky), and was attended by 12 other exiled Russian bishops (at least double the number of Orthodox (Patriarchal) bishops who were allowed to serve within the USSR), 26 priests, and 58 laypersons. The Council confirmed the leading role of the Church and its bishops in Russian émigré organizations, and adopted two missives: to Russians in the USSR («К Русскому народу в Отечестве страждущему») and to the Russian flock in diaspora («К Русской пастве в рассеянии сущей»). From February 1938, Germany′s authorities demanded that all the Russian clergy in the territories controlled by Germany be under the Karlovci jurisdiction (as opposed to that of Paris based Eulogius). They insisted that an ethnic German, Seraphim Lade, be put in charge of the Orthodox diocese of Berlin.

Екінші дүниежүзілік соғыс және соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыс кезінде РОКОР мүшелері мен нацистер арасындағы қарым-қатынас шіркеу мен оның сыншыларының да көкейінде болған мәселе болды. 1938 жылы митрополит Анастасий Адольф Гитлерге хат жазып, оған Берлинде орыс православие соборын салуға рұқсат берген орыс диаспорасына көрсеткен көмегі үшін алғыс білдірді және оның патриотизмін мадақтады. Бұл әрекет митрополит пен шіркеудегі басқалар "Үшінші рейхтің ішкі жұмыстары туралы аз білген" кезде орын алды деп қорғалды. 2002 жылы РОКОР-дың Екінші шіркеу тарихы конференциясында бір мақалада: "Нацистік басшылықтың шіркеуді бөлек және тіпті жауласып жатқан шіркеу құрылымдарына бөлу әрекеті шіркеудің ішкі қарсылығына ұшырады". Бұл арада КСРО басшылығының дінге қатысты саясаты, сондай-ақ КСРО-дағы Мәскеу патриархатының юрисдикциясына қатысты саясаты айтарлықтай өзгерді. 1943 жылдың қыркүйек айының басында Иосиф Сталин Кремльде Сергий (Страгородский) бастаған үш тірі қалған РПК митрополиттерінен тұратын топпен кездесті. Ол Мәскеу патриархатына кеңес шақырып, патриархты сайлауға, теологиялық мектептер ашуға және бірнеше бұрын жабылған ірі монастырлар мен кейбір шіркеулерді қайта ашуға рұқсат берді (олар Германия басып алған аумақта қайта ашылған деп хабарланды). Кеңес үкіметі Мәскеу патриархаты жағына белсенді түрде бұрылды, ал бұрын билік тарапынан қолдау тапқан "Жаңартушылар" ("Обновленци", яғни РПК-дағы модернисттік, кеңесшіл ағым) шеттетілді; олардың жақтаушылары көп ұзамай жоғалып кетті. Бұл оқиғалар Мәскеу патриархаты мен РОКОР басшылығы арасындағы өзара қарсылықты өзгертпеді. 1943 жылдың қыркүйегінде Сергий (Страгородский) Мәскеуде Патриарх болып сайланғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, митрополит Анастасий (Грибановский) оның сайлануын мойындауға қарсы мәлімдеме жасады. Осылайша, неміс билігі РОКОР Синодына Венада конгресті өткізуге рұқсат берді, ол 1943 жылдың 21-26 қазанында өтті. Синод Мәскеудегі Патриархтың сайлауын каноникалық емес және сондықтан жарамсыз деп жариялаған резолюцияны қабылдады және барлық орыс православиелік сенушілерді коммунизмге қарсы күреске шақырды. 1944 жылдың 8 қыркүйегінде Белградты Қызыл Армия басып алғанға дейін бірнеше күн бұрын, Шығыстан шабуылға ұшыраған митрополит Анастасий (Грибановский) өзінің кеңсесі мен басқа епископтармен бірге Сербиядан Венаға кетті. Бірнеше айдан кейін олар Мюнхенге көшіп барды. Ақырында, 1950 жылдың қарашасында олар соғыстан кейінгі кезеңде көптеген басқа орыс православиелік босқындармен бірге АҚШ-қа көшіп барды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Мәскеу патриархаты орыс православиесінің әлемдік басым саласы болды. Православ епископтары соғыстар аралығында РОКОР-ға кірген Югославия, Қытай, Болгария және Шығыс Германия сияқты елдер енді КСРО бастаған блокқа кірді, бұл РОКОР-дың кез келген қызметін саяси тұрғыдан мүмкін емес етті. РОКОР-дың бірқатар приходтары мен дінбасылары, әсіресе Евлогий (Георгиевский) (1931 жылдан бастап Экуменикалық орынның юрисдикциясында), Мәскеу патриархатына қосылды, ал кейбіреулері КСРО-ға оралды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Палестинадағы православие шіркеуінің мүлкі негізінен РОКОР-да болды. 1948 жылы Израиль мемлекет болғанда, ол өзінің шекараларындағы РОКОР бақылауындағы барлық мүлікті совет үкіметіне қарасты орыс православие шіркеуіне Мәскеудің еврей мемлекетін қолдағаны үшін (бұл қолдау қысқа болды) бағалай отырып тапсырды. ROCOR 1980 жылдардың аяғына дейін Иорданияның батыс жағалауындағы шіркеулер мен мүліктерді бақылауда ұстады. 1951 жылдың қаңтар айында Кеңес Одағы Мәскеудегі Коммунистік партия агенттерінің басшылығымен Ресей Палестина қоғамын қайта ашады және Архимандрит Владимирды Коммунистерден оқыған Игнатий Поликарппен ауыстырды. Олар көптеген христиандық арабтарды коммунистерге жанашырлық танытқан РПК-ға тартты. Православие дінінің басқа да тармақтарының мүшелері Палестинадағы Кеңес Одағының басшылығымен РОК-пен байланыста болудан бас тартты.

The relationship between members of the ROCOR and the Nazis in the run up to and during World War II has been an issue addressed by both the Church and its critics. Metropolitan Anastassy wrote a letter to Adolf Hitler in 1938, thanking him for his aid to the Russian Diaspora in allowing them to build a Russian Orthodox Cathedral in Berlin and praising his patriotism. This has been defended as an act that occurred when the Metropolitan and others in the church knew "little of the inner workings of the Third Reich." At the ROCOR Second Church History Conference in 2002, a paper said that “the attempt of the Nazi leadership to divide the Church into separate and even inimical church formations was met with internal church opposition.”

Meanwhile, the USSR leadership's policies towards religion in general, as well as policy towards the Moscow Patriarchate's jurisdiction in the USSR, changed significantly. In early September 1943, Joseph Stalin met at the Kremlin with a group of three surviving ROC metropolitans headed by Sergius (Stragorodsky). He allowed the Moscow Patriarchate to convene a council and elect a Patriarch, open theological schools, and reopen a few previously closed major monasteries and some churches (said institutions had been reopened in territory occupied by Germany). The Soviet government decisively sided with the Moscow Patriarchate, while the so called Obnovlentsi ("Renovationists," i. e. the modernist, pro Soviet current in the ROC), previously favored by the authorities, were sidelined; their proponents were disappeared shortly after. These developments did not change the mutual rejection between the Moscow Patriarchate and the ROCOR leaderships. Days after the election in September 1943 of Sergius (Stragorodsky) as Patriarch in Moscow, Metropolitan Anastasius (Gribanovsky) made a statement against recognizing his election. Thus, the German authorities allowed the ROCOR Synod to hold a convention in Vienna, which took place on 21—26 October 1943. The Synod adopted a resolution declaring the election of Patriarch in Moscow to be uncanonical and hence invalid, and called on all Russian Orthodox faithful to fight against Communism. On 8 September 1944, days before Belgrade was taken by the Red Army, on the attack from the East, Metropolitan Anastasius (Gribanovsky), along with his office and the other bishops, left Serbia for Vienna. A few months later, they moved to Munich; finally, in November 1950, they immigrated to the United States, together with numerous other Russian Orthodox refugees in the postwar period. After the end of World War II, the Moscow Patriarchate was the globally dominant branch of Russian Orthodox Christianity. Countries whose Orthodox bishops had been part of the ROCOR in the interwar period, such as Yugoslavia, China, Bulgaria, and East Germany, were now within the USSR led bloc, which rendered any activity by the ROCOR politically impossible. A number of ROCOR parishes and clergy, notably Eulogius (Georgiyevsky) (in a jurisdiction under the Ecumenical See since 1931), joined the Moscow Patriarchate, and some repatriated to the USSR. Until well after World War II, most of the Orthodox Church properties in Palestine were controlled by leaders opposed to both the Soviet rule and the Moscow Patriarchate, i. e. mainly within the ROCOR. When Israel became a state in 1948, it transferred all of the property under the control of the ROCOR within its borders to the Soviet dominated Russian Orthodox Church in appreciation for Moscow's support of the Jewish state (this support was short lived). The ROCOR maintained control over churches and properties in the Jordanian ruled West Bank until the late 1980s. In January 1951, the Soviets reopened the Russian Palestine Society under the direction of Communist Party agents from Moscow, and replaced Archimandrite Vladimir with Ignaty Polikarp, who had been trained by Communists. They attracted numerous Christian Arabs to the ROC who had Communist sympathies. The members of other branches of Orthodoxy refused to associate with the Soviet led ROC in Palestine.

Кеңес Одағынан кейінгі кезең

1997 жылы Мәскеу патриархы Алексей II Ясир Арафатпен бірге Хеброн қаласындағы РОКОР-ға қарасты монастырьға баруға тырысты. "Мәскеу шіркеуі Арафатпен оның партизандық күндерінен бері жақын қарым-қатынаста болды". РОКОР дін қызметкерлері Арафат пен патриархты шіркеуге кіргізбеді, себебі Алексейдің заңды билігі жоқ деп санайтын. Екі аптадан кейін Палестина билігінің полиция қызметкерлері келді; олар РОКОР дін қызметкерлерін монастырьден шығарып, мүлікті МП-ға (Мәскеу Патриархаты) тапсырды. 2000 жылдың қаңтар айының басында Алексей тағы да Арафатпен кездесіп, "коммунистік кезеңде бөлініп кеткен шіркеулердің мүлкін қайтару жөніндегі дүниежүзілік науқан" аясында "шіркеу мүлкін қайтару үшін көмек сұрады". Сол айдың соңында Палестина билігі тағы да РОКОР дін қызметкерлерін, осы жолы Хеброн қаласындағы Ыбырайымның егізі монастырынан шығарып салды. РОКОР-дың төртінші бірінші иерархы митрополит Виталий (Устинов) 2001 жылы денсаулығына байланысты қызметтен кетті. 2001 жылдың қазан айында оның орнына митрополит Лавр (Шкурла) сайланғаннан кейін Виталий бұл тағайындауды сынап, өзінің билігін сақтайтынын мәлімдеді. Мәскеу Патриархатымен қайта бірігуге қарсы болған РОКОР дін қызметкерлері мен паштары, соның ішінде Канн епископы Варнава (Прокофьев), митрополит Виталийдің төңірегінде жаңа шіркеу басқармасын құрды, өздерін "Шет елдегі Ресей православие шіркеуі" (РОШШ) деп атады, кейін "Ресей Православие Шіркеуі (РПШ) – Шет елде" деп өзгертілді; бұл шіркеу көбінесе РОКОР Виталий (РОКОР(В)) (орыс тілінде: РПЦЗ(В)) деп аталады. РОКОР епископаты митрополит Виталийді денсаулығы нашарлағандықтан оны пайдаланып, арандатушылардың тұтқынға алғанын және оның атын қолданып, жарыққа шығарғанын мәлімдеді. Олар митрополит Виталийдің жақтастары хаттар мен құжаттарға оның қолына жасалған қолтаңбаны қойғанын айтты. РОКОР(В)-дан бөлініп шыққан шіркеулердің бірі – 2002 жылы құрылған Ресейдің нағыз православиелік шіркеуі.

Татуласу туралы келіссөздер

2003 жылы Ресей президенті Владимир Путин Нью-Йоркте митрополит Лаврмен кездесті. 2004 жылдың мамыр айында РОКОР-дың басшысы митрополит Лавр бірнеше бірлескен қызметке қатысып, Ресейге сапар жасады. 2004 жылдың маусым айында РОКОР дін қызметкерлерінің тобы Патриарх Алексей II-мен кездесті. Алты рет келісу отырысынан кейін, 2005 жылдың 21 маусымында РОКОР мен Мәскеу патриархаты РОКОР мен Мәскеу патриархаты арасындағы толық қарым-қатынасты қайта орнатуға бағытталған келіссөздердің өркендеп келе жатқанын бірдей мәлімдеді. Олар РОКОР-ға автономия статусы берілетінін айтты. Патриарх Алексей РОКОР мүлкін және қаржылық тәуелсіздігін сақтайтынын, ал оның автономиясы "алдағы уақытта" өзгере қоймайтынын айтса да, "бәлкім, ондаған жылдардан кейін жағдай өзгерер және жаңа тілектер туар. Бірақ бүгінде бізге жеткілікті мәселелер бар, сондықтан болжам жасамаймыз" деді.

2006 жылдың 12 мамырында РОКОР-дың жалпы съезі Ресей Православие шіркеуімен қайта бірігуге дайын екенін растады. Соңғысы бұл шешімді:

"Революция, Ресейдегі азаматтық соғыс және одан кейінгі Православие шіркеуіне қарсы зұлымдықпен қуғын-сүргін салдарынан олардан оқшауланған ресейлік эмиграцияның бір бөлігімен Мәскеу патриархаты арасындағы толық бірлікті қалпына келтіруге жасалған маңызды қадам" деп бағалады. 2006 жылдың қыркүйек айында РОКОР епископтар синоды комиссиялар әзірлеген құжаттың мәтінін бекітті, ол – Каноникалық бірлік туралы акт. 2006 жылдың қазан айында комиссиялар қайтадан жиналып, құжатқа қол қою рәсімі мен мерзімін ұсынды. Каноникалық бірлік туралы акт Ресей Православие шіркеуінің Киелі Синоды растағаннан кейін күшіне енді; акт Ресей Православие шіркеуінің Киелі Епископтар Кеңесінің 2004 жылғы 3-8 қазанда Мәскеуде өткен «Ресей Православие шіркеуінің шетелдегі шіркеуімен қарым-қатынасы туралы» бұрынғы қаулысына, сондай-ақ РОКОР Епископтар Синодының 2006 жылғы 15-19 мамырда Сан-Францискода өткен Ресей Православие шіркеуінің шетелдегі шіркеуінің Епископтар Кеңесінде қабылданған Каноникалық бірлік туралы актіге қатысты шешіміне негізделген.

Каноникалық Қауымдасу туралы актке қол қою

2006 жылдың 28 желтоқсанында басшылар Каноникалық қауымдастық туралы актіге қол қойылатынын ресми түрде жариялады. 2007 жылдың 17 мамырында қол қою рәсімі өтті, содан кейін Мәскеу патриархатымен толық қарым-қатынас жаңадан қалпына келтірілді. Бұл оқиға Мәскеудегі Құтқарушы Мәсіх соборында құдайлық литургиямен аталып өтті, онда Мәскеу және бүкіл Ресей патриархы Алексий II және РПЦР-ның бірінші иерархы тарихта алғаш рет бірге қызмет етті. 2007 жылдың 17 мамырында сағат 9:15-те митрополит Лавр Мәскеудегі Құтқарушы Мәсіх соборында ерекше қоңыраулармен қарсы алынды. Көп ұзамай, патриарх Алексий II соборға кірді. Патриарх Ресей шіркеуінің бірлігі үшін дұға оқығаннан кейін, Каноникалық қауымдастық туралы акт дауыстап оқылды, және екі данасына митрополит Лавр мен патриарх Алексий II қол қойды. Екі иерарх "бейісіп, татуласты", содан кейін бүкіл Ресей шіркеуімен бірге "Құдай көп жыл өмір берсін" әнін шырқады. Одан кейін, Иеміздің Көтерілу мерекесінің құдайлық литургиясы басталды, оның аясында РОКОР және МП епископтарының барлығы қасиетті Евхаристияға қатысты. Осы оқиғаға Ресей Президенті Владимир Путин қатысты, ол татуласуға көмектескені үшін патриарх Алексийге алғыс айтты. Путин православиелік христиандар, қонақтар, дін қызметкерлері және баспасөз өкілдеріне арнаған сөзінде былай деді: "Шіркеудегі бөлініс Ресей қоғамының өзіндегі терең саяси дағдарыстың салдары болды. Біз Ресейдің ұлттық жаңаруы мен дамуы халқымыздың тарихи және рухани тәжірибесіне сүйенбей мүмкін емес екенін түсіндік. Біз Ресей халқын біріктіретін рухани сөздердің күшін жақсы түсінеміз және құрметтейміз. Сондықтан шіркеу бірлігін қалпына келтіру – біздің ортақ мақсатымызға қызмет етеді". Президент Владимир Путин Кремльде қайта бірігуді мерекелеу үшін қабылдау ұйымдастырды. Іс-шараға Мәскеу және бүкіл Ресей патриархы Алексий II, Ресей православие шіркеуінің Киелі Синодының мүшелері, Ресейден тыс Ресей православие шіркеуінің митрополиті Лавр, Президент әкімшілігінің басшысы Сергей Собянин, Үкімет төрағасының бірінші орынбасары Дмитрий Медведев және Мәдениет және бұқаралық ақпарат министрі Александр Соколов қатысты. Қабылдау алдында қатысушылар Успенский соборының жанында суретке түсті.

On December 28, 2006, the leaders officially announced that the Act of Canonical Communion would be signed. The signing took place on May 17, 2007, followed immediately by a full restoration of communion with the Moscow Patriarchate. It was celebrated by a Divine Liturgy at the Cathedral of Christ the Savior in Moscow, at which the Patriarch of Moscow and All Russia Alexius II and the First Hierarch of ROCOR concelebrated for the first time in history. On 17 May 2007, at 9:15 a. m., Metropolitan Laurus was greeted at Christ the Savior Cathedral in Moscow by a special peal of the bells. Shortly thereafter, Patriarch Alexey II entered the cathedral. After the Patriarch read the prayer for the unity of the Russian Church, the Act of Canonical Communion was read aloud, and two copies were each signed by both Metropolitan Laurus and Patriarch Alexey II. The two hierarchs exchanged the "kiss of peace," after which they and the entire Russian Church sang "God Grant You Many Years." Following this, the Divine Liturgy of the Feast of the Ascension of Our Lord began, culminating with the entirety of the bishops of both ROCOR and MP partaking of the Eucharist. Present at all of this was Russian President Vladimir Putin, who was thanked by Patriarch Alexey for helping to facilitate the reconciliation. Putin addressed the audience of Orthodox Christians, visitors, clergy, and press, saying,
<blockquote>"The split in the church was caused by an extremely deep political split within Russian society itself. We have realized that national revival and development in Russia are impossible without reliance on the historical and spiritual experience of our people. We understand well, and value, the power of pastoral words which unite the people of Russia. That is why restoring the unity of the church serves our common goals." President Vladimir Putin gave a reception at the Kremlin to celebrate the reunification. In attendance were Patriarch Alexy II of Moscow and All Russia and members of the Holy Synod for the Russian Orthodox Church; Metropolitan Laurus for the Russian Orthodox Church Outside Russia; presidential chief of staff Sergei Sobyanin, First Deputy Prime Minister Dmitry Medvedev, and Minister of Culture and Mass Communications Aleksandr Sokolov. Before the reception the participants posed for photographs by the Assumption Cathedral.

ROCA-PSCA

2007 жылы Заңға қол қойылғаннан кейін РОКОР-да шағын жарылыс болды. Бірігуді сынағандар «Мәскеудегі иерархия кеңес кезеңінде шіркеу иерархиясына КГБ-ның ену мәселесін әлі де толыққанды шешпегенін» айтады. Одесса және Таурия епископы Агафангел (Пашковский) [ru] және онымен бірге Украинадағы РОКОР-дың бірқатар приходтары Украина Православ шіркеуінің (Мәскеу патриархаты) құзырына бағынудан бас тартты. 2007 жылғы маусымда РОКОР синодының төтенше отырысында Агафангел мойынсұнбағаны үшін қызметтен шеттетілді. Сөгіске қарамастан, Агафангел Украинаның ішінде және за рубежом РОКОР-дың бірқатар приходтарының қолдауымен тұрақтылық танытты, олар да Канондық Бірлік туралы актіге бағынудан бас тартқан еді. Агафангел 2007 жылдың 7 желтоқсанында екі епископты қадағалап, РОКОР-дан бөліністі аяқтады: Андроник (Котрлиаров) – Ричмонд-Хилл және Нью-Йорк епископы, Софроний (Мусиенко) – Санкт-Петербург және Солтүстік Ресей епископы. Агафангел басқаратын шіркеу «Шет елдегі Орыс Православие шіркеуінің Уақытша Жоғарғы Шіркеу Өкілі» (ROCA PSCA) немесе кеңінен таралған тілмен ROCOR Агафангел немесе ROCOR(A) деп белгілі.

Қаржылық

ROCOR орталық органының негізгі кіріс көзі – Шығыс 93-ші көше мен Парк-авеню қиылысында орналасқан ROCOR епископтар синодының кеңсесі бар ғимараттың бір бөлігін жеке мектепке жалға беру болып табылады. 2016 жылы бұл жалға алудан шамамен 500 000 АҚШ доллары түсетіні есептелді; ROCOR ROC бюджетіне қаржылық үлес қоспаған.

ROCOR-дағы Батыс ырым-жырымдары

ROCOR-да Батыс Ритуалдың ұзақ тарихы бар, бірақ оған деген көзқарастар әртүрлі болды, ал Батыс Ритуалдық приходтардың саны салыстырмалы түрде аз. Тасманиядағы Санкт-Петрок монастыры қазір Мәскеу митрополиясының митрополиті Даниилдің басшылығында. 1993 жылы Род-Айленд штатында құрылып, 2008 жылы Онтарионың Гамильтон қаласына көшірілген (қосымша мәліметтер үшін негізгі мақаланы қараңыз) Бенедиктиндік Мәсіх Құтқарушы монастыры Гластонберидегі Біздің Ханымның ораториясын монастырь шіркеуі ретінде қабылдады. Бұл оратория бұрын Солтүстік Американың Антиохиялық православиелік христиан архиепископтығының Антиохиялық Батыс Ритуалдық викариатының миссиясы болған, бірақ 2007 жылдың қазан айынан бастап ROCOR құрамына кірді. Басқа да бірнеше приходтар толығымен немесе ішінара Батыс Ритуалдарын қолданады. Оклахома-Ситидегі американдық шіркеу, Нурсиялық Әулие Бенедикт, Батыс және Византиялық Ритуалдарды бірге қолданады. 2011 жылы ROCOR өз Батыс Ритуалдық приходтарын Антиохиялық Батыс Ритуалдық викариатқа параллель "викариат" деп жариялады және веб-сайт құрды. 2013 жылдың 10 шілдесінде ROCOR Епископтар Синодының кезектен тыс отырысында Манхэттен епископы Жером және Антони Бонди викариаттағы лауазымдарынан алынып, барлық рукоположениелер тоқтатылды, епископ Жером бергендер қайта қарауға жіберілді және ROCOR-дың негізгі литургиялық тәжірибесіне Батыс Ритуалдық қауымдастарды интеграциялауға дайындық жүргізуге бұйрық берілді.