Кіріспе

Youngstown Sheet & Tube Co. v. Sawyer, 343 U. S. 579 (1952), сонымен қатар «Болатты тартып алу ісі» немесе «Янгстаун Болат ісі» деп белгілі, АҚШ Жоғарғы Сотының жеке меншікті басып алуға қатысты АҚШ Президентінің билігін шектеген маңызды шешімі болды. Бұл іс сол кездегі атқару билігінің ең кең ауқымды талаптарын тексеруге қызмет етті және соттың саяси мәселелерге араласуға дайындығының артуын көрсетті. Корея соғысы кезінде Американың Біріккен болат жұмысшылары АҚШ-тағы ірі болат өндірушілерге қарсы жалақыны көтеру мақсатымен ереуілдеуге дайындалды. Президент Гарри С. Трумэн ереуілдің кез келген ұзақтығы қорғаныс мердігерлері үшін ауыр қиындықтар тудырады деп сенді, сондықтан ол болат өндіріс объектілерін бақылауға алды, федералдық басшылықпен зауыттарды басқару үшін компаниялардың ағымдағы басқару құрамын өз орнында қалдырды. Болат жұмысшылары бұл қадамды қолдағанмен, болат компаниялары президенттің Конгресс берген нақты рұқсатсыз жеке меншікті басып алуға құқығы жоқ деген негізде заңдық шағымдануға көшті. Көпшілік пікірде судья Хьюго Блэк президенттің Конгресс берген заңдық өкілеттіксіз болат зауыттарын басып алуға құқығы жоқ деп шешті. Тағы бес судья істің нәтижесімен келісті, бірақ өз келісім пікірлерін жазды; осы судьялардың кейбіреулері президенттің заңнамалық рұқсатсыз мүлікті басып алуға құқығы бар екенін, бірақ тек ерекше жағдайларда ғана мүмкін екенін айтты. Судья Роберт Х. Джексонның келісім пікірі президенттік биліктің үш бөліктен тұратын құрылымын ұсынды, ол заңгерлер және атқару билігін бағалауға жауапты басқалар үшін маңызды болды. Өз келіспеушілігінде Бас судья Фред Винсон президенттің әрекеті Конгресс болашақта әрекет етуі үшін қалыпты жағдайды сақтау үшін қажет болғанын мәлімдеді. Трумэн бұл шешімге қатты таңқалды, бірақ ол бірден болат зауыттарын иелеріне қайтарды.

Өмірбаян

1950 жылы АҚШ Корея соғысына қатысты, сол кезде президент Трумэн Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде федералды үкімет жасағандай бағаны реттеуге кіріспеді. Оның орнына, әкімшілік инфляциялық қысымды болдырмауға тырысты. Осы мақсатта, тұтыну бағалары мен жалақының инфляциясын тежеуге, мүмкіндігінше еңбек дауларын болдырмауға бағытталған Жалақыны Тұрақтандыру Кеңесі құрылды. Бірақ бұл күш-жігер Американың Болат жұмысшыларының барлық ірі болат өндірушілеріне қарсы ереуілдеу қаупін тоқтатуға жеткіліксіз болды, себебі болат өнеркәсібі үкімет мақұлдағаннан гөрі бағаның өсуіне рұқсат берілмесе, басқарма ұсынған жалақыны көтеруді қабылдамайтынын мәлімдеді. Трумэн әкімшілігі кез келген ұзақтықтағы ереуіл қорғаныс мердігерлері мен жалпы ішкі экономика үшін ауыр салдарға әкеледі деп сенді. Одақ пен өнеркәсіп арасындағы келіспеушілікті реттеуге мүмкіндік таппаған Трумэн өндіріс орындарын басып алуға шешім қабылдады, ал зауыттарды федералдық бағыт-бағдармен басқару үшін компаниялардың қазіргі басқару құрамын өз орнында қалдырды. Зауыттарды басып алудың орнына, Трумэн кәсіподақтың ереуілдеуіне жол бермеу үшін Тафт-Хартли заңының ұлттық төтенше жағдай туралы ережелерін қолдануға құқылы еді. Алайда, әкімшілік бұл нұсқаны қабылдамады, себебі бұл заң Трумэнның бұрынғы ветосын еңсеріп қабылданған болатын және әкімшілік дағдарыстың себебін кәсіподақ емес, өнеркәсіпте көреді. Сонымен қатар, әкімшілік Селективті қызмет туралы заңтың 18-бабында көзделген рәсімді пайдаланудан бас тартты, өйткені бұл рәсімді орындау тым көп уақыт алатынын және оның нәтижесі күмәнді екенін ескерді, бұл өнеркәсіптің болат зауыттарын тәркілеуге мүмкіндік берер еді. Трумэн осы себептерге байланысты болат өнеркәсібін тәркілеуге қосымша заңдық өкілеттік алу үшін Конгреске жүгінуден де бас тартты. Бұл Президенттің ұлттық төтенше жағдайға жауап ретінде әрекет етуге құқығы бар екенін білдірді. Болат жұмысшылары кез келген жағдайда зауыттарды мемлекеттік тәркілеуді, Тафт-Хартли заңы бойынша ереуілге тыйым салудан гөрі артық деп есептеді. Болат жұмысшылары мен Өнеркәсіптік ұйымдар конгресінің (CIO) бас кеңесшісі Артур Голдберг президенттің зауыттарды тәркілеуге табиғи құқығы бар екенін, сондай-ақ Селективті қызмет туралы заң мен Қорғаныс өндірісі туралы заң бойынша заңдық құқығы бар екенін мәлімдеді. Ал болат өнеркәсібі, көрінеу, тосыннан келген оқиғаға тап болды, себебі Трумэн 1952 жылғы 8 сәуірдегі мәлімдемесінен бұрын, ол Тафт-Хартли заңы бойынша ұлттық төтенше жағдайды жариялаудың аз тәуекелді қадамын жасайды деп есептеген. Алайда, оқиғалар көрсеткендей, Трумэн ұлттық теледидар мен радио арқылы тәркілеу туралы хабарлағаннан кейін, өнеркәсіп дереу әрекет етуге дайын болды.

Бұрынғы тарихы

Болат компаниялары дереу әрекет етіп, адвокаттарды судья Уолтер М. Бастианның үйіне, DC округтік сотында президенттің сөйлеуі аяқталғаннан кейін 30 минут ішінде уақытша тыйым салу бұйрығы беруді сұрап жіберді. Судья Бастиан келесі күні сағат 11:30-ға сот отырысын белгіледі. Шұғыл мәселелер бойынша сот отырысы кездейсоқ таңдалған судьяның алдында өтетіндіктен, ертеңгі отырыс судья Александр Холтзоффтың алдында өтті, ол Трумэннің тағайындауымен келген еді. Судья Холтзофф мүдделердің тепе-теңдігі үкіметтің пайдасына екендігіне байланысты өтінішті қабылдамады. Содан кейін іс судья Дэвид Эндрю Пайнға жүктелді, ол болат компанияларының алдын ала тыйым салу туралы өтініштерін тыңдады. Өзінің құжаттарында үкімет президенттің зауыттарды басып алуға құқығы бар ма, жоқ па деген конституциялық мәселені баса көрсетті. Болат компаниялары осы мәселеден қашып, мүдделерге назар аударып, соттан тек федералды үкіметті болат жұмысшыларымен ұжымдық келісімшарт жасасудан тыюды сұрады. Алайда судья Пайн президенттік биліктің негізгі мәселесіне қызығушылық танытты. Дегенмен, болат компанияларының адвокаттары талқылауды мүдделерге және Тафт-Хартли заңы бойынша президенттің заңдық өкілеттігіне қайта бұруды жалғастырды. Armco Steel Corporation компаниясының адвокаты, кіші өндірушілердің бірі, үкіметтің Конгрестің рұқсатысыз оның мүлкін басып алу құқығын даулағаннан кейін, судья Пайн үкіметтің адвокатын жауап беруге сұрады. Бас прокурордың көмекшісі болат компанияларына қарағанда үкімет ісіне көбірек зиян келтірген болуы мүмкін. Судья Пайн президенттің өкілеттігінің көзі туралы сұрағанда, ол "Конституцияның II бабының 1, 2 және 3-тараулары және олардан туындайтын, білдірілген немесе қалдық өкілеттіктер" деп жауап берді. Сот "халық Конституцияны қабылдағанда, Конгрестің және сот билігінің өкілеттіктерін шектеді, бірақ атқарушы биліктің өкілеттіктерін шектемеді" деген позицияны қабылдады ма деп сұрағанда, ол судья Пайнге оның солай екенін растады. Ол президенттің осындай өкілеттігі бар екенін растайтын ең бір жағдайды атауға да құлықсыз болды. Оның баяндамасы Трумэн әкімшілігін президенттік биліктің абсолюттік түріне міндеттендірді, бұл әкімшіліктің өзінің позициясынан асып кетті. Конгресстегі Трумэннің жақтастары алдымен бұл аргументтен алшақтады, содан кейін Трумэннің де оны жоққа шығарғанын жариялады. Ақырында, Трумэн конституциямен бекітілген ұлттық төтенше жағдай кезінде оның әрекет ету құқығына қойылатын шектеулерді жалпылай мойындаған хатқа жауап ретінде мәлімдеме жасады. Екі күннен кейін судья Пайн үкіметтің темір зауыттарын ұстауын тоқтатуға бұйрық берді. Болат жұмысшылары тыйым салу туралы хабардан кейін бірнеше минуттан кейін ереуіл бастады. Үкімет дереу шағымдануға шағым түсірді. Бірақ, ол алдымен судья Пайннан бұйрығын тоқтатуды және үкіметке зауыттарды қайта бақылауға алуға рұқсат беруді, болат жұмысшыларының ереуілін тоқтатуды сұрады, бірақ судья Пайн бұдан бас тартты. Содан кейін үкімет DC округтік сотында тоқтату туралы өтініш берді. 30 сәуірде сот, толық құрамында, 5:4 дауыспен үкіметтің тоқтату туралы өтінішін мақұлдады және болат компанияларының келесі күні жалақыны бірдей пайызға көтеруге тыйым салатын тоқтату бұйрығына өзгеріс енгізуді сұраған қайта қарау туралы өтінішін қабылдамады. Алайда, Апелляциялық сот берген тоқтату үкіметтің 1952 жылдың 2 мамырына дейін сертификат беру туралы өтініш беруіне байланысты болды және тек Жоғарғы Сот бұл өтініш бойынша шешім қабылдағанға дейін күшінде болды. Үкімет 2 мамырда сертификат беру туралы өтінішті ұсынды, бірақ болат компаниялары өздерінің өтінішін бұрын тапсырған екен. Үкімет тоқтату туралы өтінішін қайтадан берді. Осы уақытта Ақ үй 3 мамырда болат жұмысшылары мен ірі болат компаниялары арасында кездесу ұйымдастырды. Келіссөздер жылдам дамыды және келісімге қол жеткізілуі мүмкін еді, бірақ Жоғарғы Соттың сертификат беруі және үкіметке болат зауыттарына иелік етуге рұқсат беретін тоқтату туралы хабарлама, сонымен қатар шағымның қаралуы кезінде жалақыны көтеруге тыйым салатын бұйрықпен бірге болат компанияларының одақпен жаңа келісімшартқа келуге ынтасын жойды.

Іс жүргізу

Сот он күннен аз уақыт өткен соң, 1952 жылдың 12 мамырында, мәселені ауызша талқылауға белгіледі. Үкіметтің қысқаша баяндамасы судья Пайнның алдындағы жағдайларға әділдік принциптерін қолдануын сынаумен басталды, бірақ оның 175 бетінің көп бөлігін революциялық соғыстан және 1812 жылғы соғыстан бастап Авраам Линкольннің Азат ету жариялағыштарына дейін, телеграф және теміржол желілерін мемлекеттік тәркілеуге дейін, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардағы мемлекеттік өнеркәсіптік мүлікті тәркілеуге дейінгі соғыс кезінде жеке мүлікті тәркілеудің тарихи жазбаларына арнады. Болат өнеркәсібінің қысқаша баяндамасы оның орнына бұл тәркілеуге заңдық негіздің болмауына назар аударды және Конгресс Тафт-Хартли заңын қабылдағанда, президентке ұлттық экономикаға әсер ететін ереуілдерге қарсы бұйрық беру құқығын бергенін атап өтті. Президенттің заңсыздықсыз жеке мүлікті тәркілеуге құқығы жоқ екенін және 1950 жылы Американың Көміршілер одағы ереуілге шыққанда Трумэннің өзі осындай заңдық өкілеттік сұрағанын мәлімдеді. Сот ауызша аргументтерге бес сағат бөлді және болат жұмысшылары мен теміржолшылар кәсіподақтарына amicus curiae ретінде сөйлеуге рұқсат берді. Көпшілік алдында Джон У. Дэвис болат компаниялары үшін президенттің заң шығаруға немесе, әсіресе, Конгресс рұқсатынсыз мүлікті тәркілеуге құқығы жоқ деп мәлімдеді. Ол Вудро Вильсон әкімшілігінде АҚШ-тың бас прокуроры болған кезде үкімет мүлігін тәркілеуді қорғаған өзінің бұрынғы әрекеттерін түсіндірді және судьяларды алдындағы уақытша еңбек дауларынан тыс конституциялық принциптерге назар аударуға шақырды, Томас Джефферсонның сөздерімен аяқтады, сәл қате келтірілген: «Билік мәселесінде адамға сенім туралы көп айтудың қажеті жоқ, оны Конституцияның тізбектерімен жамандықтан шектеңдер». Франкфуртер судья Дэвистің сөзін бір ғана сұрақпен тоқтатып, сөзін бөлген жалғыз судья болды. Солицитор генерал Филип Б. Перлманның аргументі қиын болды, өйткені судьялар оның айтқан көптеген мәселелер бойынша сұрақтар қойды. Джексон судья 1941 жылы Солтүстік Америка авиациялық компаниясының тәркілеуіне қатысты фактілерді ажыратуға тырысты, ол сол кездегі Бас прокурор ретінде бақылап отырған. Дуглас судья Перлман президенттің өкілеттігінің ауқымы туралы дұрыс айтса, Конгресс қажет емес деп түсіндірді. Перлман соғыс уақытында екенін еске салып, сотқа үндеуді аяқтауға тырысқанда, Джексон және Франкфуртер судьялары Конгресс соғыс жарияламағанын атап, оған бірден қарсы шықты. Голдберг, болат жұмысшылары атынан сөйлеп, Тафт-Хартли заңы осы жағдайларда тыйым салуға рұқсат берер ме деп сұрады. Теміржол ұйымдарының адвокаттары, олар да осыған ұқсас іс бойынша қарауға дайындалып жатқан, президенттің табиғи өкілеттіктерін талқылады. Содан кейін Дэвис өзі дайындаған сағаттың бірнеше минутына ғана пайдаланып, жауап берді. Соттың үкіметтің кең өкілеттік талаптарына көңіл бөлмегеніне қарамастан, Трумэн және көптеген бақылаушылар соттың заңмен нақты рұқсат берілмеген жағдайда әрекет ету құқығын қолдайды деп күтті. Көптеген сарапшылар сот конституциялық мәселені болдырмайды деп болжады, бірақ басқалары Президенттің өкілеттіктері айтарлықтай кеңейген кезде, барлық судьялардың Жаңа мәміле және Әділ мәміледе болған тәжірибесін және Блэк, Рид, Франкфуртер және Дуглас сияқты судьялардың президенттің соғыс өкілеттіктерін кеңінен қолдауын атап өтті. Көрініп отырғанындай, бұл болжамдардың көпшілігі дұрыс болмады. Бертон судья бір кезде үкімет позициясына қарсы дауыс беретін жалғыз судья болып қаламын деп қорқып, басқа судьялармен жеке әңгімелескеннен кейін сенімді болды. Соңында, сот 6:3 дауыспен округтік соттың президенттің болат зауыттарын тәркілеуіне тыйым салатын шешімін бекітті.

Көпшілік пікір

Блэк судьясы 2 маусымдағы ауызша тыңданғаннан нақты үш апта өткен соң көпшілік пікірін жазды. Блэк, әдеттегідей, абсолютистік көзқарас ұстанып, Президенттің Конституцияда немесе Конгресс актісінде тікелей немесе түсіндіріле отырып рұқсат етілген жағдайларды қоспағанда, ешқандай құқығы жоқ екенін мәлімдеді. Блэк Президенттің заң шығарудағы рөлі тек заңдарды ұсыну немесе вето қоюмен шектеледі деп жазды. Ол Конгрестің жаңа заңдар жасау өкілеттігін иелене алмайды.

Уильям О. Дуглас

Дуглас президенттің ұлттық төтенше жағдаймен күресуге байланысты туа біткен билігі туралы мәлімдемесіне де ұқсас радикалды көзқарас танытты.

Феликс Франкфуртер

Франкфуртер Блэк пен Дугластың ұсынған әкімшілік талаптарын толығымен сынға алудан жалтарды. Президенттің Конгресс қарсылық білдірмейтін ұзақ мерзімді іс-әрекеттері арқылы белгілі бір шараларды қабылдау билігіне ие болу мүмкіндігін ол жоққа шығармаса да, заңнамалық тарих Конгресс ресми түрде соғыс жарияламаған жағдайда жеке меншікті тартып алуға келіспегенін, тіпті рұқсат бермегенін нақты дәлелдейтінін анықтады.

Харольд Хитц Бертон

Бертон сондай-ақ, төтенше жағдайларда әрекет ету құқығы президенттің емес, Конгресске тиесілі екенін, себебі заң шығарудың эксклюзивті құқығы Конгресске берілгенін қорытындылады. Ол Тафт-Хартли актісінің мәтіні мен заңнамалық тарихын қарастырып, Конгресс еңбек дауларына қатысты кәсіпорындарды ерекше заңнамалық рұқсатсыз тәркілеуге уәкілдік бермегенін анықтады. Дегенмен, ол президенттің одан да қиын жағдайларда әрекет етуге құқығы болуы мүмкін екендігін нақты айтпады.

Том Кэмпбелл Кларк

Трумэн оны сотқа тағайындамас бұрын төрт жыл бойы Трумэннің бас прокуроры болған судья Кларк, Блэк пен Дугластың абсолюттік көзқарасын қабылдамай, Президенттің ауыр және маңызды ұлттық төтенше жағдайларда әрекет етуге белгілі бір табиғи құқығы бар деген қорытындыға келді. Дегенмен, Кларк осы құқықтың шектерін анықтаудан бас тартты; оның пікірінше, Конгресс Тафт-Хартли заңында, әскери қызметке алу заңында және Қорғаныс өндірісі заңында атқарушы билік пайдалана алатын процедураларды қарастырғандықтан, бұл мәселе президенттің кез келген табиғи құқықтарына сүйенуіне тыйым салып, Конгресс рұқсат еткеннен өзгеше шешім қабылдау мүмкіндігін жойды.

Келіспеушілік

Бас судья Винсон Рид және Минтон судьялармен бірге келіспеді. Оның пікірі президенттік тартып алулар тарихын егжей-тегжейлі қарастырды. Пікірін ауызша баяндағанда, ол Джексон мен Кларк Франклин Рузвельт және Трумэнның бас прокурорлары қызмет еткен кезде қабылдаған қарама-қайшы ұстанымдарға сарказммен сілтеме жасады. Конгресс осы жағдайда мүлікті тартып алуға атқарушы биліктің құзыретін шектеді деген пікірді қабылдамай, қабылдаған заңдарында әртүрлі процедураларды қарастырды. Винсонның пікірі Конгрестің заң шығарудағы басымдығын мойындағандай болды, себебі ол осы жағдайдағы тартып алуды болашақта Конгресс әрекет етуі үшін қажетті жағдайды сақтау үшін қажет деп түсіндірді. Алайда, ол Конституцияның президентке заң шығарудың өзі емес, ұсыныс беру құқығын беретін ережелеріне негізделген аргументтерді "Офистің хабаршы жігіт ретіндегі түсінігі" деп қысыммен сынады.

Салдары

Сотының үкімі шыққаннан кейін бірнеше минут өткен соң, Трумэн Сауда министрі Чарльз Сойерге болат зауыттарын иелеріне қайтаруды бұйырды; ол дереу осыны істеді. Болат жұмысшылары көп ұзамай қайта ереуілге шықты. Ереуіл 50 күндік уақыттан астам созылды, содан кейін Президент Іріктеу қызметі туралы заңға сәйкес, зауыттарды басып алу үшін біршама қиын процедураларды қолдануы мүмкін екендігі туралы қорқытты. Трумэн бұл шешімге таң қалды және бірнеше жылдан кейін естеліктерінде оны сынауын жалғастырды. Блэк судья Трумэн бұл шешімді жеке қабылдауы мүмкін деген алаңдаушылықпен, оны және оның әріптестерін үйіне кешкі асқа шақырды. Жеңілістен әлі де ренжіген Трумэн, Блэктің қонақжайлылығына көңілі толып, оған: «Хьюго, маған сенің заңдарың қызық емес, бірақ, әй, бұл бурбонның дәмі керемет!» деді. Көптеген пікірлердің болуы Президенттің Конгресс рұқсатынсыз әрекет етуге құқылы ма және қашан екенін анықтауды қиын етті. Бұл, көбінесе, әкімшіліктің нашар дәлелдемелерінің нәтижесі болды. Шын мәніндегі төтенше жағдайдың дәлелдері әлсіз болды, себебі экономиканың көптеген салаларында болат өнімдерінің қоймалары жеткілікті болды. Әкімшіліктің жағдайы, бастапқы кезеңдердегі дәйекті емес аргументтерімен және өз позициясын жоғары бағалауымен одан да нашарлады, бұл қоғамдық пікірді оған қарсы бұрып, қоғамдық пікірді ең қарапайым түрде қалыптастырды. Бұл шешімнің әлі де кең қамтылымы бар, өйткені ол сол кездегі атқарушы биліктің ең шектен тыс талаптарына және соттың саяси мәселелерге араласудағы өз рөлін бекітуге мүмкіндік берді. Кейіннен сот Baker v. Carr және Powell v. McCormack істерінде де осылай істеді, сондай-ақ Президенттің әрекеттеріне Конгрестің заңдық өкілеттігін талдау үшін Франкфуртер-Джексон тәсілін қолданды. Бұл Никсон әкімшілігінің соттың рұқсатынсыз тыңдау құрылғыларын орнату әрекеттерін жоққа шығарды. Жоғарғы Сот сондай-ақ Youngstown ісіне Медельин Техас штатына қарсы істе (2008) сүйенді, онда президент Джордж Буш Техас штабына 1993 жылы екі жасөспірім қызды зорлаған және азаптаған мексикалық азаматты өлтіргені үшін сотталғанды қайта қарау үшін қысым жасады, себебі Халықаралық соттың (ICJ) 2004 жылғы шешімі құқық қорғау органдарына айыпталушыға Вена конвенциясына сәйкес оның мексикалық дипломаттарға қамауда отырғаны туралы хабарлау құқығын беруді талап етті. 6-3 дауыспен сот ICJ шешімдері АҚШ-та орындалмайды және Буштың әрекеттері конституцияға қайшы деп тапты. «Youngstown Sheet & Tube» ісінің бас судьясы Джон Робертс: «Президенттің әрекет ету өкілеттігі, кез келген үкіметтік билікті жүзеге асыру сияқты, «Конгресс актісінен немесе Конституцияның өзінен туындауы керек» деп қорытындылады. Алайда, сот өзінің шешімінің кейбір салдарынан бас тартып, Вьетнам соғысына қарсы шағымдарды қарау үшін Youngstown-қа сүйенуден бас тартып, Земельге қарсы істегі сияқты сыртқы саясат мәселелерінде атқарушы биліктің өкілеттігіне мойын бұрды. Жоғарғы Сот 2006 жылғы Хамдан Рэмсфелдке қарсы істе де Youngstown-қа сілтеме жасады.