Кіріспе

Виктор Андрес Белаунде Диес Кансеко (15 желтоқсан 1883 – 14 желтоқсан 1966) – перулік дипломат, саясаткер, философ және ғалым. 1959-1960 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 14-ші сессиясы мен 4-ші төтенше арнайы сессиясына төрағалық етті және 1958 жылы Перудің Сыртқы істер министрі болды. Еңбек еткен ғалым, Белаунде – көрнекті католик ойшылы және Сан-Маркос университетінде, содан кейін Папалық католик университетінде профессор болды, онда ол құрметті ректор атанды.

Алғашқы жылдар және білім

Белаунде 1883 жылы Перудің Арекипа қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Мариано Андрес Белаунде де ла Торре, оңтүстік жер иесі және саясаткер, қаржы министрі болған, Лопес де Романья басқармасы кезінде негізсіз жемқорлыққа қатысқаны үшін танымал. Оның анасы Мерседес Диес Кансеко и Варгас, Перудің бірнеше рет президенті болған генерал Педро Диес Кансеконың қызы. Арекипадағы Сан-Висенте және Сан-Хосе мектебінде (Сан-Хосе колледжінде) алғашқы білімін алғаннан кейін, ол алдымен Сан-Агустин де Арекипа университетінде, содан кейін Сан-Маркос ұлттық университетінде заңды оқуға шешім қабылдады, онда ол 1904 жылы бакалавр, ал 1908 жылы «Заң философиясы және позитивистік әдіс» тақырыбында диссертация қорғап, докторлық дәрежесін алды. Заңгерлік білімінен басқа, ол 1911 жылы саяси ғылымдар мен әкімшілік және әдебиет бойынша да екі докторлық дәреже алды.

Дипломатиялық қызмет

1903 жылы дипломатиялық қызметке қабылданды. Сол жылы ол Сыртқы істер министрлігінің картографиялық бөліміндегі Шекаралар мұрағатының хатшысы, сондай-ақ 1905 жылы Мадрид пен Буэнос-Айресте Перу-Боливия мәселесі бойынша Испания-Аргентина дипломатиялық миссиясының хатшысы болып тағайындалды. 1907-1911 жылдар аралығында Белаунде Министрліктің картографиялық бөлімінде Шекаралар бөлімінің бастығы қызметін қайта атқарды. Кейіннен ол 1911 жылы Берлиндегі, ал 1915 жылы Ла-Пастағы Перу елшіліктерінде уәкілдік етуші (chargé d'affaires) болып тағайындалды. Осы кезеңде Оксфорд пен Кембриджде тарих, конституциялық құқық және ағылшын әдебиетін қысқа мерзімдік курстарда оқыды. Перуға оралғаннан кейін София Иригоенге үйленді және Хосе де ла Рива Агуэро басқаратын Ұлттық демократиялық партияның негізін қалаушылардың бірі болды. 1915 жылғы жалпы сайлауда Арекипада сайлауға түсті, бірақ кандидаттығынан бас тартып, Сан-Маркос университетіне қазіргі заманғы философия профессоры болып оралды. 1917 жылы Белаунде қайтадан сайлауға қатысты, бірақ бұл жолы жеңіліске ұшырады. Келесі жылы ол 1790 жылы құрылған перулік газеттің атымен аталатын әдеби журнал – танымал Mercurio Peruano журналын іске қосты. 1919 жылы президент Пардо оны Уругвайдағы өкілетті министр етіп тағайындады, бірақ көп ұзамай Аугусто Б. Легуя жасаған төңкеріс салдарынан отставкаға шықты. Келесі жылы ол Колумбия және басқа американдық университеттерде бірқатар лекциялар оқыды, онда ол мәдени істер жөніндегі лекторы болды. Шетелден оралғаннан кейін Белаунде Сан-Маркос университетіне конституциялық құқық профессоры болып қайта қабылданды. Алайда, Сан-Маркоста Легуия режиміне қарсы сөз сөйлегені үшін Легуия режимі оны Сан-Лоренцо аралына қамап, 1921 жылы елден қуды.

Жер аудару

Саяси қуғын-сүргін кезінде тоғыз жыл бойы Белаунде өзін академиялық өмірге арнады. Ол 1922 жылы Уильямс колледжінде және Миддлбери колледжінде Латын Америкасы мәдениеті мен тарихы бойынша лекция оқыды. 1923 жылы Хьюстонға көшіп, Райс институтында (қазіргі Райс университеті) испан және американ тарихын оқытты. Осы жылы Белаунде Парижде танымал саяси отбасының мүшесі Тереза Морейра и Паз Солданға үйленді. Майамиде қоныстанған ол және оның ағасы Рафаэль Майами университетінің құрылтайшы факультетінің мүшелері болды және 1926 жылы Латын Америкасы бөлімін құрды. Майами университетінде Белаунде Қамқоршылар кеңесінің мүшесі (1926–32), Бірінші Панамерикан форумының директоры (1929–32) және Панамерикандық қысқы институтының директоры (1933) болды. Кейін университет оған құрметті докторлық дәрежесін (1938) және "Еңбек орденін" (1966) берді. Ол сондай-ақ 1927–1928 жылдары Вирджиния университетінде, 1927 жылы Сорбоннада және 1930 жылы Чикаго университетінде тарих бойынша лекция оқыды. Сол жылы Белаунде Джонс Хопкинс университетінде бір семестр өткізді, онда ол дипломатиялық тарих бойынша беделді Альберт Шоу лекцияларын оқыды. 1938 жылы Белаунде "Боливар және испандық Америка революциясының саяси ойлары" атты еңбегін жариялады, бұл Симон Боливардың саяси ойлары туралы ағылшын тіліндегі маңызды трактаттардың бірі, және оның негізі Сорбонна, Майами және Джонс Хопкинс университетінде оқыған лекцияларында жатыр.

Қайту

Белаунде 1930 жылы Перуге командир Луис Мигель Санчес Серро бастаған әскери төңкеріс кезінде Легуия үкіметі құлатылды. Дэвид Саманез Окампо төрағалық еткен жаңа уақытша хунта Легуия Конституциясын реформалау жобасын жасау үшін комиссия құрды және Белаунде он мүшесінің бірі ретінде оған қосылды. Осыған сәйкес, ол 1931 жылы Конституциялық жиналысқа депутат болып сайланды және әйелдердің сайлауда дауыс беру құқығын, екіпалаталы жүйені және сот билігінің тәуелсіздігін қызу қорғады. Осы кезеңде Белаунде Сан-Маркосқа қайта оралуға тырысты. 1931 жылы ол университет ректоры лауазымына үміткер болды, бірақ солшыл студенттік қозғалысы қарсыласына қолдау көрсеткеніне байланысты жеңіліске ұшырады. Белаундеге тіпті заманауи тарих профессоры лауазымынан бас тартуға мәжбүр болды, бұл белгілі бір академиялық ортада наразылық тудырып, оның Сан-Маркостан түпкілікті кетіп қалуына әкелді. Одан кейін Белаунде Лима католик университетінде (қазіргі Перу католик университеті) діндер тарихы бойынша бірнеше лекция оқуға шақырылды, содан кейін конституциялық құқық және мәдениет тарихы профессоры болып тағайындалды. 1932 жылы ол саяси және экономикалық ғылымдар факультетінің алғашқы деканы, содан кейін әдебиет факультетінің деканы болып сайланды. Белаунде өмірінде атқарған қызметтері: Перу Сыртқы істер министрлігінің шекаралық істер архивінің хатшысы, Испания және Аргентинадағы дипломатиялық миссияның хатшысы, Бразилиямен шекаралық келіссөздер жөніндегі кеңесші, Германияда (1914) және Боливияда (1945) уәкілдік міндетін атқарушы, Уругвайда (1919), Колумбияда (1934) және Швейцарияда (1936) толық өкілетті хатшы, Перу делегациясының төрағасы, содан кейін Сан-Франциско хартасына қол қойды, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылуына себеп болды. Ол сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының төрағасы (1959) болды, уақытша ректор (1946–1947) және, ақырында, Перу католик университетінің ректоры (1965) болды. Сондай-ақ, ол эмиграцияда АҚШ-тың түрлі университеттерінде, мысалы Колумбия университетінде, Майами университетінде (honoris causa докторы) және Чикаго университетінде латын Америкасы мәдениеті бойынша лекциялар оқыды. 1930 жылы ол Джонс Хопкинс университетінде дипломатиялық тарих бойынша Альберт Шоу лекцияларын оқыды. 1944 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Ол Нью-Йорк қаласында қайтыс болды.

Отбасы

Виктор Андрес Белаунде Перудың танымал саяси отбасының мүшесі болды. Оның сіңілі баласы Фернандо Белаунде Терри екі рет президенттік лауазымды атқарды; оның ағасы Рафаэль Белаунде Диес Кансеко 1945-1946 жылдары премьер-министр болды; ал оның әкесі Педро Диес Кансеко да үш рет президент болды.