Кіріспе
1950 жылы түсірілген фильм - Элия Казанның "Көшедегі дауыл" - 1950 жылы түсірілген американдық нуар медициналық драма / триллері, режиссері Элия Казан. Бұл фильмді 20th Century Fox студиясы Голливудта, Лос-Анджелесте, Калифорния штатында шығарды. Түсірілім толығымен Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында өтті. Фильмде қаланың және Миссисипи өзені бойындағы Нью-Орлеан портының көптеген көріністері бар, сондай-ақ түрлі рөлдерде (сөйлейтін және сөйлемейтін) Нью-Орлеан тұрғындары бейнеленген. Фильм АҚШ Мемлекеттік денсаулық сақтау қызметінің (қазіргі АҚШ Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер департаменті) офицері, лейтенант-командир Клинтон Ридтің оқиғасын баяндайды. Рид рөлін Ричард Видмарк ойнаса, оған Нью-Орлеан полиция департаментінің тәжірибелі детективі, капитан Том Уоррен (Пол Дуглас) көмектеседі. Олар өлімге әкелетін пневмониялық обаның (Еуропада орта ғасырларда / орта ғасырлық пандемия кезінде "Қара өлім" деп аталған) ірі жайылуына жол бермеу үшін бір-екі күндік қарбалас іздестірулер мен сұрақ-жауаптар жүргізеді. Рид жағалаудағы кісі өлтіру құрбанының бірден аурудың бастапқы жағдайы екенін және осы ауруды тасымалдаған алғашқы адам екенін анықтайды. Басты рөлдерде Барбара Бел Геддес (Ридтің әйелі Нэнси рөлінде), Джек Паланс (оның кинодағы тұңғыш дебюті) және Зеро Мостель ойнаған – соңғы екеуі құрбанның серіктестері, олардың іс-әрекеттері қоғамдық денсаулық сақтау тергеуін бастауға себеп болды. Фильмде Томми Реттиг те дебют жасады (1950 жылдардағы "Ласси" телешоуындағы колли иті "Лассидің" алғашқы иесі, Ридтердің ұлын ойнады). Фильм кейіннен 20th Century Fox компаниясы тарапынан "Fox Film Noir" жинағының бөлігі ретінде DVD форматында 2005 жылдың 15 наурызында "Лаура" және "Call Northside 777" фильмдерімен бірге шығарылды. Музыкасын Альфред Ньюман жазған. Фильм бастапқыда "Кіру порты", содан кейін "Жарылыс" және ақырында "Көшедегі дауыл" деп аталды.
Panic in the Streets is a 1950 American film noir medical drama / thriller, directed by Elia Kazan. released by 20th Century Fox studios in Hollywood, Los Angeles, California. It was shot exclusively on location in New Orleans, Louisiana, and features numerous scenes around the city and Port of New Orleans along the Mississippi River and showing various New Orleans citizens in speaking and non speaking roles. The film tells the story of Lieutenant Commander Clinton Reed, an U. S. Public Health officer of the United States Public Health Service (now in the United States Department of Health and Human Services), Officer / Lt. Cmdr. Reed is played by Richard Widmark and accompanied by a grizzled old veteran detective of the New Orleans Police Department, a captain Tom Warren, portrayed by Paul Douglas. They have only a day or two of frantic intense search and interviews in which to prevent a greater outbreak of a deadly epidemic of pneumonic plague (nicknamed from the Middle Ages / Medieval era pandemic disease in Europe known as the "Black Death"), after Reed determines a waterfront homicide victim is also an index case and the first to be found carrying the disease. Co stars include Barbara Bel Geddes (as Reed's wife Nancy), Jack Palance (in his film debut) and Zero Mostel – the latter two play crooks, associates of the victim who had prompted the public health investigation. The film was also the debut of Tommy Rettig, (first farm boy owner of collie dog "Lassie" in 1950s TV show "Lassie" who played the Reeds' son. The film was released later on DVD format by 20th Century Fox as part of the "Fox Film Noir collection", along with Laura and Call Northside 777, on March 15, 2005. The score was composed by Alfred Newman. The film was originally named Port of Entry, subsequently later as Outbreak, and ultimately Panic in the Streets.
Сюжет
Нью-Орлеан қаласының кемежай ауданында карта ойыны үшін туғандастар арасында болған төбелес кезінде, грипп сияқты ауруға шалдыққан Кочак есімді адамды гангстер Блэки және оның екі жалдамалы адамы – Кочактың туысы Полди және Фитч өлтіреді. Олар денесін кемежайға тастап кетеді. Кейін, өзін таныстыратын құжаты жоқ қаза тапқан адамды моргқа жеткізгенде, патологоанатом оның қанындағы бактерияларға күдікпен қарай бастап, АҚШ-тың Халық денсаулығы қызметінің дәрігері және офицері, лейтенант-командир Клинтон Ридті шақырады. Рид әйелі Нэнси және ұлы Томмимен сирек кездесетін демалыс күнін өткізіп жатқанда, денеге қарауға шешім қабылдайды. Мұқият тексеруден кейін, Кочак пневмониялық обаға шалдыққандығын анықтайды – бұл өте қауіпті, жұқпалы және өлімге алып келетін обаның өкпелік түрі. Медициналық білімі мен тәжірибесі бар Рид лейтенант-командир дереу әрекет етеді, денемен байланысқан барлық адамдарды егуді талап етеді. Сондай-ақ, ол қаза тапқан адамның кім екенін, ол қайда барғанын және соңғы күндері онымен байланыста болғандарды анықтау үшін іздестіруді бұйырады. Рид Нью-Орлеан қаласының мэрі кеңсесінен, полиция комиссарынан және басқа да қалалық полиция және денсаулық сақтау қызметкерлерінен келген адамдармен кездеседі, бірақ олар тәжірибесіз және, аяныштысы, оның мәлімдемелеріне күмәнмен қарайды. Алайда, оның ыстық тілегі оларды Нью-Орлеанды обадан құтқару үшін қырық сегіз сағаттары бар екеніне көндіреді. Рид сонымен қатар осы іске тағайындалған полиция детективінің капитаны Том Уоррен мен басқаларын баспасөзге хабарламауға көндіруі керек, өйткені бұрынғы жағдайлардан алынған тәжірибелер оба туралы хабарлама жаппай үрей мен тәртіпсіздіктерді тудырып, жұқтырған адамдарды іздеуді қиындататынын көрсеткен. Детектив Уоррен және оның адамдары славян иммигранттарымен сұхбаттасады, себебі жасалған қазба жұмысынан және қанды зерттеудің ғылыми дәлелдерінен дененің армян, чех немесе аралас қанды болуы мүмкін екендігі анықталды (1950 жылдардағы ДНК-ға дейінгі биологиялық мұрагерлік туралы білім). Үлкен тергеудің, олардың бар күш-жігеріне қарамастан, сәттілікке жету мүмкіндігі аз екенін білу (ескі мақалдағыдай, "шөпте ине табу" сияқты), Рид лейтенант-командирі полиция капитаны Уорренге қауіп-қатерге жеткілікті мән бермейтінін айыптайды. Уоррен Рид офицерінің амбициялы және мансабын алға жылжыту үшін жағдайды пайдалануға тырысатынын мойындайды. Ашуланған Рид мәселені өз қолына алуға шешім қабылдап, адамның қаланың өзен портына заңсыз кіргенін сезгендіктен, жақын маңдағы Ұлттық теңізшілер одағының жұмысқа алу залына барып, өлген адамның суретін теңізшілерге таратып береді. Жұмысшылар Рид офицеріне теңізшілер ешқашан сөйлеспейтінін айтса да, ол әлі де біреудің ақыл-кеңес беруіне үміттенеді деп ойлап, көрші кафеге барады. Соңында жас әйел келіп, Ридті өзінің досы Чарлимен көрісуге алып барады, ол S.S. Nile Queen жүк кемесінде жұмыс істегенін мойындайды, ол қазірдің өзінде ауру адамды контрабандалық жолмен әкелді. Осы уақытта Уоррен сұраққа алған, бірақ ештеңе білмейтінін айтқан Фитч алаяқ Блэкиге барып, оны тергеу туралы ескертеді. Блэки қаладан кетуді жоспарлайды, бірақ оның серігі Полди Кочактан қымбат контрабандалық тауарлар алғанын күдіктенеді, бұл адамның өлтірілуін полицияның жан-жақты тергеуін түсіндіреді. Рид пен Уоррен (қазір Ридтің адал екеніне сенімді) "Нил патшайымы" кемесіне барып, экипажға науқас адам кемеде болса, олар өледі деп айтып, сөйлесуге көндіреді. Ауру ашпақтарды кемеден көтергеннен кейін теңізшілер Рид пен Уорренге оларды егуге және жауап беруге рұқсат береді, бұл процесте Кочак Солтүстік Африкадағы Ораннан келгенін және шиш-кебапты жақсы көретінін көрсетеді. Осы сылтаумен Рид пен Уоррен қаланың грек мейрамханаларын аралап, бірден шыққаннан кейін Блэки өзінің серіктесі Полдимен кездеседі, ол қазір қатты науқастанып жатыр. Аз уақыттан кейін Рид Ританың қызбадан қайтыс болғанын естіп, оның грек мейрамханасының иесі Джон Мефаристің әйелі екенін түсінеді. Ал енді әйелі өлді, өйткені ол оған детективтерге өтірік айтып, ештеңе білмейтінін айтты. Рид штаб-пәтерге оралғанда, газеттің тергеуші репортері бақылаудан тыс болып көрінетін ерекше жағдай туралы сұрақтар қоятынын және патогенді бактериялар қалаға қауіп төндіретінін айтып, қаламгерге қауіп төндіретінін біледі. Полиция қызметкері Рид қатты таңғалады, өйткені өте адал, бірақ дәстүрлі емес полиция детективінің капитаны Уоррен ескірген күшті қол әдістерін қолданып, репортерді тыныштық сақтау үшін түрмеге қамап тастайды. Кешкі сағаттарда шаршаған Рид үйіне отбасына кофе ішуге оралады, ал әйелі оның жүкті екенін жариялайды. Ол содан кейін күйеуінің құлдырап бара жатқан өзіне сенімін қайтаруға және көңілін көтеруге тырысады. Бірнеше сағаттан кейін Рид пен Уоррен Нью-Орлеан қаласының мэрі газеттің репортеріне жасаған қатыстырылуына және баспасөз бостандығы туралы шағымдарына ашуланғанын біледі. Репортер босатылып, ертеңгі күні таңғы басылымда жарияланатын оқиғаны жариялайды, Рид пен Уорренге оларды табуға аз ғана уақыт қалдырады. Осы уақытта Блэки Полдидің бөлмесіне барып, одан контрабандалық тауарлар туралы ақпарат беруге мәжбүрлеуге тырысады, бірақ өліп бара жатқан Полди қазір ауру және санасыздыққа түсіп, түсініксіз сөздерді ғана айтады. Блэки өзінің дәрігерін шақырып, Полдидің әйеліне олар оған қарайды дейді. Содан кейін лейтенант-командир Рид, Полдиді күтіп тұрған медбикеден алған хабарлама бойынша оқиға орнына жетеді, ал Блэки мен Фитч Полдиді сыртқы баспалдақтан түсіріп, ауру адамды периладан лақтырып, қашып кетеді. Рид оларды жақын жердегі кемежайға дейін қуалайды, онда оларға оба қаупі туралы айтуға тырысады. Адамдар деполар, кемежайлар және қоймалар арқылы, пирс астындағы байдалған қайыққа қарай отырып, отчаянды түрде жүгіріп кетеді. Бір сәтте капитан Уоррен Блэкиге оқ атып, Ридке оқ атуына бөгет қояды. Блэки кездейсоқ түрде Фитчке оқ атып, жараланған күйде кемеге өрмелеуге тырысады, бірақ қансырап, шаршағандықтан, ол кемеге бекітілген арқанға шыға алмайды және суға құлайды. Адамдар соңында ұсталып, аурухана мен түрмеге жіберіледі. Жұмысы аяқталған Рид үйіне беттейді, ал жолда капитан Уоррен оның әйелі үшін Полдиден алған контрабандалық парфюмді сыйлауды ұсынады. Үйге келген Рид радиодағы жаңалықтарды естіп, дағдарыстың шешілгенін және оқиғаның кейбір егжей-тегжейлерін хабарлайды, ал мақтан тұтқан Нэнси Рид осының бәріне жауапты болған денсаулық сақтау офицері күйеуін күтеді.
Алдын ала өндіріс
"Көшедегі үрей" фильмінің түсірілімі, Киноөндіріс кодексіне (Хейс кодексі) сәйкес болу мақсатымен бірнеше рет өңделді. Бастапқыда "Кіру порты" деп аталған фильмнің уақытша сценарийі 1949 жылдың 11 қарашасында Америка киноөндірушілер мен дистрибьюторларының кино цензуралық қызметкері Джозеф Бринге жіберілді. Джозеф Брин, 20th Century Fox компаниясының қоғамдық қатынастар директоры полковник Джейсон С. Джоймен хат алмасып, сценарийге қажетті өзгерістерді көрсетті. "Вайолеттің бейнесі проституткаға еліктемеуі керек", "Полиция қызметкерінің өлтірілуі туралы қандай да бір ұсыныс болмайды деп есептейміз" және "Мартинес пен төсектің құлау сахнасы тым шынайы түрде қорқынышты болмауы керек" сияқты ұсыныстар жасалды. 1949 жылдың 20 желтоқсанында Джой, Бриннің ұсынысына жауап хатында фильмнің атын "Жарылыс" деп өзгертті. Фильмнің сезімтал мазмұны, әсіресе Брин көрсеткен сахналар, шамамен 3 айға созылған бірнеше хат алмасудан кейін толыққанды өзгертілді. Соңында, фильмнің аты 1950 жылдың 8 наурызындағы түйіндемесінің соңғы нұсқасында "Көшедегі үрей" деп қойылды. 1950 жылдың 14 наурызында Киноөндіріс кодексінің басқармасы (PCA) бекіткеннен кейін фильм ресми түрде өндіріс кезеңіне кірді.
Кассалық жинақ
Фильм кассада шығындарын өтемеді, бұл үшін Дэррил Занук түсірілім орындарын кінәлады. Ол фильм 850 мың долларға түсірілсе, табысты болар еді деп ойлады. Variety журналы фильмді жақсы бағалап, "Бұл орташадан жоғары қуғын-тақып меллер. Тығыз сценариймен және режиссурамен, ол үлкен қаладағы оба мен үрейді болдырмау үшін микроб тасымалдаушы екі қылмыскерді ұстауға жасалған сәтті әрекеттер туралы. Полиция мен қарақшылар тақырыбында жарқын оқиғалар, жақсы адамгершілік сезімдер мен кейбір ерекше сәттер бар. Джек Паланс керемет ойын көрсетті." Нью-Орлеан киносыншысы Дэвид Ли Симмонс 2005 жылы: "Фильм-нуар элементтері фильмнің соғыстан кейінгі неміс экспрессионистері мен итальяндық неореализм техникаларын қолдануынан туындады. Казан экспрессионистердің эмоцияны күшейту үшін кьяроскуро жарығын қалай қолданғанын бағалады және ол қоғамның шетінде тұратындарды бейнелейтін неореалистердің cinéma vérité стилімен байланысты. "Паника" оған осы стильдерді кинематографиямен тәжірибе жасап, нақты адамдарды таңдау арқылы одан әрі зерттеуге мүмкіндік берді. Голливудтың ең ірі жұлдыздарымен – Дороти МакГайр, Спенсер Трейси, Кэтрин Хепберн, Дана Эндрюс, Грегори Пек және Этель Бэрримор – жұмыс істегеннен кейін Казан кері бағытта жұмыс істегісі келді. Ол бұл фильмнің қажеттіліктеріне және өзінің жаңа көзқарасына сәйкес, еңбегі аз танымал жұлдыздарды ғана емес, сонымен қатар Нью-Йорк сахнасындағы өзінің жақын достарын, сондай-ақ әртүрлі актерлік тәжірибесі бар бірнеше Нью-Орлеандықтарды да шақырды." Rotten Tomatoes сайты 24 рецензияны жинап, фильмге 96% баға берді, ал орташа бағасы 10 балдық шкала бойынша 7,46 болды.