Кіріспе
Авиациялық медициналық сарапшы немесе аэромедициналық сарапшы (AME) – ұлттық авиациялық билік органы тағайындаған және ұшуға жарамдылық медициналық тексерулерін жүргізуге, сондай-ақ авиациялық медициналық сертификаттар беруге уәкілеттік алған дәрігер. Авиациялық медициналық сарапшылар авиациялық медицина саласындағы мамандар, бірақ олардың көпшілігі басқа медициналық мамандықтар бойынша да білікті. Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ICAO) ұшқыш немесе әуе қозғалысын басқарушының осы лауазымды атқаруға жарамдылығын анықтау үшін негізгі медициналық қағидаларды белгілеген, және олар Халықаралық азаматтық авиация жөніндегі конвенцияның 1-қосымшасында жазылған. Дегенмен, көптеген елдердің авиациялық билік органдары ICAO белгілеген жоғары стандарттардан гөрі көбінесе қатаңрақ болатын, өздерінің нақты ережелерін және түсіндірмелерін жасады. Әскери ұшқыш дәрігерінің әскеридегі баламасы – ұшу хирургі.
АҚШ-тағы AME
Авиациялық медицина дәрігерлері жеке тәжірибелі дәрігерлер, Федералдық авиация басқармасының (FAA) қызметкерлері емес. Қызығушылық танытқан дәрігерлер өңірлік ұшу хирургі кеңсесі арқылы өтініш береді. Таңдалып, уәкілеттік алған жағдайда, олар ұлттық процедура бойынша оқытылады. Ұшқыш, тағайындалған дәрігерлер тізімінен кез келген дәрігерге барып, кез келген уақытта медициналық тексеруден өтуі мүмкін. Жаңа авиациялық медицина дәрігерлері авиациялық медициналық сертификаттау қызметтеріне жергілікті сұранысқа сәйкес тағайындалады. Барлық авиациялық медицина дәрігерлері екінші немесе үшінші дәрежелі сертификаттарды беруге құқылы. Кейбір авиациялық медицина дәрігерлері "аға авиациялық медициналық сарапшысы" деп тағайындалады және әуе тасымалдау операцияларын жүзеге асыратын ұшқыштарға қажетті бірінші дәрежелі сертификаттарды беруге құқылы. Авиациялық медициналық сарапшысы (AME) 2016 жылдың 1 сәуірінен бастап FAA жеке студент-ұшқыш сертификаттарын шығаратындықтан, енді медициналық/студент-ұшқыш сертификаттарын біріктіре алмайды. 2008 жылғы мәліметтер бойынша, FAA-да 9 өңірде орналасқан шамамен 3927 азаматтық авиациялық медицина дәрігері, 81 елде орналасқан 291 халықаралық авиациялық медицина дәрігері және 350 федералдық авиациялық медицина дәрігері (әскери, АҚШ Жағалау күзеті, NASA және басқа да агенттіктер) болды. Американдық авиациялық медицина дәрігерлерінің орташа жасы 60-қа жуық, ал олардың тек 10%-ы әйелдер.
Еуропадағы АМЭ
Еуропалық Одақ Әуе қатынасы қауіпсіздігі агенттігінің мүше мемлекеттері өздерінің медициналық сертификаттарын шығарады. Әр мемлекеттің жергілікті авиациялық органы АМК-ны (әуе медициналық сарапшыны) тағайындайды, бірақ барлық АМК барлық мемлекеттерде мойындалады. Медициналық жазбалар ұшқыш куәлігін берген мемлекетте сақталуы тиіс. EASA ережелері медициналық сертификаттың екі стандартын белгілейді. Жеке ұшқыш куәлігімен (PPL) жеке ұшу үшін 2-сынып, ал кәсіби ұшқыштар үшін (коммерциялық ұшқыш куәлігі (CPL) немесе әуе тасымалдаушы ұшқыш куәлігі (ATPL)) 1-сынып қажет. 1-сыныпты алғашқы медициналық тексеруді Әуе медициналық орталығы (АЭМК) жүргізуі тиіс, бірақ оны тиісті уәкілеттік алған кез келген АМК жаңаруы мүмкін. 1-сыныпты медициналық сертификат 12 ай бойы жарамды, егер ұшқыш 40 жастан асқан және жолаушыларды тасымалдайтын коммерциялық әуе тасымалын жалғыз ұшқыш ретінде жүзеге асырса немесе 60 жастан асқан болса, онда ол 6 айға жарамды.