Ганс Фрейер: Неміс әлеуметтанушысы және философының өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Неміс консервативті социологы және философы Ханс Фрейер (31 шілде 1887 – 18 қаңтар 1969) – неміс консервативті-революциялық социолог және философ.

Өмір

Фрейер 1907 жылы Грейфсвальд университетінде теология, ұлттық экономика, тарих және философияны оқып, лютерандық теолог болуды мақсат етті. Бір жылдан кейін Лейпцигке көшіп, бастапқыда сол курстарға қатысты, бірақ теологиялық пәндерден бас тартты. 1911 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оның өмір философиясы бойынша жазылған алғашқы еңбектері неміс жастар қозғалысына ықпал етті. 1920 жылы университет лекторы, ал 1922 жылы Киль университетінің профессоры болды. 1925 жылы Лейпциг университетінде Фрейер университеттің социология кафедрасын құрды. 1948 жылға дейін кафедраны басқарды. Лейпцигте ол мықты тарихи негізге ие социология саласын – Лейпциг мектебін дамытты. Гитлершіл қозғалысқа симпатия танытып, ол оның ашық қарсыласы және Германия социологиялық қоғамының президенті Фердинанд Тённисді 1933 жылы лауазымынан босатып жіберді. Сондай-ақ 1933 жылы Фрейер Германия университеттері мен жоғары оқу орындарының профессорларының Адольф Гитлер мен Ұлттық-социалистік мемлекетке адалдық сертіне қол қойды. Бірақ Тённистің ізбасары болғандықтан, ол 1934 жылдан бастап барлық қызметін тоқтата тұрып, қоғамды нацистік құралға айналдырудан бас тартты. 1938 жылдан 1944 жылға дейін Фрейер Будапешттегі неміс мәдениет институтының директоры болды. Вальтер Франкпен бірге ол нәсілшіл және антисемиттік ұлттық тарихнаманы қалыптастырды. Фрейер протестант дінінде болды және Кете Любекке үйленді; олардың төрт баласы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Фрейердің Лейпцигтегі лауазымы, енді совет оккупациялық аймағында болғандықтан, тұрақсыз болды, сондықтан 1948 жылы ол Висбадендегі Брокхаус баспасында жұмыс істеді. Ол 1953 жылдан 1955 жылға дейін Мюнстер университетінде және 1954 жылы Анкарада қысқа мерзімге дәріс оқыды, онда социология институтын құруға көмектесті. Ол енді неміс университетінде толық профессорлық лауазымға ие бола алмады, бірақ 1953 жылдан 1963 жылға дейін Мюнстердегі Вестфалия Вильгельмс университетінде эмеритус профессор ретінде оқыды. 1951 жылы қазіргі төраға Леопольд фон Визеренің ұсынысымен неміс социологиялық қоғамына қабылданды. Фрейер Ғарыш зерттеулер институтының ғылыми кеңесінің мүшесі болды. Фрейер зейнеткерлікке шығып, зейнетақы алды. Оның көптеген жарияланымдары осы кезеңге жатады. Ол 1950 жылдары "Қазіргі заман теориясы" атты еңбегімен үлкен әсер етті, онда ол индустриалдық дәуірге бейімделетін консерватизмнің бір түрін жасады.

Freyer began studying theology, national economics, history and philosophy at the University of Greifswald in 1907, with the aim of becoming a Lutheran theologian. A year later he moved to Leipzig, where he initially took the same courses, but then gave up the theological parts. He gained his doctorate in 1911. His early works on the philosophy of life had an influence on the German youth movement. In 1920 he qualified as a university lecturer, and in 1922 he became a professor at the university of Kiel. In 1925, moving on to the University of Leipzig, Freyer founded the university's sociology department. He led the department until 1948. In Leipzig, he developed a branch of sociology with a strongly historical basis, the Leipzig School. Sympathizing with the Hitlerite movement, he forced Ferdinand Tönnies, an outspoken enemy of it, and then president of the Deutsche Gesellschaft für Soziologie, out of office in 1933. Also in 1933 Freyer signed the Vow of allegiance of the Professors of the German Universities and High Schools to Adolf Hitler and the National Socialistic State. Nevertheless, being Tönnies' successor he abstained from making the Gesellschaft a Nazi tool by stopping all activities from 1934 onwards. From 1938 to 1944 Freyer was the head of the German Institute for Culture in Budapest. Together with Walter Frank he established a racist and anti semitic völkisch historiography. Freyer was Protestant and married Käthe Lübeck; they had four children together. After the Second World War, Freyer's position in Leipzig, now in the Soviet occupation zone, became untenable, and in 1948 he took up a position in Wiesbaden at the Brockhaus publishing company. He took up lecturing again for only another three years, from 1953 to 1955, at the University of Münster and for a short time in 1954 in Ankara where he helped set up an institute for sociology. He was no longer able to establish himself as a full professor at a German university, but taught as an emeritus from 1953 to 1963 at the Westfälische Wilhelms Universität in Münster As early as 1951 he was at the instigation of the incumbent chairman Leopold von Wiesere admitted to the German Society for Sociology. Freyer was a member of the scientific advisory board of the Institute for Space Research. Freyer received a pension as a retired 131er Many of his publications date from this period. He made a big impact in the 1950s with his work The Theory of the Present Era, in which he developed a form of conservatism adaptable to the industrial age.

Шығармалары

Фрейердің философиялық еңбектеріне Гегель, Вильгельм Дилтей, Фридрих Ницше және Освальд Шпенглердің ықпалы тиді.

Веймар Республикасы: өмір философиясы және консервативті революция

1918 жылы оның алғашқы еңбегі «Антей – саналы өмір этикасының негізі» жарық көрді, ал 1923 жылы «Прометей – мәдениет философиясы туралы идеялар» жарияланды. Ол біртіндеп «жас консерваторлар» деп аталатындарға қатысты. Ол иерархиялық құрылымдағы элиталық әлеуметтік модельді жасады. Жеке адамның бостандығы басшылық мемлекет және халық қауымдастығы сияқты ұжымдық ұғымдардың қатарына қосылуы керек. Ол өзінің еңбектерінде мәдениетті сынап, механикаландырудың дамуы сынды мәселелерді қарастырды және «Екінші жүйелер теориясын» әзірледі. 1926 жылы «Дер Штат» еңбегінде Фрейер тарихтың өзара байланысты өлшемдерін сипаттады, оның пікірінше, олар айналма жолмен қайталанады: сенім, стиль және мемлекет. Оның теориясының кейбір аспектілері Фердинанд Тённистің «Қоғам және қауымдастық» еңбегіне негізделген, бірақ ол өз еңбектерінде осы шығарманы сілтеме жасаған жоқ. Тённистен өзгеше, ол соңғы және ең жоғары сатыны – иерархиялық құрылымдағы идеалды мемлекетті, басында «Фюрер» бар идеалды қауымдастық ретінде сипаттады. Бұл мемлекеттің ең маңызды қасиеті – қауымдастықтың барлық күштерін біртұтас күшке біріктіре алуы. Бұл идеология Консервативті революция және Ұлттық социализм қозғалысына сай келді. «Дер Штат» (1926) еңбегінде Фрейер тарихтың үш кезеңін анықтады, олар циклмен қайталанады: сенім, стиль және мемлекет. Бұл тұжырымдар, ашық айтылмаса да, Фердинанд Тённистің «Қауымдастық және қоғам» еңбегіне негізделген, ол өз еңбектерінде осы шығарманы көрсетпеген. Тённистен өзгеше, ол соңғы және ең жоғары сатыны – иерархиялық құрылымдағы идеалды мемлекетті, басында «Фюрер» бар идеалды қауымдастық ретінде сипаттады. Бұл мемлекеттің ең маңызды қасиеті – қауымдастықтың барлық күштерін біртұтас күшке біріктіре алуы. Бұл идеология Консервативті революция мен Ұлттық социализм арасындағы қозғалысқа сәйкес келді. Соңғы кезең, мемлекет, қоғам үшін идеалды мемлекет болды: «мемлекеттің маңызды қасиеті – оның барлық күштерімен тірі адамзатты біртұтас күшке біріктіру қабілеті». 1929 жылы Фрейер «Социология – шындықты ғылым ретінде» (Soziologie als Wirklichkeitswissenschaft) деген мақала жазды (Макс Вебердің терминін пайдалана отырып). Онда социологияның пайда болу тарихына тоқталып, оның тарих философиясынан туындағанын, адамдардың өткен мен қазіргі арасындағы байланысты түсінуге жасаған әрекеттерінен пайда болғанын айтты. Фрейердің пікірінше, социология қоғамдағы өзгерістердің себептерін түсіну үшін және осы нәтижелерге сүйене отырып, қоғамды өзгертуге көмектесу үшін ғылым ретінде қажет. Фрейердің 1931 жылғы «Құқықтың революциясы» мақаласында еркіндік туралы зерттеулер жүргізілді, онда адамдар тек ортақ ниетке ие болған жағдайда ғана еркін болуы керек екені және жеке адамның еркіндігі қауымдастықтың мүддесі үшін шектелуі керек екені айтылды. «Революция» барлық саяси бағыттардың «ең қатал» және «ең күшті» адамдарының ісі.

In 1918 his early work Antaeus Foundation of an Ethics of Conscious Life came out, followed in 1923 by Prometheus Ideas on the Philosophy of Culture He gradually turned to the so called young conservatives He developed a hierarchically structured elitist social model. Individual freedom should be put aside in favor of collective concepts such as the leadership state and the people's community He dealt with culture criticism in his works u. a. with advancing mechanization and developed the "Theory of Secondary Systems". In 1926, in Der Staat, Freyer described the interrelated dimensions of history, which in his view repeat in a circular fashion: faith, style and state. In some respects, his theory was based on Ferdinand Tönnies ' Community and Society, which he did not quote in his works. In contrast to Tönnies, he described the last and highest stage, the ideal hierarchically structured state, as an ideal community with a “ Fuhrer ” at the top. The most important quality of this state consisted in being able to combine all the forces of the community into one unit. This ideology corresponded to the movement of the Conservative Revolution and National Socialism
In Der Staat (1926), Freyer identified three stages of history which repeated themselves in a cycle: Glaube, Stil and Staat (belief, style, the state). These were partly, although not openly, based on Ferdinand Tönnies' Gemeinschaft und Gesellschaft (community and society), which he did not quote in his works. In contrast to Tönnies, he described the last and highest stage, the ideal hierarchically structured state, as an ideal community with a “Fuhrer" at the top. The most important quality of this state consisted in being able to combine all the forces of the community into one unit. This ideology corresponded to the movement between Conservative Revolution and National Socialism The last stage, Staat, was the ideal state for society: "the essential quality of the state ( ) was its ability to forge living humanity with all its forces into a unity. In 1929 Freyer wrote Soziologie als Wirklichkeitswissenschaft (Sociology as a "Science of Reality") (using Max Weber's term). This looked into the origins of sociology, saying that it came from the philosophy of history; that it had emerged from people's attempts to understand the connections between the past and the present. In Freyer's view, sociology was needed as a science to understand why changes in society had happened and, based on these findings, to help transform society. Freyer's 1931 article Die Revolution von Rechts studied freedom, saying that people should be free only if they were part of a common will and that individual freedom should be limited for the sake of the community. The "revolution" is a matter for the "toughest" and "strongest" people of all political tendencies.

Ұлттық социализм: Радикалды интеллектуалдық байланыстар

Ұлттық социалистік дәуірде тағы да трактаттар жарық көрді, олардың кейбіреулері нацистік идеологияға жақын болды және кейіннен қайта басылмады. Соғыстан кейінгі кезеңде Фрейер өзінің шәкірті Арнольд Геленмен, Эрнст Юнгермен және Мартин Хайдеггермен бірге ұлттық социализмнің рухани көшбасшысы және қолдаушысы ретінде академиялық ортада кеңінен сынға түсті. Фрейер сенімді ұлттық социалист саналады, бұл оның "Палас Афина. Саяси халықтың этикасы" (Йена, 1935) еңбегінде ерекше айқын көрінеді. Онда ол ар-ожданның саяси болуы керек екенін, демек жеке тұлғаға және жалпыға қарсы болуы керектігін жазды. Мұндай саяси ар-ождан зорлық-зомбылықты пайдалануға дайын және қабілетті; саяси мінез-құлық халықпен байланысты, ал олардың этикасы жауды жоюда жатыр. Бұл жоспарды радикалды түрде қолданатын жетекші, нәсіл, тәртіп, білім, зорлық-зомбылық және мәжбүрлеу арқылы қалыптастырылуы тиіс халықтың еркін бейнелейді. Осындай халық соғыста өзін құрастырады, саяси тұрғыдан әрқашан соғыста болады; биікке көтерілу үшін өзін-өзі қиратып, құрбандыққа шалуы керек. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Фрейердің келесі еңбектері кеңес оккупациялық аймағында жойылды: "Оң жақтан революция" (Диедерикс, Йена 1931), "Саяси семестр. Университет реформасының ұсынысы" (Диедерикс, Йена 1933), "ХХ ғасырдың тарихи өзіндік санасы" (Келлер, Лейпциг 1937), ал ГДР-де қосымша "Мемлекет" (Рехфельден, Лейпциг 1925) және "Палас Афина" (Диедерикс, Йена 1935).

Аденауэр дәуірі: Индустриялық қоғам теориясы

Соғыстан кейінгі жазбаларында оның бұрынғы жұмыстарынан түбірлі үзіліс байқалмайды. Бұрынғысы сияқты, ол өте консервативті бағыттың өкілдеріне жатты және жаңадан құрылған Федеративтік Германия Республикасындағы ой-пікірге белгілі бір ықпал етті.

In his post war writings there is no fundamental break with earlier works. As before, he belonged to the representatives of an extremely conservative current and had some influence on thinking in the newly founded Federal Republic of Germany
In 1955, Freyer developed his theory of industrial society with the historical philosophical and sociological treatise Theory of the Present Age In it, Freyer describes all social systems before industrialization as grown "primary systems", while the industrial age is described as a "secondary system" consciously produced by humans. In particular, he is concerned with the rapid development of industrial society in the 20th century, characterized by the expansion of technology, the displacement of small companies by large ones and the concentration of human massesin metropolitan areas. According to Freyer, state and society are less and less separated; science gains central importance. He describes the "industrial system" that emerged from the Industrial Revolution around 1800 as a fundamental epochal change in human relations. He compares this turning point in world history with man's transition to sedentariness
Freyer draws the conclusion that earlier descriptions of industrial society are currently (1955) no longer applicable and that new key concepts must be formulated. He criticizes the historical "illusion of progress" in Marxism, which assumes that the new human being will be created automatically. On the other hand, he considers alienation to be the normal human condition in industrial society. He also opposes "modern chiliasm ". He sees the kingdom of God as a future secularized “paradise of civilization”. Although he rejects all historical optimism, he approves of cultural criticismPhilosophers of history, who conjure up an ongoing "crisis myth" and want to condemn and limit technical development, do not agree. Rather, he assumes that technical progress is an important part of the industrial age. Freyer refers to the balance between "technology negation" and "technology glorification". As a way forward in the industrial age, he emphasizes the value of conservative thinking and acting for the present (1955). Freyer sees the combination of progress and perseverance as the "secret" of history. Accordingly, the forces of mankind grow out of tradition The representatives of the Conservative Revolution and the conservative reformers acted accordingly. However, recourse to tradition should not refer to “primitive instincts” or “primeval things”, but to the “unused” forces that can be mobilized “without falsification” from the “deep layers” of human heritage are based, which become active under the conditions of modern times and thus show their ability to change. His aim was to combine conservatism with a "modern" theory of industrial society. These views had great influence in the Adenauer era.

1955 жылы Фрейер өзінің өндірістік қоғам теориясын тарихи-философиялық және әлеуметтанулық трактат – «Қазіргі заман теориясы» арқылы дамытты. Онда Фрейер индустрияландыруға дейінгі барлық әлеуметтік жүйелерді дами келген «біріншілік жүйелер» деп сипаттайды, ал индустриалдық дәуірді адам баласы саналы түрде жасаған «екіншілік жүйе» деп атайды. Ол әсіресе 20-ғасырдағы өнеркәсіптік қоғамның қарқынды дамуына назар аударады, оның ерекшеліктері – технологияның кеңдеуі, шағын кәсіпорындардың ірілерімен ығыстырылуы және адамдардың көптігінің мегаполистерде шоғырлануы. Фрейердің пікірінше, мемлекет пен қоғам арасындағы шекара көбінесе жойылады, ғылым маңызды рөл атқарады. Ол 1800 жылдар шамасындағы Өнеркәсіптік революциядан пайда болған «өндірістік жүйені» адамдық қатынастардағы маңызды эпохалық өзгеріс ретінде сипаттайды. Ол бұл тарихи бұрылысты адамның отырықшы өмір салтына көшуімен салыстырады.

Фрейер индустриялық қоғамның бұрынғы сипаттамалары қазіргі уақытта (1955) қолданылмайды және жаңа түйінді ұғымдарды қалыптастыру қажет деген қорытындыға келеді. Ол марксизмдегі тарихи «прогресс иллюзиясын» сынға алады, ол жаңа адамның өзінен пайда болатынын жорамалдайды. Екінші жағынан, ол индустриялық қоғамдағы бөтенуді адамның қалыпты жағдайы деп санайды. Ол сондай-ақ «кеңесшіл мыңжылдыққа» қарсы тұрады. Ол Құдайдың патшалығын болашақтағы секулярландырылған «өркениеттік жұмақ» ретінде көреді. Ол тарихи оптимизмді қабылдамаса да, мәдени сынға қолдау білдіреді. Тарих философтары үздіксіз «дағдарыс мифін» ойлап табуға және техникалық дамуды айыптауға, шектеуге тырысады. Керісінше, ол техникалық прогресті индустриялық дәуірдің маңызды бөлігі деп есептейді. Фрейер «технологияны жоққа шығару» мен «технологияны мақтау» арасындағы тепе-теңдікке сілтеме жасайды. Индустриялық дәуірде алға жылжудың жолы ретінде ол консервативті ойлау мен қазіргі уақытта әрекет етудің құндылығын баса көрсетеді (1955). Фрейер тарихтың «күпісі» ретінде прогресс пен тұрақтылықтың үйлесімін көреді. Осыған сәйкес, адамзат күштері дәстүрден туады. Консервативті революция өкілдері мен консервативті реформаторлар осылай әрекет етті. Алайда, дәстүрге жүгіну «алғашқы инстинкттерге» немесе «алғашқы нәрселерге» емес, «қолданылмаған» күштерге негізделуі керек, оларды «жалғандықсыз» адам мұрасының «терең қабаттарынан» жұмылдыруға болады, олар қазіргі заманның жағдайында белсенді болып, өзгеріске қабілетті екендігін көрсетеді. Оның мақсаты консерватизмді индустриялық қоғамның «заманауи» теориясымен біріктіру болды. Бұл көзқарастар Аденауэр дәуірінде үлкен ықпал етті.