Кіріспе

Қан тамырларын кеңейтетін препарат

5-типті фосфодиэстераза ингибиторы (PDE5 ингибиторы) – әртүрлі тіндерді қамтамасыз ететін қан тамырларын астарлаған тегіс бұлшық жасушаларындағы циклдік GMP-ге қатысты 5-типті фосфодиэстеразаның (PDE5) ыдырату әрекетін тоқтату арқылы жұмыс істейтін қан тамырларын кеңейтетін препарат. Бұл препараттар жыныстық стимуляция кезінде эрекцияға көмектесетін пенистің ұлпалық денелерін кеңейтеді және эректильді дисфункцияны (ЭД) емдеу үшін қолданылады. Силденафил ЭД үшін қолданылатын алғашқы тиімді ауыздық ем болды. PDE5 өкпе артериолаларының қабырғаларындағы тегіс бұлшықтарда да кездесетіндіктен, силденафил және тадалафил екі PDE5 ингибиторы өкпе гипертензиясын емдеу үшін FDA-мен бекітілген. 2019 жылдан бері PDE5 ингибиторларының жүрек-қантамыр жүйесіне тигізетін кең ауқымды пайдасы зерттелуде.

Медициналық қолданыстар

Фосфодиэстераза 5 (PDE5) ингибиторлары, мысалы силденафил (Viagra), тадалафил (Cialis), варденафил (Levitra) және аванафил (Stendra) клиникалық тұрғыдан эректильді дисфункцияны емдеуге көрсетілген. Силденафил мен тадалафил сондай-ақ өкпе гипертониясының кейбір түрлерін емдеуге көрсетілген, ал тадалафил сондай-ақ қатертілген простаталық гиперплазияны емдеуге лицензияланған. PDE5 ингибиторының прототипі силденафил алғаш рет стенокардияны емдеудің жаңа жолын іздеу кезінде табылды. 2002 жылғы зерттеулер инсульттан кейін нейрогенезді арттыру мүмкіндігін қарастырды, бірақ ми-қан тамырлары ауруларында тиімділігін көрсететін клиникалық деректер әзірге жеткіліксіз. PDE5 ингибиторлары артериялық емес алдыңғы ишемиялық оптикалық нейропатиясы және тұқым қуалайтын көз аурулары бар пациенттерге қарсы көрсетілген. Тадалафил қабылдап жатқан пациенттерде арқадағы ауырсыну және бұлшық ет аурулары жиірек кездеседі. 2007 жылдан бері PDE5 ингибиторлары алдыңғы оптикалық нейропатияны тудыруы мүмкін деген деректер бар, бірақ абсолютті тәуекелдің артуы шағын. PDE5 ингибиторлары басқа антигипертензивтік препараттармен синергиялық түрде әрекеттеспейді. 1986 жылы Pfizer ғалымдары Sandwich, Ұлыбританияда ангинаны емдеу үшін PDE5 ингибиторын (кейін силденафил цитраты деп аталды) әзірлеу бойынша клиникаға дейінгі жұмыстарды бастады. Силденафил, тадалафил, варденафил және аванафил – бүкіл әлемде сатылатын негізгі препараттар, бірақ кейбір елдерде мироденафил, уденафил, гисаденафил, йонкенафил (тунодафил) және лоденафил қолжетімді. Барлық PDE5 ингибиторларының әсер ету механизмі бірдей болғанымен, әр препараттың әртүрлі фармакокинетикалық және фармакодинамикалық қасиеттері бар, бұл оның қаншалықты жылдам әрекет ететініне, әсерінің қаншалықты ұзаққа созылатынына және жанама әсерлеріне әсер етеді. Дегенмен, PDE5 ингибиторлары жыныстық стимуляциясыз эрекцияны тудырмайды. Гемодинамикалық әсерлерінен басқа, PDE5 ингибиторлары бірнеше тәжірибелерде қабынуға қарсы, антиоксиданттық, антипролиферативтік және метаболикалық қасиеттері бар екені көрсетілді. Алайда, олардың тиімділігі мен қауіпсіздігін басқа ауруларға қарсы басқа препараттармен салыстырғанда анықтау үшін ірі және ұзақ мерзімді зерттеулер қажет.