Кіріспе

Тасбақа түрлері

Африка тікенді тасбақасы (Centrochelys sulcata), сондай-ақ сульката тасбақасы деп те аталады, Африкадағы Сахара шөлінің оңтүстік жиегінде, Сахель аймағында мекендейтін, құрып бара жатқан тасбақа түрі. Бұл Африкадағы құрлықтағы ең ірі тасбақа түрі және Галапагос аралдарындағы және Альдабрадағы алып тасбақалардан кейін әлемдегі үшінші ірі түр. Бұл Centrochelys туысының жалғыз тірі түрі, ал отбасының қалған бес түрі қазірдің өзінде жойылып кеткен.

Таксономия және этимология

1779 жылы ағылшын суретшісі Джон Фредерик Миллер өзінің «Icones animalium et plantarum» атты еңбегінде африкалық тікенді тасбақаның қолмен боялған суретін жариялады және «Testudo sulcata» есімді екі атауын берді. Оның «sulcata» деген түйін сөзі латын тіліндегі «sulcus» сөзінен алынған, ол «жоңышқа» деген мағынаны білдіреді және тасбақаның қабығындағы жоңышқа тәрізді іздерге сілтеме жасайды. Кейіннен бұл түрге басқа да екі атау берілді. Батыс Африкада және Шығыс Африкада орналасқан екі бөлек популяцияға қарамастан, оның ішкі түрлері ресми түрде танылмайды. Сонымен қатар, үш түрлі, бірақ өте ұқсас гаплотиптер бар. Бір гаплотип Судан және оның төңірегінде, екіншісі олардың таралған аймағының батыс бөлігінде, ал үшінші гаплотип Сенегал, Мали және Суданда кездеседі. Олар төбелерде, тұрақты құмды далаларда, бұталы және биік шөпті жазықтарда мекендейді. Сонымен қатар, олар арасында су ағындары немесе өзендердің тоқтаған жерлеріне орналасуды ұнатады. Бұл құрғақшылыққа төзімділік деп аталады. Табиғатта олар өте терең, 15 метрге дейін және 30 метрге дейін қазып, қуыстар жасауға қабілді. Егер топырақ ылғалды болса, олардың қуыстарының маңында шөптер мен суккуленттер өседі, ал табиғатта олардың нәжісімен толықтырылған топыраққа түскенде, тасбақалар осы өсімдіктермен қоректенеді. Бұл түр құрлықтағы тасбақалардың ең ірісі болып табылады. Олардың диетасы жоғары талшықты және өте төмен белокты болуы керек. Белоктың артық мөлшері тасбақаның тым жылдам өсуіне әкелуі мүмкін, бұл метаболикалық сүйек ауруына соқтырады. Бұл ауру қаңқаның деформациялануымен, сүйек құрылымының әлсіреуімен сипатталады және жалаңаяқтыққа, өмір сапасының төмендеуіне және/немесе қысқаруына әкелуі мүмкін. Гүлдер және басқа да өсімдіктер, соның ішінде кактус жапырақтары да жеуге жарамды. Табиғатта олар су бетіндегі өсімдіктер мен балдырларды жейтіні байқалған. Зерттеулер көрсеткендей, африкалық тікенді тасбақалар бұрын табылған аумақтың шамамен 16,7% -ында ғана кездеседі. Бұл зерттеулер сонымен қатар, қарастырылған әрбір учаскеде орташа есеппен 15 тасбақа бар екенін көрсетіп, түрдің қарқынды түрде азаюын көрсетеді. Олар сонымен қатар, жануарлар саудасынан да қауіп көреді, өйткені олар табиғи ортадан көптеп ауланып алынады. Бұл олардың үй жағдайынан өздерінің саванналық ортасына оңай бейімделе алатындығын білдіреді.

Мінез-құлық

Африкалық тікенді тасбақалар - бейкүнә және жайлы үй жануарлары. Олар дерлік ешқашан агрессивтілік көрсетпейді және аумақтық мінез-құлықты сирек танытады. Осы жайлы мінез-құлық олардың баяу жылдамдығымен және үнсіздігімен толықтырылады. Жайлы мінез-құлқына қарамастан, тасбақаны жиі ұстамау керек, себебі ұстау стресске әкеледі. Стресс денсаулық проблемаларына және ерте өлімге алып келуі мүмкін. Жерден көтерілу немесе үнемі қолында ұстау оны стреске түсіруі мүмкін. Стреске ұшыраған тасбақалар өздерін ластауы мүмкін, қашуға тырысады, қабығына тығылып, сызылдайды. Олар сонымен қатар өте жанкешті, сондықтан арқаларына аударылып, қайта тіктелуге көмек қажет болуы мүмкін. Африкалық тікенді тасбақалар шамамен 70 жыл өмір сүреді, яғни олар – ұзақ мерзімді жауапкершілік. Белгілі бір көкөністер қаулылы денсаулық мәселелеріне әкелуі мүмкін. Ақжелек, брокколи, кале және шпинатты олардың рационынан толығымен шығарып тастау керек, себебі оларда кальций оксалатының деңгейі тым жоғары.