Кіріспе
Ваджраяна буддизміндегі ағартылған жандар, олар сезімтал тіршілік иелеріне пайда келтіру үшін қатал мінез-қалпын қабылдайды. Херука (санскрит; тибетше: ) – Ваджраяна буддизміндегі ашулы құдайлардың бір санаты, сезімтал тіршілік иелеріне пайда келтіру үшін қатал мінез-қалпын қабылдаған ағартылған жандар. Шығыс Азияда оларды «Даналық патшалары» деп атайды. Херукалар – бөлінбес рахат пен бос кеңістіктің (қуаныңш пен бостандықтың) бейнесі. Олар Ишта-девата (тибетше: ) немесе тантрикалық садхана үшін медитациялық құдайлар ретінде көрінеді, әдетте мандалаға орналастырылады және көбінесе Яб-Юм түрінде бейнеленеді.
Heruka is also a name for the deity of the Cakrasaṃvara Tantra. Heruka (Sanskrit; Tibetan: ) is the name of a category of wrathful deities, enlightened beings in Vajrayana Buddhism that adopt a fierce countenance to benefit sentient beings. In East Asia, these are called Wisdom Kings. Herukas represent the embodiment of indivisible bliss and emptiness. They appear as Iṣṭha devatā (Tibetan: ) or meditational deities for tantric sādhanā, usually placed in a mandala and often appearing in Yab Yum.
Нингма Махайоганың сегіз герукасы
Нингма махайога дәстүрінің сегіз херукасы (және оларға сәйкес садханалар) Падмакараға Сегіз Видьядхарадан (Тиб. Ридждин) немесе Сегіз Ұлы Ачарья: Манджушримитра, Нагарджуна, Ваджрахумкара, Вималамитра, Прабхахасти, Дханасамскрита, Шинтамгарбха және Гухьячандрадан алынған делінеді. Олар келесі практикаларда шебер болған:
1) Ямантака (Тиб. Джампал Шинже, ’jam dpal sku) – ашулы Манжушри, дене құдайы;
2) Хаягрива (Тиб. Пема Сунг, padma gsung) – ашулы Авалокитшвара, сөз құдайы;
3) Вишудда/Шри Самяк (Тиб. Янгдак Тхук, Wylie: yang dag thugs) – ашулы Ваджрапани, сана құдайы;
4) Махоттара (Тиб. Chem Chok, Wylie: che mchog) – ашулы Самантабхадра, ағартудың сапаларының құдайы;
5) Ваджракилая/Ваджракумара (Тиб. Дорже Пурба, phur ba ‘phrin las) – ашулы Ваджрасатва, тазару құдайы;
6) Матара (Тиб. Мамо Ботонг, mo rbod gtong) – ашулы Акасагарбха, шақыру және жіберу құдайы;
7) Локастотрапуджа натта (Тиб. Jigten Chotod, ’jig rten mchod bstod) – ашулы Кситигарбха, дүниелік құрбандық пен мақтау құдайы;
8) Ваджарамнтрабхиру (Тиб. Мопа Драгнак, mod pa drag sngags) – ашулы Майтрея, ашулы мантралардың құдайы. Падмасамбхава Бардо Тодолда (Антарабхавататра, "Тибет өлілер кітабында") былай дейді: "Шын мәнінде, маңыздысы – осы Херукакаялардың ('Херука денелері') формальды сипаттамалары туралы медитация жасағандар, сондай-ақ оларға құрбандықтар мен мақтаулар бергендер немесе, ең болмағанда, олардың суреттелген және мүсінделген бейнелерін көргендер, мұнда пайда болатын формаларды тани алады және мокшаға (азаттыққа) жете алады".
2) Hayagriva (Tib. Pema Sung, padma gsung) the wrathful Avalokiteśvara, the deity of speech;
3) Vishuddha/Sri Samyak (Tib. Yangdak Thuk, Wylie: yang dag thugs) the wrathful Vajrapani deity of mind;
4) Mahottara (Tib. Chem Chok, Wylie: che mchog) the wrathful Samantabhadra, the deity of enlightened qualities;
5) Vajrakilaya/Vajrakumara (Tib. Dorje Phurba, phur ba ‘phrin las), the wrathful Vajrasattva, the deity of purification;
6) Matarah (Tib. Mamo Botong, mo rbod gtong) the wrathful Akasagarbha, the deity of calling and dispatching;
7) Lokastotrapuja natha (Tib. Jigten Chotod, ’jig rten mchod bstod) the wrathful Ksitigarbha, the deity of worldly offering and praise;
8) Vajramantrabhiru (Tib. Mopa Dragnak, mod pa drag sngags) the wrathful Maitreya, the deity of wrathful mantras. Padmasambhava is quoted in the Bardo Thodol (Antarabhavatantra "Tibetan Book of the Dead"): "The crucial point is indeed that those who have meditated on the formal description of these Herukakaya ('bodies of Heruka'), and also made offerings and praise to them, or, at the very least, have simply seen their painted and sculpted images, may recognise the forms that arise here and attain moksha (liberation)."