Кіріспе

"Цемент бақшасы" – Ян Макьюэннің 1978 жылғы романы. 1993 жылы Эндрю Биркин бұл романды осы атпен фильмге түсірді, онда Шарлотта Гейнсбург пен Эндрю Робертсон басты рөлдерді ойнады. "Цемент бақшасы" алғаш жарық көргеннен бері жағымды пікірлерге ие болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Цеммент бағында" төрт баланың әкесі қайтыс болады. Бір жылдан кейін балалардың анасы да қайтыс болады. Балаларды асыраушы отбасына беруден аулақ болу үшін олар аналарының өлімін сырткы әлемнен жасырып, оның мәйітін жертөледегі цементпен қоршап алады. Содан кейін балалар өз бетінше өмір сүруге тырысады. Баяндаушы - Джек (кітап басында 13 жаста, кейін 15 жасқа толады), ал оның бауырлары - Джули (17), Сью (13), Том (6). Джек жас кезінде Джули екеуі кіші қарындасымен дәрігер ойнайтынын айтады, бірақ олардың ойын кейде шекараны бұзатынын біледі. Джек одан кейін үлкен әпкесіне қалай жасағысы келетінін айтады, бірақ оған рұқсат етілмейді. Джек пен оның үлкен әпкесі Джули арасындағы жыныстық шиеленістік, олар үйдегі "ана" және "әке" рөлдерін атқара бастағанда, бірте-бірте ыдырай бастайды. Джули 23 жасар Дерек есімді жігітпен кездесіп, оны үйлеріне шақырғанда, Джек қызғанышпен қарай бастайды. Дерек олардың жертөлесінде бірдеңе жасырынғанын біледі және балалар одан жасыруға тырысқанда одан сайын қызығады. Үңгірден иіс шыға бастағанда, балалар оған өлі иесі Космоның цементте тұрғанын айтады. Дерек анасы жасырылған цементті қайта бекітуге көмектеседі. Ақырында Том Джекке Деректің өз анасының жертөледе екеніне сенетінін айтты. Джек Жюлидің бөлмесіне жалаңаш кіреді, көрінеу, ол ойдан тыс. Тек Том ғана бар. Джек Томның төсегіне шығып, оған ата-аналары туралы айта бастайды. Джули кіреді және кіші інісінің жалаңаш күйіне таңғалмай, "ол үлкен" деп әзілдеп айтады. Джек пен Джули Том ұйықтап жатқанда төсекте отырады, ал Джули киімдерін шешіп алады. Әңгімелесіп жатқанда, Джек пен оның үлкен әпкесі бір-біріне жақындай түседі. Дәл осы сәтте Дерек кіріп келеді. Ол бәрін көріп, оларды "ауру" деп атайды. Ол кеткеннен кейін Джек пен Джули жыныстық қатынасқа түседі. Төменде қатты шу естіледі, олардың әпкесі Сью келіп, Деректің бетондық табутты талқандап жатқанын айтады. Үшеуі де аналарын еске алып, сөйлесе бастайды. Бір сәттен соң бөлмені бөлме терезесінен полиция шамдары жарықтайды.

Қабылдау

"Цемент бақшасы" сыншылардың оң пікірлерін алды. Kirkus Reviews журналының бір рецензенты романның маңызды оқиғасы эффект үшін сахналағандай көрінсе де, қараңғы кітаптың "бірқалай жарық пен жылуға толы екенін" айтты. Осындай қиын материалмен осындай керемет жұмыс жасаған Макьюэн өзінің даусыз талантына назар аударады. Егер ол және оның кейіпкерлері осы проза деңгейіне жете алса, онда біз үлкен романисттің қалыптасуын бақылап отырмыз. Роберт Тауэрс The New York Review of Books журналында "Цемент бақшасын" "қасіретті, жағымсыз суреттерге толы, бірақ тартымды оқылатын" деп бағалады. The Spectator журналының Пол Абельман оны "жартылай толық" деп атады, ал Блейк Моррисон The Times Literary Supplement журналында роман "Иан Макьюэннің бүгінгі Ұлыбританиядағы ең жақсы жас жазушылардың бірі ретінде беделін нығайтатынын" мәлімдеді. Алайда, The New York Times газетінде Энн Тайлер Макьюэннің шебер жазушы екенін мақтады, бірақ "осы балаларға сенуге болмайды. Олар үнемі жағымсыз, ұнамайтын және ащы болғандықтан, оларға сенуге болмайды (әрине, тіпті қатал қылмыскерлердің де жақсы жақтары бар) және олармен сәйкестендіру мүмкін емес. Осы оқиғаны көріп отырған Джек әр көріністегі бір ғана жағымсыз бөлшекті байқап, соған ден қойып, оны оқшаулайтын мақтаға тек сол бөлшектің ғана көрінуіне рұхсат етеді. [ ] Романды осы себептермен сынау әлсіз көрінеді, бірақ егер оқыған нәрсе көзіңізді толығымен бұрып жіберсе, мақсаты жеңіліске ұшырамай ма?" Фильмдік бейімделуін қарастырған The A. V. Club-тың Джон Крюсон Макьюэннің түпнұсқалық кітабын "әдемі, бірақ алаңдататын роман" деп сипаттады. 2012 жылы The Independent газетінің Китти Олдридж мақаласында: "Макьюэннің тыныш, тамаша сөйлемдері сізді соғыстан кейінгі орта таптың отбасының құпия және ерекше әлеміне, оның бірегей соғысына және сексуалдық революциясына жетелейді. Қиын жағдайды тудыратын ақпарат қысқа, салқынқанды абзацтар арқылы жеткізіліп, тәртіпсіздік пен қорқыныштың күшті атмосферасын арттырады. [ ] Роман - нақтылық пен дәлдік бойынша шеберлік". Романның сахналық бейімделуіне жазған жылы рецензиясында The Daily Telegraph газетінің Чарльз Спенсер кітаптың "қуатты және алаңдататын" болып қалатынын айтты, тіпті оның повествосы Лорд оф зе Флайз әсерімен күшті түрде өңделгеніне қарамастан. Стивен Кинг оны өзіне әсер еткен кітаптар тізімінде 66-шы орынға қойды. 2018 жылғы мақаласында The New Yorker журналының Элайна Паттон автордың қоршаған ортаның ең ұсақ бөлшектері туралы кеңінен талқылауын мақтап, "Макьюэннің еске түсіретін егжей-тегжейлілігі мен кемелді британдық прозасы отбасын қоршап тұрған өлім мен шіруге әдептілік сыйлайды. [ ] Макьюэннің махаббаттары жағымсыз, 1993 жылғы фильмдегі романтикалық нұсқалардан мүлдем өзгеше. Бірақ олар одан да тартымды". "Цемент бақшасы" Дэвид Аароновичтің сүйікті Макьюэн романы. Айлин Баттерсби The Irish Times газетінде кітапты "шоқтықтыратын" деп атап, автордың ұсынған кітаптар тізімінде The Comfort of Strangers (1981) кітабымен бірге бесінші орынға қойды. Сондай-ақ, ол 2019 жылы Book Marks басылымында автордың бес маңызды кітабының бірі деп танылды.

Дау

Бірнеше сыншы сюжеттің Джулиан Глоагтың "Анамыздың үйі" романымен тым ұқсас екенін айтты. Макьюан бұл туынды оқығанын жоққа шығарды, ал плагиат бойынша ешқандай ресми шара қолданылмады.

Танымал мәдениетте

Мадоннаның "Қыздың сезімі қандай" әнінің басында кітаптан аталған үзіндіні естуге болады. "Цемент бақшасы" 1993 жылы Эндрю Биркиннің аттас фильміне бейімделді, оның басты рөлдерін Шарлотта Гейнсбург және Эндрю Робертсон сомдады. 2008 жылдың наурыз айында ол алғаш рет Кембридждегі FallOut театрында сахналық қойылым ретінде қойылды. Бұл қойылымның толықтырылған нұсқасы 2014 жылдың қаңтар айында Джордж МакКей мен Руби Бенталлдың қатысуымен Лондонның The Vaults, Ватерлоода ашылды.

Антология

"Цемент бақшасы" Стивен Джонстың "Қорқыныш: тағы 100 үздік кітап" (2005) кітабына қосылды.