Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ирланд мифологиясындағы тұлға
Irish mythological figure
Муг Руит (немесе Мог Ройт, "көліктің құлы") – ирланд мифологиясындағы тұлға, Керри графтығының Валентия аралында өмір сүрген Мунстердің күшті соқыр друиді. Ол зор бойға жете алатын, оның демі дауылдар тудырып, адамдарды тасқа айналдыратын. Ол мүйізсіз бұқаның терісі мен құс маскасын киіп, "рот рамах" деп аталатын кемеде ұшатын. Оның отты өгіз жегілген күймесі, жалындаған асыл тастарымен түнді күндіздей жарқырататын, күміс жиекті жұлдызды қара қалқаны және суға лақтырғанда улы шабаққа айналатын тасы болған.
Mug Ruith (or Mogh Roith, "slave of the wheel") is a figure in Irish mythology, a powerful blind druid of Munster who lived on Valentia Island, County Kerry. He could grow to enormous size, and his breath caused storms and turned men to stone. He wore a hornless bull hide and a bird mask, and flew in a ship called the roth rámach, the "oared wheel". He had a fiery ox driven chariot with blazing jewels that made night seem as bright as day, a star speckled black shield with a silver rim, and a stone which could turn into a poisonous eel when thrown in water.
Аңыз
Маг Руит туралы әңгімелер ирланд тарихының әртүрлі дәуірлерінде орын алады. Кейбіреулер оның 3 ғасырдағы Жоғарғы король Кормак мак Арт тұсында өмір сүргенін айтады, ал басқалары оны Иса Мәсіх заманында Иерусалимде көргендерін мәлімдейді. "Лебор Габала Эренн" кітабында ол Кормактан шамамен екі мың жыл бұрын Конмаэл тұсында қайтыс болғаны айтылады. Осы кезеңдер мен оқиғалардың көптігіне байланысты, ақындар осы друидтің ерекше ұзақ өмір сүргені туралы айтқан (бір дерек бойынша, ол он тоғыз корольдің билігін көрген). Оның күші мен ұзақ ғұмыры кейбір зерттеушілерді оның күн немесе дауыл құдайының эухемеризацияланған түрі деген қорытындыға жеткізді. Ортағасырлық әңгімелерде оның христиандық пайда болған кездегі Киелі жердегі ерліктері оны қызықты және құпиялы тұлға, пұтқа табынушылықтың қорғаушысы және христиан дінінің жауы ретінде бейнелейді. Ол Симон Магтың шәкірті болған, ол оған сиқыр өнерін үйреткен және рот рамахты жасауға көмектескен. Рот рамах – зор құрылыс күші бар, ұшатын машина ретінде сипатталған. Оған қарағандар соқыр болады, дыбысын естігендер саңырап қалады, ал соққандар өлді. Әйгілі Колумбаның болжамында, бұл машина соңғы сот алдында Еуропаны қиратып жібереді. Оған тағы бір көлік – күйме жатады. Осы сипаттамаға сүйене отырып, ғалым Айдин М. О'Лири оның күн құдайының эухемеризацияланған түрі болуы мүмкін деген болжам жасады. Кем дегенде екі өлеңде Маг Руиттің шомылдырушы Иоанн Баптистің басын кесіп, ирланд халқына қарғыс әкелген атқарушы ретінде көрсетіледі. Ол Кормак мак Арт заманындағы "Ноклонг қоршауы" оқиғасында да өте әсерлі тұлға болып көрінеді. Мұнда ол Оңтүстік Мунстердің королі Фиаху Муиллетаннан жер алу үшін Кормак друидтарымен күрделі сиқырлы шайқаста жеңіске жетеді, себебі Кормак одан салық алуға тырысқан. Маг Руиттің қызы – Тлахтга, қуатты друида, ол Мет графтығындағы төбеге және онда өткізілетін фестивальға есімін берген. Әкесі сиқырды үйреніп жатқанда Симон Маг зорлаған Тлахтга үш ұл – Дорб, Кума және Муахтің анасы болды. Маг Руиттің ұрпақтарына берген жері – Фир Майге Фене, кейін Фермой деп аталды. Ортағасырлық Фир Майге Фене тайпасы одан тараған екенін мәлімдеді, бірақ олармен туыс емес О'Кифтер Еоганахт Глендамнах билігінде болды. Ол Кейлиахқа үйленді және қазіргі Лаббакали кесенесі орналасқан жерде бірге өмір сүрді. Бірақ ол оның әпкесіне ғашық болғаннан кейін, қызғаныштан кейліах друидке тас лақтырып, оны Фуншион өзеніне құлатты, сол жерде ол қайтыс болды.
Stories about Mug Ruith are set in various periods of Irish history. Some say he lived during the reign of 3rd century High King Cormac mac Airt, while others put him in Jerusalem during the time of Christ. In Lebor Gabála Érenn he is said to have died in the reign of Conmael, nearly two thousand years before Cormac's time. Perhaps due to this array of times and settings, poets attributed the druid with extraordinary longevity (he lived through the reign of nineteen kings according to one story). His powers and long lifespan have led some to conclude he was a euhemerised sun or storm god. The various medieval legends about his adventures in the Holy Land at the dawn of Christendom paint him as an interesting and mysterious character, a defender of paganism and an enemy of Christianity. He is said to have been a student of Simon Magus, who taught him his magic skills and helped him build roth rámach. Roth rámach is described as a flying machine with great destructive power. It blinded those who looked at it, deafens whoever hears it, and kills whoever it strikes. A prophecy attributed to Saint Columba describes the ship as laying waste to Europe before the Last Judgement. Another vehicle attributed to him is a chariot. This description leads scholar Aideen M. O'Leary to speculate he may have been an euhemerized sun god. In at least two other poems Mug Ruith is identified as the executioner who beheaded John the Baptist, bringing a curse to the Irish people. He cuts an equally impressive figure in The Siege of Knocklong, set in Cormac mac Airt's time. Here he defeats Cormac's druids in an elaborate magical battle in exchange for land from King Fiachu Muillethan of southern Munster, from whom Cormac had been trying to levy taxes. Mug Ruith's daughter was Tlachtga, a powerful druidess, who gave her name to a hill in County Meath and a festival celebrated there. Tlachtga, who was raped by Simon Magus while her father was learning magic, gave birth to three sons Dorb, Cuma, and Muach. The territory Mug Ruith received for his descendants was Fir Maige Féne, later known as Fermoy. The medieval tribe of Fir Maige Féne claimed descent from him, although they were ruled by the unrelated O'Keefes of Eóganacht Glendamnach. He married The Cailleach and together they lived at the site of what is now Labbacallee wedge tomb until, in a fit of jealousy after he fell in love with her sister, the hag threw a boulder at the druid knocking him into the River Funshion where he died.