Кіріспе

1993 жылы Кеннет Брананың түсірген фильмі. "Еш нәрсе туралы көп шу" – Уильям Шекспирдің осы аттас пьесасы негізінде 1993 жылы жасалған романтикалық комедия. Пьесаны экранға бейімдеп, режиссерлік еткен Кеннет Брана фильмде де басты рөлде ойнады, сонымен қатар Эмма Томпсон, Роберт Шон Леонард, Дензел Вашингтон, Майкл Китон, Киану Ривз және Кейт Беккинсейл (оны алғашқы рет кинода көруге болады) қатысты. Фильм 1993 жылдың 7 мамырында көрсетілімге шықты, ең көп таралғанда 200 АҚШ кинотеатрында көрсетілді. Ол әлем бойынша 43 миллион долларлық табыс әкелді.

Сюжет

Жақында ғана өзінің туған ағасы Дон Иоаннның көтерілісін басып, Арагондық Дон Педро мен оның дворяндары Мессинадағы досы Леонатоға келеді. Дон Педромен бірге өткір тілді Бенедикт бар, ол Леонатоның дәл сол сияқты өткір тілді қызы Беатриспен бұрын таныс. Сонымен қатар, Бенедиктің досы Клаудио, жас граф, және Дон Джон да бар, ол бүлікшілдігіне қарамастан, ағасымен қайта табысқандай көрінеді. Клаудио соғысқа кеткенге дейін Леонатоның әдемі қызы Геро туралы ойлап, оны бұрынғыдай тартымды деп табады. Дон Педро досының сезімін білген соң, оның атынан әрекет етуге шешім қабылдап, тойда олардың кездесуін ұйымдастырады. Дон Джон бұзуға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады – тойға келісім шарттары орындалады. Тойға дейін уақытты өткізу үшін Дон Педро Беатрис пен Бенедиктке де осындай тағдырды дайындауға шешім қабылдайды, олар бір-бірін жек көреді. Дон Педро, Леонато және Клаудио Беатристің Бенедикті қаншалықты жақсы көретіні туралы жалған әңгіме айтады, ол жасырын тыңдап тұрғанын біледі. Геро және оның қызметшілері Урсула мен Маргарет Беатриспен де осылай әрекет етеді. Олардың әрқайсысы естіген әңгімеге сенеді. Барлық жақсы ниетті жоспарлардың арасында Дон Джон Клаудио мен Героның некесін тоқтатудың жолын іздейді. Тойдың алдындағы түнде Дон Джонның қызметшісі Боракио Героның бөлмесінің терезесінен Героның қызметшісі Маргаретпен жақын қарым-қатынас жасайды. Дон Педро мен Клаудиоға осыны көрсетеді, олар Героның адалсыздығына куә болдық деп санайды. Кешкі шатасқа қарсы тұрып, адал, бірақ қабілетсіз констебль Догбери тыныштықты сақтау үшін күзетшілерді тағайындайды. Үш бақытсыз күзетші Боракионың әріптесі Конрадеге олардың Дон Джонмен бірге үйлену тойын қалай тоқтатқаны туралы мақтанғанын естиді. Күзетшілер Боракио мен Конрадені ұстайды, ал таңертең Догбери тұтқындарды тергеуге Леонатоны шақырады. Бірақ Леонато асығыс болғандықтан, Догберидің не айтқысы келгенін түсіне алмайды. Той кезінде Клаудио болашақ әйелін жұрт алдында ұятқа қалдырып, Урсула, Монах, Леонато, Беатрис, Антонио және Бенедикттен басқа қонақтардың көпшілігімен бірге кетеді. Олардың барлығы Героның қайғысынан қайтыс болғаны туралы әңгімені жариялауға келіседі. Беатрис пен Бенедикт бір сәт тоқтап, бір-біріне махаббатын білдіреді. Осы мәлімдемеден кейін Беатрис Бенедиктен жаңадан болған оқиғаға ашуын басу үшін бір нәрсе жасауын сұрайды – Клаудионы өлтіру. Ол қатты ренжігендіктен, досына қарсы шығуға келіседі. Осы арада Боракио мен Конраде Догбери мен оның адамдарымен тергеуден өтеді. Шатасқан жағдайда Дон Джон тыныш қашып кетеді. Догберидің қабілетсіздігіне қарамастан, Дон Джонның зұлымдықтарының шындығы ашылады. Бенедиктің Клаудиоға қарсы шақыруынан кейін Леонато шын мәнінде не болғанын біледі. Леонато Клаудиоға Героның өлгенін айта береді. Клаудио оны Героның абыройы мен өлімі үшін кек алуға шақырады. Леонато Клаудионы күнәсін ашық мойындап, келесі күні Героның туысы – ағасы Антонионың қызына үйленуі шартымен кешіреді. Ол келіседі және сол түні Героның қабірінде эпитафия оқып, бұл талапты орындайды. Келесі күні келіншек әкелінгенде, ол Геро екені анықталады. Олар Клаудиомен бір-біріне деген шынайы, мәңгілік махаббатын білдіреді, сондай-ақ Беатрис пен Бенедикт некеге тұруға келіседі. Бенедикт Клаудиоға қарсы күресуден бас тартып, оны құшақтап алады. Бірнеше сәттен кейін Дон Джон қашып кетпес бұрын тұтқындалып, кіріп кетеді. Бенедикт Дон Педроға ертеңгі күнге дейін оны ұмытып кетуді кеңес береді. Жиналғандар би бастайды, ортада екі бақытты жұп тұр. Дон Педро әлі ерлі-зайыпты емес, бірақ достарына қуанышты.

Актерлік құрам

Кеннет Брана – Бенедикт, Дон Педроның сарайындағы ақсүйек. Ол бірқатар мақтаншыл, бірақ «той» сахнасында жақсы жүректі екенін көрсетеді, себебі Дон Педроның барлық серіктерінің ішінде тек ол ғана Героға сенім білдіреді. Оның мақтанышпен әрекет етуі Беатриспен қарым-қатынасын пікір таласқа ұшыратады, бірақ фильмнің соңында Беатрис пен Бенедикт үйленуге келіседі. Эмма Томпсон – Беатрис, Леонатоның немересі, Героның туысы және жақын серігі. Ол өте ерікті әйел, өзімен танысқандарды ақыл-ойы мен зиялылығымен таң қалдырады. Ол Бенедикті сүйетінін мойындап, оған үйленуге келіседі. Роберт Шон Леонард – граф Клаудио, Дон Педро мен Бенедиктің ең жақсы досы, соғысқа кеткенге дейін Героға ғашық болған жігіт. Ол Героның өзін кінәсіз екенін айтуына сенбейді және оны той кезінде жұрт алдында тастап, қорлайды. Боракио ақыры мойындағаннан кейін және Героның кінәсіздігі анықталғаннан кейін, Клаудио оның «өліміне» қатысқаны үшін өте қиналады (оған сенуге мәжбүр болғандықтан). Ол Леонатоның өтініші бойынша Героның туысына үйленуге келіседі және «сүйкімді Геро» әлі тірі екені және енді оның әйелі екені белгілі болғанда, оның махаббатымен қайта қосылады. Кейт Беккинсейл – Геро, губернатор Леонатоның жалғыз қызы, Клаудиоға ғашық. Ол үйлену тойының алдындағы түні Клаудиоға опасыздық жасады деп жалған айыпталды. Фильмнің соңында Дон Джонның оған және Клаудиоға қарсы жасаған қастандығы ашылады және олар бастапқыда жоспарланғандай бақытты үйленеді. Дензел Вашингтон – Дон Педро, Арагонның ханзадасы; пьесаның соңына дейін үйленбеген, бірақ басқаларға үйленуге көмектесетін сирек кездесетін «үйленуге жарамды» адамдардың бірі ретінде ерекшеленеді. Екінші актіде, ол және Беатрис жалғыз қалғанда, ол одан тыныш сұрайды: «Мені қабылдайсың ба, ханым?», оған деген шынайы сезімдерін білдіреді. Беатрис оның ұсынысын сыпайы түрде қабылдамайды, екеуі де достық қарым-қатынаста қалады. Ол Клаудиомен бірге Героның опасыздығына сенеді, бірақ шындықты білгенде шын жүректен өкінеді. Киану Ривз – Дон Джон, Дон Педроның зұлым ағасы. Дон Педроға қарсы сәтсіз көтеріліске жетекшілік еткеннен кейін, ол өзінің адамы Боракио мен Конрадпен бірге Героның абыройын түсіріп, Геро мен Клаудионың үйлену тойын тоқтату үшін сөз байласады. Оның жоспары ашылғанда, ол қашуға тырысады, бірақ тұтқындалып, түрмеге қамалады. Ричард Брайерс – Леонато, Мессинаның губернаторы және Героның әкесі. Ол қызын қатты жақсы көреді, бірақ оның опасыздығы туралы жалған хабарды естігенде, оның ешқашан тумағанын тілейді. Ақырында ол монахтың кеңесін қабылдайды және Героның өлгеніне сендіріп, Клаудионың Героны ұятқа қалдырғаны үшін өкінішін сынап, екі жас ғашықты қайта қосады. Майкл Китон – Догбери, жергілікті констебль. Ол өзінің ойлағаннан гөрі ақылсыз, және сөздерін дұрыс қолдана алмайды. Ол және оның адамы Боракионың Клаудио мен Героны ажыратуға қатысқанын мақтанып айтқанын байқамайды. Оның адамы Боракио мен оның серіктерін тұтқындайды. Ақырында ол Боракионы Дон Джонның қастандығындағы рөлін мойындауға мәжбүрлеп, күнді құтқарады. Жерард Хоран – Боракио, Дон Джонның мас қолбасшысы. Ол Дон Джонға Клаудио мен Героның үйлену тойын саботаж жасауға көмектеседі, Героның адал емес екенін көрсетіп, бастапқыда сәтті болады, бірақ Догберидің адамы оның қылмысы туралы мақтанып айтқанда, мойындауға мәжбүр болады. Имельда Стаунтон – Маргарет, Боракио алдаған және Дон Педро мен Клаудио Геро деп қате қабылдаған Героның қызметшісі. Брайан Блессид – Антонио, Леонатоның ағасы. Ол өте мейірімді, бірақ Героға қарсы тасталған айыптамаларға ашуланады. Бен Элтон – Верджес, жергілікті бас қалашығы және Догберидің серігі. Джимми Юилл – Франциск монах, Клаудио мен Героның үйлену тойындағы діни қызметкер, ол Героны жасалған айыптамалардан қызу қорғайды. Ричард Клиффорд – Конрад, Дон Джонның қолбасшысы. Филида Лоу – Урсула, Героның басқа қызметшісі. Патрик Дойл – Балтазар, Дон Педроның музыканты.

Өндіріс

1990 жылы Кеннет Брана Уильям Шекспирдің «Ешнәрсе туралы көп шу» пьесасын экранға бейімдеу жұмыстарын бастады. Бұл 1989 жылы шыққан «Генрих V» фильмінен кейінгі екінші Шекспирлік жобасы болды. Ол пьесаның көп бөлігі прозада жазылғанын, оның оқуға оңай екенін атап өтті, бұл «құлаққа жағымды» етеді. Бірақ сценарий жарияланғаннан кейін, кейбір қаржыгерлер оның диалогқа тым көп сүйенгені үшін сынға алды. Walt Disney Pictures және Paramount Pictures компаниялары бас тартысқанмен, Samuel Goldwyn Company фильмді қаржыландыруға және таратуға келісті. Бұл келісім Брананың алдағы «Питердің достары» (1992) фильмін де қамтитын екі фильмдік келісімнің бір бөлігі болды. Фильмнің өндіріс бюджеті 10 миллионнан 15 миллион долларға дейін жетті, ал Goldwyn Ұлыбританиядан басқа әлемдік тарату құқығын сақтап қалды, оны Брананың Renaissance Films компаниясы иеленді. Goldwyn бастапқыда жобаны дербес қаржыландырғанмен, қосымша қаржы American Playhouse Theatrical Films және Columbia TriStar Home Video компанияларынан түсті. American Playhouse теледидарда көрсету құқығын 550 000 долларға, ал Columbia үй видео құқығын шамамен 1,65 миллион долларға сатып алды, бұл өндіріс бюджетінің шамамен жиырма пайызын құрады. Бастапқы баспа және жарнама шығындары 2 миллион долларға жетті. Metacritic сайтында 25 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильмнің орташа бағасы 100 балдық жүйе бойынша 80 балды құрады. Chicago Sun-Times газетінің Роджер Эберт фильмге төрт балдан үш балын беріп, оны «бастапқыдан соңына дейін көңілді» деп сипаттады. The New York Times газетінің Винсент Канби де фильмге жағымды пікір жазып, Брананың режиссерлік шеберлігін жоғары бағалап, оны «тамаша ойын-сауық» деп атады. The Washington Post газетінің Дессон Томсон Брананың мәтінді қысқартуын мақтап, оның «бұл ертедегі ақымақтыққа керемет мән бергенін» айтты және «Кеннет Брана тағы да академиялық шаң-тозаңды жойып, 90-шы жылдардың күлкілі ретро стилін тапты» деді. Онлайн сыншы Джеймс Берардинелли фильмге төрт жұлдызды баға беріп, оны «фильмнің асыл тасы» деп атады, әсіресе юмордың оңай түсінілуін, актерлік шеберлікті және Брананың жанды режиссерлігін жоғары бағалады. Ол «Бұл фильм Брананың Шекспирдің және, мүмкін, жалпы киноның да ұлы режиссері екенін көрсетеді» деп жазды. Rolling Stone журналының Питер Траверс фильмге теріс пікір білдірді, кейбір сәттерді «көңіл көтеретін қызық» деп мақтаса да, ақырында оны «тымыршақ» деп атады. Теріс пікірлердің көпшілігі актерлік құрамға, әсіресе Дон Джон рөлінде Киану Ривзге және Догберри рөлінде Майкл Китонға бағытталды. «Ешнәрсе туралы көп шу» Rotten Tomatoes сайтының ең үздік Шекспир фильмдері тізімінде 11-ші орынды иеленді.

Кассалық жинақ

Фильм 1993 жылдың 7 мамырында АҚШ-та 3 экранда көрсетіліп, соңғы аптаның соңында 108 617 долларлық табыс әкелді және АҚШ пен Канаданың кинопрокатында барлығы 22,5 миллион доллар жинады. Францияда 12 апта ішінде 70 000-нан астам көрермен, ал Швейцарияда осы кезеңде 50 000-нан астам көрермен фильмді тамашалады.