Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гватемала президенті 2008–2012 (1951–2023)
President of Guatemala from 2008–2012 (1951–2023)
Альваро Колом Кабальерос (15 маусым 1951 – 23 қаңтар 2023) – гватемалалық инженер, кәсіпкер және саясаткер, 2008 жылдан 2012 жылға дейін Гватемаланың 47-ші президенті қызметін атқарған, сондай-ақ «Ұлттық үміт» (UNE) саяси партиясының Бас хатшысы болды.
Álvaro Colom Caballeros (ˈalβaɾo koˈlon; 15 June 1951 – 23 January 2023) was a Guatemalan engineer, businessman, and politician who served as the 47th president of Guatemala from 2008 to 2012, as well as the General Secretary of the political party, National Unity of Hope (UNE).
Алғашқы жылдар
Колом 15 маусым 1951 жылы Гватемала қаласында Антонио Колом Аргета мен Йоланда Кабальерос Феррате отбасында дүниеге келді. Ол бес бауырластың төртіншісі болды. Оның ағасы Мануэль Колом 1970-1974 жылдары Гватемала қаласының мэрі болған, ал 1979 жылы әскерилер тарапынан өлтірілді. 1977 жылы Колом Гватемаланың Өнеркәсіп палатасының мүшесі болды, Киім және тоқыма комиссиясының, сондай-ақ дәстүрлі емес өнімдерді экспорттаушылардың сауда қауымдастығының (AGEXPRONT) консультативтік кеңесінің басшылығын жүзеге асырды. 1996 жылы Майя ақсақалдарының Ұлттық кеңесі оны "Батыс әлемімен байланыстыратын адам" деп атады, Майя халқының ең маңызды танылу нышандарының бірі – Майя діни қызметкерінің атрибуттарымен марапатталды. Сайлау науқаны Гватемала тарихындағы ең ауыр саяси зорлық-зомбылық эпизодымен дүрлігіп, кем дегенде 50 адам қаза тапты. Колом 2007 жылғы 9 қыркүйекте өткен президент сайлауының екінші кезеңіне өтті, ол 27% дауыс жинаған "Partido Patriota" партиясының үміткері Отто Перес Молинамен бірге бақ сынасты. Екінші тур 4 қарашада өтті, сайлауға қатысу өте төмен болды. Сайлау түні жергілікті уақыт бойынша сағат 22:00-де Колом 52,7% дауыспен (47,3%) жаңадан сайланған президент деп жарияланды, дауыс беру пункттерінің 96%-дан астамы саналды. Ол Гватемала тарихында сайланған бірінші солшыл президент атанды. Коломның алғашқы үндеуі үкіметтің "ұлттық келісімге" қол жеткізуі үшін келіссөздер жүргізуді талап етті. Сол жылдың 12 ақпанында Республика Конгресі бірнеше жыл бұрын тоқтатылған өлім жазасын қайта енгізіп, өлім жазасына кесілген сотталғандарға кешірім беруге президенттік өкілеттік берді. Колом наурыз айында бұл заңға вето қойды, бұл жаза "бізді одан да ауыр өлім жазасына кесумен" тең екенін мәлімдеді. Бірақ Колом ел заңдарын құрметтеу үшін өлім жазасына кесілгендерді кешірмейтінін айтты, бірақ 2008 жылы оған осы құқық берілген еді. 2008 жылдың 4 қыркүйегінде Колом өзінің жеке кабинетінде жеті дыбыс жазу құрылғысы мен екі жасырын камера табылғаннан кейін Ұлттық сарай мен Ұлттық мәдениет сарайына әскери күш енгізуге бұйрық берді. Сол жылдың 22 қыркүйегінде ол Марлен Ракель Бланко Лаполаны Policía Nacional Civil директорының бірінші әйел басшысы етіп тағайындады. 2008 жылдың 22 желтоқсанында Колом қорғаныс министрі Марко Тулио Гарсия Франконы және әскери жетекшіліктің барлығын армияны жаңғырту және үкімет пен Қарулы Күштер арасындағы қарым-қатынасты нығайту мақсатымен жүзеге асырылған қайта құру барысында қызметтен босатылған. 2009 жылдың 10 мамырында адвокат Родриго Розенберг Марзаноның қазасы Коломның президенттік лауазымын күңкілдетті. Розенберг бірнеше күн бұрын видеоүндеу жариялап, егер ол қайтыс болса, жауапкершілік Колом мен бірінші ханым Сандра Торреске тиесілі екенін ескерткен. Адвокат бизнесмен Халил Муса мен оның қызы Марджоридің өлтірілуін тергеп, Колом мен басқа да билік өкілдерін қамтитын сыбайлас жемқорлық схемасын ашуы мүмкін болғандықтан олар өлтірілген деген қорытындыға келді. Гватемала қаласында наразылық акциялары өтіп, оппозиция президент Коломды отставкаға кетіруге шақырды. Президент Колом ұлттық телеарнада Розенбергтің айыптауларын жоққа шығарып, БҰҰ мен ФБР-ді тергеуге шақырды. Сондай-ақ, Колом өзінің отставкаға кететініне қатысты халыққа сендірді. CNN Español телеарнасына берген сұхбатында Колом Розенбергтің видеосы "толыққанды жалған" екенін мәлімдеді, осылайша Гватемаладағы Жазасыздыққа қарсы халықаралық комиссияның (CICIG) оның шынайылығын растаған алғашқы есептерін сынға алды. Гватемаладағы Жазасыздыққа қарсы халықаралық комиссия 2010 жылдың қаңтар айында Розенберг Гватемаладағы терең өзгерістерді тудыру мақсатымен өлімін жоспарлағанын анықтады, Коломның қатысы бар екенін дәлелдеуге сәукес келмеді. Кем дегенде 25 баланың өліміне және 54000 отбасыға әсер еткен азық-түлік дағдарысы кезінде Колом 2009 жылдың 8 қыркүйегінде дағдарысты үкімет пен халықаралық көмекпен шешу үшін қоғамдық төтенше жағдай жариялады. 2010 жылдың 29 мамырында Пакайя жанартауының атқылауынан екі адам қаза тапты, Колом жанартау маңында төтенше жағдай жариялады. Төтенше жағдай 30 мамырда алдыңғы күні өткен құлдилағы тропикалық дауыл Агатадан кейін бүкіл елге таратылды. 2010 жылы ол полициядағы жемқорлықты тергеп, өзгерістер ұсыну үшін белгілі адам құқықтары белсендісі Хелен Мак Чангты тағайындады. Ол олардың төмен жалақысы мен нашар жұмыс жағдайының оларды ықпалға ұшыратуы мүмкін екенін және осы мәселеге назар аудару қажет екенін айтты. Президент ретінде Колом әлеуметтік бағдарламаларды кеңейтіп, денсаулық сақтау, білім беру және әлеуметтік қамсыздандыруға қол жеткізуді жеңілдетті. Бұл Гватемаланың кедей халқының тұрмыс деңгейінің көтерілуіне үлкен үлес қосты. Оның президенттік мерзімі 2012 жылдың 14 қаңтарында аяқталды, 2011 жылғы президент сайлауында жеңіске жеткен Отто Перес Молинаның инаугурациясымен және Коломның қайта сайлануға құқығы болмауымен. Колом өзінің басшылығына қатысты 95,83% жағымсыз пікірмен президенттік лауазымнан кетті.
Colom was born in Guatemala City on 15 June 1951 to Antonio Colom Argueta and Yolanda Caballeros Ferraté; he was the fourth of five siblings. His uncle, Manuel Colom, was mayor of Guatemala City between 1970 and 1974 and was killed by the military in 1979. In 1977, Colom became a member of the Chamber of Industry of Guatemala, assuming the leadership of the Apparel and Textile Commission, and the Advisory Council of the Trade Association of Exporters of Non Traditional Products (AGEXPRONT). In 1996, the National Council of Mayan Elders named him "bridge man with the Western world," being invested with the attributes of a Mayan priest, one of the most important forms of recognition by the Mayan people. The electoral campaign was rocked by the worst episode of political violence in Guatemala's history, with at least 50 people killed. He was one of the two candidates to reach the second round of the 2007 presidential election on 9 September 2007, along with Partido Patriota candidate Otto Pérez Molina, after winning 27% of the votes. The second round took place on 4 November with low turnout. At 10:00 p. m. local time on election night, Colom was declared the newly elected president by over five percentage points, 52.7% to 47.3%, with over 96% of polling places counted. He became the first leftist president to be elected in recent Guatemalan history. Colom's first message called for negotiations so the government could be a "national conciliation." On 12 February of that year, the Congress of the Republic approved the presidential power to pardon death row inmates, recovering the death penalty that was suspended a few years earlier. Colom vetoed this law in March, asserting that this penalty meant "condemning us to another greater death penalty." But Colom stated that he would not pardon those sentenced to death out of respect for the country's laws, although the option to do so was granted in 2008. On 4 September 2008, Colom ordered the Army to control the National Palace and the National Palace of Culture after finding seven recording devices and two hidden cameras in his private office. On 22 September of that year, he named Marlene Raquel Blanco Lapola as the first woman director of the Policía Nacional Civil. On 22 December 2008, Colom dismissed Minister of Defence Marco Tulio García Franco and the entire military leadership in a reshuffle motivated by his intention to modernize the Army and to strengthen and harmonize the relations between the government and the Armed Forces. The death on 10 May 2009 of lawyer Rodrigo Rosenberg Marzano put Colom's presidency in check. Rosenberg had made a video public days before in which he warned that if he appeared dead, it was the responsibility of Colom and first lady Sandra Torres. The lawyer began investigating the murders of businessman Khalil Musa and his daughter Marjorie and concluded that he could have been killed because he could uncover a corruption case involving Colom and other authorities. Protesters erupted in Guatemala City, and opponents urged President Colom to step down from office. President Colom appeared on national television to reject Rosenberg's accusations and called for both the United Nations and the FBI to investigate. Colom also assured the public that he was not going to resign. In an interview with CNN Español, Colom asserted the Rosenberg video was "completely fake," thus challenging early reports from the International Commission against Impunity in Guatemala (CICIG), which validated its authenticity. The International Commission against Impunity in Guatemala ruled in January 2010 that Rosenberg planned his death with the intention of bringing about profound change in Guatemala, thus failing to prove any involvement of Colom. Amid a food crisis that caused the death of at least 25 children and affected 54,000 families, Colom declared a state of public calamity on 8 September 2009 to address the crisis with government and international aid. After the eruption of the Pacaya volcano on 29 May 2010, which caused two deaths, Colom declared a state of emergency around the volcano. The emergency was extended on 30 May to the whole territory after the passage of the devastating tropical storm Agatha the day before. In 2010, he appointed Helen Mack Chang, a noted human rights activist, to investigate police corruption and make recommendations for changes. She indicated that their low pay and poor working conditions made them open to influence and needed to be addressed. As president, Colom expanded social programs and access to health, education, and social security. These contributed to a rise in the living standards of the Guatemalan poor. His presidency ended on 14 January 2012, with the inauguration of Otto Pérez Molina after his victory in the 2011 presidential election and Colom's ineligibility for reelection. Colom left the presidency with a 95.83% disapproval rating of his administration.
Төрайымнан кейінгі кезең
2012 жылдың 20 қаңтарында Колом Орталық Америка Парламентінің мүшесі болды және 2016 жылға дейін осы қызметті атқарды. Колом 2016 жылғы Колумбия бейбіт келісіміне қатысты референдумды бақылау үшін Америка мемлекеттері ұйымының миссиясын жетектеді. АҚШ үкіметі 2021 жылдың 1 шілдесінде Альваро Коломды Энгель тізіміне қосты, бұл АҚШ Конгресіне оған санкция салуға мүмкіндік береді.
On 20 January 2012, Colom became a member of the Central American Parliament, an office he held until 2016. Colom headed the observation mission of the Organization of American States to the Colombian peace agreement referendum of 2016. The U. S. government included Álvaro Colom on 1 July 2021 on the Engel List, which would allow the U. S. Congress to sanction him.
Сот істері
2004 жылдың 2 наурызында, айлар бойы соз болған айыптаулардан кейін, Колом Бас прокуратура тарапынан Бас есеп комитетінің қараққа салынған ісіне байланысты ақша жылыстыру қылмысымен ресми айыпталды.
On 2 March 2004, after months of accusations, Colom was formally charged by the Prosecutor's Office with the crime of money laundering concerning the case of the "looting" of the Comptroller General of Accounts.
2018 жылы тұтқындалды
2018 жылдың 13 ақпанында Колом өзінің бұрынғы кабинетінің барлық мүшелерімен бірге "жергілікті сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеу аясында" қамауға алынды. 1 наурызда судья Колом мен тағы он екі айыпталушыны сотқа беруге шешім шығарды, себебі Колом үкіметі мемлекетті 35 миллион АҚШ долларын Asociación de Empresas de Autobuses Urbanos компаниясына кепілсіз, заңсыз түрде алдын ала төленетін Transurbano жүйесін орнатуға беру арқылы алдаған. Сондай-ақ, ол Коломды кепілдікпен босатуға бұйырды. 2018 жылдың 3 тамызында ол 1 миллион квецал кепілдік төлеп түрмеден босатылды. 2023 жылдың 23 қаңтарында қайтыс болғанға дейін Гватемала қаласындағы үйінде үй қамауында болды.
On 13 February 2018, Colom was arrested along with all other members of his former Cabinet "as part of a local corruption investigation". The judge ruled on 1 March that Colom and the twelve other defendants should be prosecuted because the Colom government defrauded the state by illegally granting US$35 million to the Asociación de Empresas de Autobuses Urbanos to install a prepaid Transurbano system without any collateral. He also ordered Colom to be released on bail. On 3 August 2018, he was released from prison on a 1 million quetzal bail. He was under house arrest at his home in Guatemala City until his death on 23 January 2023.
Жеке өмір
Коломның алғашқы әйелі Патриция Сзарата 1977 жылы автокөлік апатынан көз жұмды. Патрициямен екі баласы болды: Гватемалалық «Viento en Contra» поп-рок тобының бас гитаристі Антонио Колом Сзарата және Патриция. Оның екінші некесі Карен Стилмен болған, олардың ұлы Диего дүниеге келді. Бірақ бұл неке ажырасумен аяқталды. Соған қарамастан, 2011 жылдың тамызында Конституциялық сот Торрестің президенттікке кандидат ретінде тіркелуін қабылдамады. Коломның мінезі прагматизмімен және келісімшілдігімен сипатталды, бірақ басшылық қабілеті жеткіліксіз болды, бұл сынға ұшырады және оның сыншылары оны тартыншақ және әйелі Сандра Торрестің белсенді мінезіне тәуелді деп санады. Колом 2023 жылдың 23 қаңтарында 71 жасында Гватемала қаласында үй қамауында асқазан қатерлі ісігі мен өкпе эмфиземасынан қайтыс болды. Үкімет 24 қаңтардан бастап үш күндік аза тұру жариялады. Сол күні Гватемала қаласындағы Лас-Флорес зиратының шіркеуінде жерлеу рәсімі өтті, содан кейін ол сол жерге жерленді.
Colom's first wife, Patricia Szarata, died in 1977 after a car accident. With Patricia, he had two children: Antonio Colom Szarata, the bass player of a Guatemalan pop rock band "Viento en Contra," and Patricia. His second marriage was to Karen Steele, with whom Colom had his son Diego. However that marriage ended in divorce. Even so, in August 2011 the Constitutional Court rejected Torres' registration as a presidential candidate. Colom's personality was defined by his pragmatism and conciliatory nature, although not particularly firm in leadership, an aspect that was criticized and often considered by his critics to be hesitant and subject to the energetic character of his wife, Sandra Torres. Colom died from esophageal cancer and pulmonary emphysema on 23 January 2023, at age 71 at home in Guatemala City during house arrest. The government decreed three days of mourning, beginning on 24 January. That day the funeral took place in the chapel of the Las Flores cemetery in Guatemala City, where he was later buried.