Кіріспе

Денвер, Саут Парк және Тынық мұхиты темір жолы (кейіннен Денвер, Лидвилл және Ганнисон темір жолы деп аталды) – 19 ғасырдың соңында АҚШ-тың батыс бөлігіндегі Колорадо штатында жұмыс істеген 3 футтық тар темір жол. Темір жол, минералдық өркендеудің ондаған жылдарында Колорадоның орталық тау-кен ауданының үлкен бөлігіне алғашқы темір жол бағыттарын ашты. Темір жолы өзінің атын Денверден бастап, Платт каньоны арқылы өтіп, Саут-Парк аймағын кесіп өткен негізгі желісінен алды, сондықтан ол «Саут-Парк желісі» деп танымал болды. Биік мақсаттарына қарамастан, бұл желі Тынық мұхитымен немесе кез келген трансконтиненталдық желімен, Денвер Юнион вокзалындағы терминалынан басқа қосылмады. 1872 жылы Колорадо губернаторы Джон Эванс құрған компания 1880 жылы Юнион Пасифик темір жолына сатылды, бірақ ол дербес түрде жұмыс істеуін жалғастырды. 1889 жылы желі банкротқа ұшырады және «Денвер, Лидвилл және Ганнисон темір жолы» деген жаңа корпоративтік атаумен қайта ұйымдастырылды. Темір жол күніне шамамен 1200 доллар табыс табады, ал күндізгі операциялық шығындар 480 долларды құрады. Бұл темір жолды өте пайдалы етті, сонымен қатар құрылыс шығындарына көмектесетін ақша ағынын қамтамасыз етті. 1879 жылдың қараша айында, темір жол тек Саут-Паркке дейін жеткен кезде, компания 1880 жылдың 1 шілдесіне аяқталуы күтілген Альпі туннелінің бастапқы құрылысына келісімшарт жасады. Келесі айда жолдар Троут-Крик жотасының шыңына жетті.

Альпілік туннель

Бұл арада Буэна-Вистадан бастап Принстон тауынан кейін Альпілік туннельге дейінгі құрылыс жұмыстары жалғасты. Альпілік туннель 1881 жылдың 26 шілдесінде толығымен қазылып бітірілді. Туннель порталдарын орнату және бұрғылаудың орталық сызығын белгілеу 1879 жылдың желтоқсан айында аяқталды. Альпілік туннельді 1880-1881 жылдары Каммингс және Ко. құрылыс компаниясы салды. Бұл сол уақытқа дейін салынған ең биік және ең қымбат туннель болды. Оның биіктігі теңіз деңгейінен 2 мильден (3 км) асады, ең биік нүктесі 11523,7 фут (3512 м). Ол Алтман асуының астында 500 фут (152 м) тереңдікте орналасқан, кейіннен шатасудың алдын алу үшін Альпілік асуы деп аталды, ал туннельдің ұзындығы 1825 фут (556 м) құрады. Құрылыстың басым бөлігі қыс айларында жүргізіліп, аяқталуға 18 ай уақыт кетті. Туннельдің қызмет ету мерзімі тек отыз жылды құрады, соңғы локомотив 1910 жылдың 10 қарашасында туннельден өтті. Жол Альпілік туннельдің батыс порталынан шығып, Альпілік туннель станциясына жетті, ол АҚШ-тағы ең биік теміржол станциясы еді. Сондай-ақ, 1906 жылы өртеніп кеткен тас пансионат пен машина үйін алмастырған айналмалы платформа, су резервуары және екі қабатты ағаштан жасалған пансионат болды. Парлин, 189.78 шақырымдық белгіде орналасқан, Денвер, Саут Парк және Пасифик және Денвер мен Рио-Гранде теміржолдарының жолдары бірігіп, Гуннисонға дейін бірге жүрді. Жергілікті сүт фермасының иесі Джон Парлин 1877 жыл шамасында теміржолға жерді сыйға берді, оның шарты бойынша теміржол қойма салуға және жолаушылар сүт сатып алу үшін кем дегенде бес минут тоқтауға міндетті болды. Басты жол 1882 жылы Гуннисонға жетті.

Гуннисонға жеткеннен кейін

Денвер, Саут Парк және Пасифик Гуннисонның солтүстігінде Огайо ағысы арқылы Кастелтон және Болдуин аймақтарына дейін салынды. Содан кейін Кеблер өтегін кесіп, Дельта, Гранд-Джанкшн және батыс, оңтүстікке қарай бағытталды. Жекелеген жол Baldwin кенінен 4 миль (6 км) өткен соң төселді, тағы 8 миль (13 км) дайын болды, бірақ Лейк-Сити және Сан-Хуан кен аймағына құқықтарды жоғалтқаннан кейін батысқа қарай құрылыс тоқтатылды. 1888 жылдың мамыр айында темір жол банкротқа ұшырады. 1889 жылдың 17 шілдесінде компания ипотекалық сатылымда Денвер, Лидвилл және Гуннисон темір жолына сатылды, бұл DSP&P желілерін пайдалану үшін құрылған жаңа темір жол болды. Мұрагер компания 1894 жылдың 4 тамызында банкротқа ұшырады. 1898 жылы тіркелген Колорадо және Оңтүстік темір жолы 1899 жылдың қаңтарында бұрынғы DSP&P желілерін қабылдады. Колорадо және Оңтүстік 1910 жылы Альпі туннелін жапқан кезде тарап бастады. 1930 жылы C&S, Плэтт каньонында бөгет салуды қалаған Денвер су комиссарлары кеңесімен бірлесіп, каньон арқылы өтетін басты желіні жабуға тырысты (Ватертон каньонына қараңыз, CO). Дегенмен, Роки тауларындағы қазіргі заманғы жолдардың салынуы табыс пен трафик азаюына әкелді. Денвер мен Лидвилл арасындағы соңғы жүк және жолаушылар пойыздары 1937 жылдың сәуірінде жүріп өтті, ал 1937 жылдың 10 сәуірінде Саут Парк желісі ресми түрде жабылды. Денвер мен Комо арасындағы соңғы тұрақты жүк пойызы 25 сәуірде жүріп өтті. Лидвилл мен Климакс арасындағы соңғы 3 футтық тар жол бөлігі 1943 жылдың 25 тамызында стандартты өлшемге ауыстырылды.

Ұлттық локомотивтер құрылысы

Денвер, Саут Парк және Пасифик компаниясы 1880 жылға дейін Ұлттық локомотивтер зауытында салынған бір 4-4-0 және төрт 2-6-0 типті локомотивтерге ие болды. Бұл локомотивтер көбінесе Денверден Колорадоның Саут-Парк аймағына күнделікті жолаушылар пойыздарын тартуға қолданылды, себебі олардың тарту күші төмен болды. Өкінішке орай, бұл кішкентай локомотивтер туралы көп мәлімет жоқ, сондықтан олар туралы білуге болатын ақпарат аз.

Mason Machine Works (Қолтаспа машиналары)

Денвер, Саут Парк және Пасифик компаниясы Мейсон Машин Уоркс зауытында салынған 19 2-6-6T және 4 2-8-6T типті локомотивтерге ие болды. Бұл локомотивтердің дөңгелектері бұрылыстарда бұрылатын болған және Вальшаерт клапандық механизмімен жабдықталған Еуропадан тыс алғашқы локомотивтер еді. Бұрылатын дөңгелектерінің арқасында, бұл локомотивтер бұрылыстарда "қимылдап, бағытын жоғалтатын" қасиетке ие болды, бұл оларды Оңтүстік Парк өтетін тік тау жолдары мен өткір бұрылыстар үшін тиімсіз етті. 2-6-6T Мейсон локомотивтері ерекше сыртқы түрімен DSP&P локомотивтерінің арасында ең танымал болып саналады. Колорадо және Оңтүстік кезеңіне дейін тек бір Мейсон локомотиві (DSP&P #24, Buena Vista/ D&LG #57) жетті. 2-8-6T Мейсон локомотивтері Мейсон зауытында осы типтегі салынған жалғыз локомотивтер болды, бұл оларды DSP&P паркіндегі ерекше үлгіге айналдырды.

Балдуин локомотивтер зауыты

Денвер, Саут Парк және Пасифик компаниясына тиесілі, Балдвин локомотив зауытында 1880 жылы салынған 2-8-0 типіндегі сегіз локомотив болды. Осы локомотивтердің бірі (DSP&P #51/DL&G #191) Колорадо теміржол музейінде сақталып, жақсы жағдайға келтірілген, бірақ қазірде жұмыс істемейді.

Брукс локомотивтер зауыты

Денвер, Саут Парк және Пасифик компаниясы Брукс локомотивтер зауытында салынған 10 дана 2-6-0 типті локомотивтерге ие болды. Бұл локомотивтер Колорадо және Оңтүстік теміржолының кезеңінде, бастапқыдағы күмбезді қазандықтардың орнына түзу қазандықтармен қайта жабдықталды. 1927 жылы осы типтегі соңғы локомотивтер сүзіліске жіберілген кезде, олар тек атымен ғана Брукс локомотивтері болып қалды.

Кук локомотив және машина жасау зауыты

Денвер, Саут Парк және Пасифик компаниясы Кук локомотив және машина жасау зауытында салынған 2-8-0 және 2-6-0 типті жиырма локомотивке ие болды. 1922 жылға дейін Колорадо және Оңтүстік компаниясы барлық 2-8-0 локомотивтерін сатты немесе жойды. Бұл локомотивтер бұрынғы Baldwin 2-8-0 локомотивтеріне өте ұқсас болды, жалғыз айырмашылығы – дөңгелектерінің диаметрі бір дюйм үлкен болды. C&S компаниясы жаңғырту процесі кезінде 2-6-0 типті локомотивтерге вагон қазандықтары орнатылды және #72 бүгінге дейін Колорадо штатының Брекенридж қаласында Колорадо және Оңтүстік #9 ретінде сақталып келеді.

Бояу

DSP&P-нің алғашқы локомотивтері сол кездегі теміржол басшылары мен локомотив құрастырушылардың талғамдарын көрсететін жарқын түстерге боялған. DSP&P-нің алғашқы жылдарында ең көп кездесетін түстер шарап қызыл, шоколад қоңыр және жасыл болды. 1885 жылы Юнион Пасифик жүргізген ауқымды қайта бояу бағдарламасы барысында локомотивтер қара түске боялды. Осы кезеңдегі локомотивтердің тағы бір айрықша белгісі – жарқырап, әсем безенділген ресейлік қазандық қаптары болды, бірақ олар кейін ауыстырылды немесе толығымен боялып жасырылды.

Шұғыл тұтқырлар

Саут Парк желісінің алғашқы жылдарында кездесетін ең көп таралған ұшқын тоқтағыштар "Несмит" және "Конгдон" үлгілері болды. Олар үлкен, дөңгелек және алмаз тәрізді болған. DSP&P локомотивтері оларды "Макконнелл" (кейде "Панкейк" деп те аталатын) үлгісімен ауыстырғанша қолданды. Колорадо және Оңтүстік компаниясы Саут Парк теміржол желісін басқарған жылдары, 1917 жылдан кейін жиі кездесетін ұшқын тоқтағыш "Ридгеуэй" үлгісі болды. DSP&P/DL&G локомотивтерінің толық тізімін мына сілтемеден қараңыз: https://utahrails.net/up/denver_south_park_locos.php. Саут Парк локомотивтерінің суреттері мен толық ақпараты үшін Сыртқы сілтемелерге өтіңіз.