Кіріспе

Атқару құралы

"Қыз" (сондай-ақ, "Шотландиялық Қыз" деп те аталады) – 16-шы және 18-ші ғасырлар аралығында Эдинбург, Шотландияда атқару құралы ретінде қолданылған гильотиннің немесе дарға асу құралының ерте түрі. Бұл құрылғы 1564 жылы Мэри, Шотландия патшайымының билігі тұсында енгізілді және соңғы рет 1716 жылы қолданылды. Ол француз революциясы кезінде гильотин қолданылуынан көп бұрын пайда болды. Эдинбургте жасалған "Қыз" еменнен, қорғасын салмағынан және темір пышақтан жасалған. Ол Эдинбургтегі Шотландия Ұлттық мұражайында көрсетілуде.

Тарих

Бас кесу машиналары жаңа идея емес: еуропалық мысал 1539 жылы Лукас Кранах-ұлының суретінде көрсетілген. 1563 жылы Эдинбургте өлім жазасына кесілгендерге қолданылған қылыш тозығып, сол жылдың ақпан айында қылышты қарызға алу үшін қаражат жұмсалды. Осыдан кейін, 1564 жылы Шотландия королевасы Мэринің билігі тұсында Эдинбург провисты мен магистраттарының тапсырысымен «Қыз» жасалды және «Қыздың» құрылысы туралы жазбалар сақталған. Оны ағаш шеберлері Адам, Патрик Шанг және Джордж Тод жасаған. Эндрю Готтерсон қылышқа қорғасын салмағын қосты. Патрик Шангқа «оның барлық еңбегі және ағаш жұмысының жобасы» үшін екі фунт төленді. Шанг сонымен қатар Эдинбургте жиһаз жасады, оның ішінде Мэри королеваның жартылай інісі Морей графы үшін еменнен жасалған төсек жасады. Ресми тіркелген алғашқы жазалау 1565 жылдың 3 сәуірінде Камбусмайкл Томас Скотты өлімге кесу болды. Қалалық қазынашының осы жазалауға қатысты есебінде «Қыздың» бөліктерін Блэкфрайрден қалалық айқышқа көшіру, машинаны құрастыру және кейіннен алып тастау үшін төлемдер тіркелген. 1564 жылдан 1710 жылға дейін «Қызға» 150-ден астам адам жазаланды, содан кейін ол пайдаланудан шығарылды. Белгілі құрбандардың ішінде 1661 жылы Карл II таққа қайта отырғаннан кейін өлімге кесілген Аркибальд Кэмпбелл, Аргиллдің 1-ші маркизі және оның ұлы Аркибальд Кэмпбелл, Аргиллдің 9-шы графы, 1685 жылы Джеймс VII-ге қарсы көтеріліс ұйымдастыруға тырысқаны үшін жазаланды. Бұл жазалаулар Эдинбургтегі Меркат-Кроста өтті. «Қызға» жасалған соңғы жазалау 1716 жылдың 30 маусымында Джон Гамильтонды, төбелес кезінде таверна иесін өлтіргені үшін өлімге кесу болды. «Қыз» сақталып, кейін табылғаннан кейін, қазіргі Шотландия Ұлттық мұражайындағы Ежелгіліктер мұражайында қойылды.

Механизм

Өлім жазасына кесілген адам басын шамамен 1 метр биіктіктегі тірекке қоятын. Шабуырғаның жүзіне 34 килограммға жуық салмақты қорғасын тіркелген. Жүзінің ішкі жиектерінде жасалған ойыстар шабуырғаның қозғалысын бағыттайтын. Шабуырғаны орнында ұстап тұру үшін бір шүмек арқанмен байланып қойылған. Қақпақты орындаушы арқанды күшпен тартып, шүмекті алып тастағанда, шабуырға түсіп, сотталғанның басын кесіп тастаған. Егер сотталған адам жылқы ұрлығы үшін айыпталса, арқан сол жылқыға бекітілген. Жылқыны қамшымен сабағанда, ол қашып, арқанды тартып, шүмекті алып тастап, өзі орындаушының ролін атқарған.