Кіріспе
Баз Лурманның 1996 жылғы режиссерлік жұмысы – Уильям Шекспирдің «Ромео + Джульетта» (көбінесе «Ромео + Джульетта» деп қысқартылады) фильмі – романтикалық криминалдық фильм, режиссер, продюсер және сценарийшісі Баз Лурман. Бұл Уильям Шекспирдің осы аттас трагедиясының заманауи бейімделуі, бірақ Шекспирдің тілі сақталған. Фильмде басты рөлдерде Леонардо Ди Каприо мен Клэр Дэнс – өзара ұдайы қақтығыста болатын отбасылардан шыққан екі жасөспірімнің махаббаты туралы ойнайды. Брайан Деннехи, Джон Легуизамо, Мириам Маргольес, Гарольд Перрино, Пит Постлтвейт, Пол Сорвино және Дайан Венера да қосалқы рөлдерде ойнаған. Бұл Джордж Кукордың 1936 жылғы және Франко Зефиреллидің 1968 жылғы бейімделулерінен кейін пьесаның үшінші ірі фильмдік нұсқасы. Фильм 1996 жылғы 1 қарашада 20th Century Fox тарапынан шығарылды. Фильм сыншылар тарапынан жағымды бағаланып, 14,5 миллион долларлық бюджетке қарсы 147 миллион доллардан астам табыс әкелді. 1997 жылы Берлинде өткен 47-ші Халықаралық кинофестивальде Ди Каприо «Үздік актер» номинациясында «Күміс аю» жүлдесін, ал Лурман «Альфред Бауэр» сыйлығын жеңіп алды. 2002 жылы фильм Лурманның «Қызыл перде» трилогиясы DVD жинағында «Strictly Ballroom» (1992) және «Мулен Руж!» (2001) фильмдерімен бірге қайта шығарылды.
William Shakespeare's Romeo + Juliet (often shortened to Romeo + Juliet) is a 1996 romantic crime film directed, produced, and co written by Baz Luhrmann. It is a modernized adaptation of William Shakespeare's tragedy of the same name, albeit still utilizing Shakespearean English. The film stars Leonardo DiCaprio and Claire Danes in the title roles of two teenagers who fall in love, despite their being members of feuding families. Brian Dennehy, John Leguizamo, Miriam Margolyes, Harold Perrineau, Pete Postlethwaite, Paul Sorvino and Diane Venora also star in supporting roles. It is the third major film version of the play, following adaptations by George Cukor in 1936 and by Franco Zeffirelli in 1968. The film was released on November 1, 1996, by 20th Century Fox. It was met with generally positive reviews from critics and grossed over $147 million against its $14.5 million budget. At the 47th Berlin International Film Festival in 1997, DiCaprio won the Silver Bear for Best Actor and Luhrmann won the Alfred Bauer Prize. The film was also re released in Luhrmann's Red Curtain Trilogy DVD box set in 2002 together with Strictly Ballroom (1992) and Moulin Rouge! (2001).
Сюжет
Верона Бич қаласында Капулеттер мен Монтегюлер – екі қарсылас бизнес империясы. Ескі буынның – Фулгенсио мен Глория Капулеттің, Тед пен Каролина Монтегюдің – антагонизмін олардың жас туыстары сезінеді. Ромеоның туысы Монтегю Бенволио мен Джульеттаның туысы Капулет Тибальт арасында атыс болып, қалада тәртіпсіздік тудырады. Полиция бастығы капитан Принс Бенволио мен Тибальтты қамауға алып, содан кейін отбасыларын ескертеді. Егер мұндай оқиға тағы қайталанар болса, олардың өмірі "бейбітшілік құнына төленеді" деп ескертеді. Бенволио мен Ромео сол күні кешке Капулеттердің кештесіне баруды шешеді, қақпадан өтпек болады. Ромео Розалинаның, оған ғашық болған қыздың, қатысатынын естігенде келіседі. Олар досы Меркуциомен кездеседі, ол кештегі билеттері бар, ал Ромео Капулеттердің сарайына бара жатқанда экстази ішеді. Дәрінің әсері мен кештің қызылы Ромеоны басып, ол әбденге барады. Сол жерде ол Джульеттаны көріп, танысады, екеуі бірден ғашық болады, бірақ ешқайсысы екіншісінің кім екенін білмейді. Тибальт Ромеоны көріп, оны өз үйіне басып кіргені үшін өлтіруге ант етеді. Ромео кештен кеткеннен кейін, ол және Джульетта екеуі де өзара соғысқан отбасылардың мүшелері екенін біледі, бірақ Ромео онымен кездесуге қайта оралады. Ол үйлену ұсынысын жасайды. Джульетта оған ертеңге дейін жауап берсе, олар никелеседі дейді. Ертесі күні Ромео Лоренс әкеден оларды үйлендіруді сұрайды, ол келіседі. Ромео Джульеттаның қызметшісі арқылы хабарды жеткізеді, олар көп ұзамай үйленеді. Тибальт Меркуцио мен Ромеоны жағажайда кездестіреді. Ромео татуласуға тырысады, бірақ Тибальт оған шабуыл жасайды. Меркуцио араласып, Тибальтты ұрып-соғады, Ромео тоқтатқанда оны өлтіруге айналады. Тибальт осы мүмкіндікті пайдаланып, Меркуционы жаралайды, ол өлер алдында екі үйді де қарғыйды. Ашуға буған Ромео қашып бара жатқан Тибальтты қуып жетеді және Меркуционың өлімі үшін оны өлтіреді. Капитан Принс Ромеоны қаладан қуғынға жібереді, ол Лоренс әкемен жасырынып қалады. Қызметші келіп, Джульетта оны күтіп тұрғанын айтады. Ромео Джульеттаның балконына көтеріліп, некелерін толықтырады, Ромео ертесі күні таңертең кетеді. Осы арада Фулгенсио Джульеттаны губернатордың ұлы Дейв Пэриске үйлендіруді шешеді. Ертесі күні таңертең Глория Джульеттаға Пэриске үйленеді дейді, ал Джульетта бас тартқанда Фулгенсио оны ұрып, одан бас тартумен қорқытады. Джульетта қашып, Лоренс әкеге барып, оған көмектесуін сұрайды, өзіне қол жұмсауға қауіптеніп. Лоренс әке оған өлімін жасанды түрде жасауға мүмкіндік беретін у береді, содан кейін оны Капулеттердің мазартасына қояды, ол 24 сағаттан кейін оянады. Лоренс әке Ромеоға хат арқылы жоспарды жеткізуге уәде береді, содан кейін ол мазартаға тығылып кіріп, Джульеттамен қайта кездескеннен кейін екеуі Ромео жасырынған шөлдегі шалғайдағы трейлер паркі Мантуяға қашады. Ромео хатты көрмейді, бірақ Джульеттаның қайтыс болғанын ойлап, дәріханадан у сатып алады. Ромео Джульетта жатқан шіркеуге кіреді және Джульетта оянған кезде уды ішеді. Ромеоның өліміне қатты қайғырып, Джульетта оның қаруын алып, басына атып, оның жансыз денесінің жанына құлайды. Ромеоның денесі жедел жәрдемге апарылады, көрермендер мен журналистер полиция желісінің артында оқиғаны бақылайды, Ромео мен Джульеттаның ата-аналары оқиға орнына жетеді. Капитан Принс олардың әкелеріне жақындап, олардың ақымақтық ұрысынан туған балаларының өлімі үшін екеуін де айыптайды.
Фильм мен түпнұсқа пьеса арасындағы айырмашылықтар
Фильмде Шекспирдің түпнұсқа диалогы сақталғанмен, Монтегюлер мен Капулеттер соғысып жатқан мафиялық империялар ретінде бейнеленеді (заңды бизнеспен жамылған), ал Капулеттер "шамалы латындық отбасы" болып келеді, оларды латындық америкалық және итальяндық актерлер сомдайды. Оқиға заманауи АҚШ-та өтеді, онда қылыштар орынды қарулармен алмастырылады ("Dagger", "Sword" және "Rapier" сияқты үлгілері бар), сондай-ақ FedEx стиліндегі "Post Haste" деп аталатын бір түнде жеткізілетін қызмет бар. Кейбір кейіпкерлердің аттары да өзгертіледі: Париж, Монтегю лорды мен ледисі, Капулет лорды мен ледисіне есімдер беріледі (түпнұсқада олардың есімдері есімдері айтылмайды); Friar Laurence әке Laurence болып өзгереді; ал Принц Эскалус Верона Бич полициясының бастығы ретінде жаңадан жазылады, ол Капитан Принц деп аталды. Адаптацияда Жүніс бауыр кейіпкері алынып тасталады, ал кейбір кейіпкерлер отбасын ауыстырады: түпнұсқада Грегори мен Сэмпсон Капулеттер, бірақ фильмде олар Монтегюлер; керісінше, Абрам, Абра ретінде Монтегю отбасынан Капулеттер отбасына көшеді. Лурман Fox компаниясынан семинар өткізу және Сиднейде промо-видео түсіру үшін қаржы алды. Леонардо Ди Каприо Сиднейге ұшып барып, қатысу үшін барлық шығындарын өзі төлеуге келісті. Fox компаниясы төбелес сахнасын көргеннен кейін оны қолдауға келісті.
Кассалық жинақ
Фильм 1996 жылғы 1 қарашада АҚШ және Канадада 1276 кинотеатрда тұңғыш рет көрсетілді және алғашқы аптасында 11,1 миллион доллар жинап, АҚШ кассасында бірінші орынға шықты. Ол АҚШ және Канадада 46,3 миллион доллар жинады. Австралияда фильм Бокс күнінде көрсетіліп, апта ішінде 3,3 миллион австралиялық доллар (2,6 миллион АҚШ доллары) жинап, Австралия кассасында бірінші орынды иеленді. Ол екінші аптада да бірінші орында тұрды және төртінші аптада қайтадан көшбасшы болды. 1997 жылы Австралиядағы ең табысты фильмдердің тізімінде тоғызыншы орынды иелеп, күнтізбелік жылда 12,9 миллион австралиялық доллар жинады. Жалпы алғанда, Австралияда 12,6 миллион АҚШ доллары, ал әлем бойынша 147 554 998 АҚШ доллары жиналды. Metacritic фильмге 20 сыншының бағасы бойынша 100 балдық шкала бойынша 60 бал берді, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" дегенді білдіреді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша фильмге A+ мен F шкаласы бойынша "A−" деген орташа баға қойылды. Джеймс Берардинелли фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, былай деп жазды: "Қорытындысы, қанша инновациялық және конвенцияға қарсы элементтер қолданылса да, Шекспир пьесасының кез келген бейімделуінің сәттілігі екі факторға байланысты: режиссердің шеберлігі және басты рөлдерді сомдайтын актерлердің қабілеті. Лурман, Дэнс және Ди Каприо Ромео мен Джульеттаны сенімді қолдарға тапсырды". Керісінше, Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың тек екеуін беріп, аралас пікір білдірді. Ол былай деді: "Мен 'Король Лирді' самурайлық драма, ал 'Макбетті' мафиялық оқиға ретінде көрдім, сондай-ақ Манхэттендегі этникалық қиындықтар туралы екі түрлі 'Ромео мен Джульетта'ны ('Вест-Сайд Стори' және 'Қытай қызы') көрдім, бірақ Шекспир трагедиясын жаңа панк үлгісіндегі 'Ромео мен Джульетта' бұрынғыдан да нашарлатып көрсеткенін көрген емеспін".
Үй медиасы
Фильм алғаш рет 2002 жылдың 19 наурызында 20th Century Fox Home Entertainment компаниясы арқылы DVD форматында шығарылды. 2007 жылдың 6 ақпанында қосымша мүмкіндіктер мен түсіндірмелерді қамтитын 10 жылдық мерекелік арнайы DVD нұсқасы, ал 2010 жылдың 19 қазанында Blu-ray нұсқасы жарық көрді.
Ретроспективті тексерулер
Фильм ағылшын тілі мұғалімдері арасында орта мектеп оқушыларын пьесамен таныстырудың тиімді құралы ретінде танымал. Барлық сыншылардың пікіріне сай болмаса да, бұл фильм қазір Шекспирдің ең әсерлі киноадаптацияларының бірі деп мойындалған. Фильмде медбике рөлін орындаған Мириам Марголиес өзінің 2021 жылғы "Осылай болды" атты естелік кітабында фильмдегі тәжірибесі туралы жазды. Ол өзінің әріптесі Леонардо Ди Каприо туралы былай деп жазды: "Леонардо керемет актерге айналды, бірақ сол кезде ол әрқашан жуынбайтын, әдемі ұл болатын; ол кейбір жас жігіттерге тән ерекше иіспен иіскеді. Кейде ол тіпті көйлек те киетін. 'Леонардо, сен гей сияқтысың', - дедім мен. Ол күліп: 'Жоқ, Мириам. Мен мүлдем гей емеспін', - деді. Бірақ мен жаңылыстым. Біз Мексика қаласында түсірдік, ол мен сияқты базарлар мен антиквариат дүкендерін аралағанды ұнататындар үшін жұмақ еді, және Леонардо да мен сияқты сәнді заттарға әуес еді. Біз бірнеше сағат бойы базарды аралап жүрдік. Мен бұрын мұндай көңіл көтеруді басымнан өткерген емеспін." Ол фильмнің екі басты кейіпкері арасындағы қарым-қатынас туралы былай деді: "Мен [Ди Каприо] өте ұнадым және оның жұмысына қызығушылық таныттым, бірақ әйелдерге деген құштарлығынан сақталдым, ақырғысы Клэр Дэнс сияқты, ол кезде бар болғаны 17 жаста еді. Оның Ромеоға ғашық екені баршамызға анық болды, бірақ Леонардо оған ғашық емес еді. Ол оның стилі емес еді. Ол оның айқын ғашықтығын қалай басатынын білмеді. Ол оның сезімдеріне сезімтал емес еді, оны елемейтін және қашып кетуге тырысқанда тіпті жаман мінез танытуы мүмкін, ал Клэр өте адал және ашық болды. Мұны көру қиын болды. Көп жылдар өткен соң, мен бір мейрамханада болдым, ол маған келіп: 'Біз бір кезде бір фильмде түстік, сіз мені есіңізде ұстап қалдыңыз ба, білмеймін. Менің атым Клэр Дэнс', - деді. Бұл кей жұлдыздардың мақтандығына кері келді, бұл оның ерекшелігі еді."