Кіріспе

Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының соғыс крейсері
желкенді корвет

+ SMS Moltke
SMS Moltke – 19 ғасырдағы неміс фельдмаршалы Гельмут фон Мольтке есімімен аталған Германия Императорлық Әскери-теңіз флотының жетекші кемесі. 1911 жылдың 30 қыркүйегінде қолданысқа берілген бұл кеме Императорлық Әскери-теңіз флотының екінші соғыс крейсері болды. Moltke, өзінің бауырласымен бірге, бұрынғы неміс соғыс крейсерінің кеңейтілген нұсқасы болып табылды, оның броньдық қорғанысы күшейтілді және қосымша мұнарада екі қосымша негізгі зеңбірек орнатылды. Британдық қарсыластарымен – «Инфлексибл» және «Инвинсибл» класындағы кемелермен – салыстырғанда, Moltke және оның бауырласы айтарлықтай үлкен және жақсы брондалған еді. Кеме Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия Әскери-теңіз флотының жүргізген көптеген маңызды флоттық операцияларына қатысты, соның ішінде 1915 және 1916 жылдары Солтүстік теңізде Доггер Банкі және Ютландия шайқастары болды. Сондай-ақ, 1915 жылы Рига шығанағындағы шайқасқа және 1917 жылы Балтық теңізіндегі «Альбион» операциясына қатысты. Соғыс кезінде Moltke бірнеше рет зақымдалды: кеме Ютландия шайқасында ауыр калибрлі артиллериядан зақым алды, ал флоттың жылжуы кезінде британдық теңіздік кемелерінен екі рет торпедаланды. 1918 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Moltke, Ашық теңіз флотының көп бөлігімен бірге, флоттың тағдыры туралы одақтастардың шешімін күтіп, Скапа Флоуда тұтқындалды. Кеме 1919 жылы одақтастардың қолына түспеуі үшін Ашық теңіз флотының қалған бөлігімен бірге суға батырылды. Moltke-нің құлғындары 1927 жылы көтеріліп, 1927 жылдан 1929 жылға дейін Розитте бөлшектелді.

Дизайн

1907 жылы Германияның императорлық теңіз флоты Ұлыбританияның Корольдік теңіз флотымен қару-жарақ жарысын жалғастыра берген кезде, Рейхсмаринеат келесі жылға арналған крейсердің жоспарларын қарастырды. Бюджеттің ұлғаюы негізгі батареяның калибрін алдыңғы крейсерде қолданылған зеңбіректерден арттыру мүмкіндігін тудырды, бірақ теңіз мемлекеттік хатшысы адмирал Альфред фон Тирпиц бұл ұсынысқа қарсы болды, орнына екі 28 см зеңбірек қосуды жөн көрді. Құрылыс бөлімі бұл өзгерісті қолдады және ақыр соңында 1908 және 1909 жылдардағы құрылыс жылдары үшін екі кемеге рұқсат берілді; Мольтке бірінші болды, содан кейін…

Мольтке жалпы ұзындығы болды, ені ал эми толық жүктелгенде суға батып тұру тереңдігі болды. Кеме қалыпты жағдайда тонна, ал толық жүктемемен тонна салмақ тартты. Мольтке төрт Парсонс бу турбинасымен қозғалды, буды жиырма төрт күмістен жасалған Шульц Торникрофт су құбыры қазандығы қамтамасыз етті. Жетектеп отыру жүйесі қуатқа ие болды және ең жоғары жылдамдығы болды. жылдамдықпен кеме теңіз шақырым қашықтыққа жүре алды. Кеме экипажы 43 офицер мен 1010 сарбаздан тұрды. Кемеде он SK L/50 зеңбірегінен тұратын негізгі батарея болды, олар бес екі зеңбіректік мұнараға орнатылған; олардың біреуі алдыңғы жағында, екеуі ортаңғы бөлігінде эшелонмен орналасқан, ал қалған екеуі артқы жағында бірінен-бірі асып тұрды. Оның қосалқы қарулануы кеменің орталық бөлігінде жеке казематтарда орналастырылған он екі SK L/45 зеңбірегінен және кеменің тұмсығында, артқы жағында және алдыңғы бақылау мұнарасының айналасында жеке орнатылған он екі SK L/45 зеңбірегінен тұрды. Сондай-ақ, кемеде төрт су асты торпеда түтігі болды, біреуі тұмсықта, біреуі артқы жағында және әрбір жақта біреуден. Кеменің бронясы Крупп цементтелген болаттан жасалды. Белдік қамалдың ішінде, кеменің оқ-дәрі қоймалары мен қозғалтқыш бөлімдерін қорғап, қалыңдықта болды. Белдік екі жаққа қарай дейін азайды. Палуба қалыңдықта болды және жанында төмен қарай еңкейіп, белдіктің төменгі жиегіне жалғасты. Басты батареяның мұнаралары бетіне ие болды және бірдей қалыңдықтағы барбеттердің үстіне орналастырылды.

Соғысқа дейінгі кезең

"Cruiser G" келісім-шарты 1908 жылдың 17 қыркүйегінде жасалды, ал кеменің қазығы 1909 жылдың 23 қаңтарында салынды. Оның суға түсірілуі 1910 жылдың 22 наурызына жоспарланған, бірақ жұмыс сәл кешікті, ал салтанатты шара 1910 жылдың 7 сәуірінде өтті. 1910 жылдың 7 сәуірінде кеме суға түсірілгенде, Гельмут фон Мольтке кіші оны өзінің ағасы Гельмут фон Мольтке атымен атады. Ол Пруссия және кейін Германияның бірігу соғыстары кезінде штаб бастығы болған. 1911 жылдың 11 қыркүйегінде, кемежай жұмыскерлерінен құралған экипаж кемені Скагеррак арқылы Гамбургтен Кильге жеткізді. 30 қыркүйекте кеме Kapitän zur See (KzS – теңіз капитаны) Эрнст фон Манн басқаруына берілді. Содан кейін кеме теңізде сынақтарды бастады, формальды түрде қызметке кірмегенімен, флоттың негізгі барлау күштері I Скаутинг тобына қосылды. Ол жерде 22 қыркүйекте қызметтен шығарылған бронелі крейсерді алмастырды. Қараша айының басында I SG кемелері Каттегат теңізінде оқу сапарынан өтті; 3-6 қарашадағы қатты дауыл Мольткеді Швецияның Уддевалла қаласында паналауға мәжбүр етті. Келесі бірнеше айды Данцигер шығанағында сынақтарды аяқтауға жұмсады, ал 1912 жылдың 1 сәуірінде кеме қызметке дайын деп жарияланды. Әскери-теңіз күштері Мольтке кемесін қызметке кірген кезде I SG флагманы етіп тағайындауды жоспарлаған, бірақ оның орнына арнайы сапарға бұйрық берді. 1911 жылдың ортасында америкалық эскадрилья Кильге келді, ал немістер АҚШ-қа неміс кемелерінің тобын жіберіп, оған жауап қайтаруды қалады. Олар Мольтке және жеңіл крейсерлерді таңдады. Соңғысы Оңтүстік Америка суларында орналасқан, Контер-адмирал (KAdm – адмирал) Хуберт фон Ребер Пашвиц басқаруымен уақытша крейсерлік дивизияның бөлігі ретінде Мольтке мен Стетинді кездесуі керек болды. 11 мамырда екі кеме Кильден шығып, Канар аралдары арқылы өтіп, 30 мамырда Вирджиния штатының Кейп Генриіне жетті, онда оларға Бремен қосылды. Содан кейін үш кеме 3 маусымда Хэмптон Роудсқа кірді, АҚШ Президенті Уильям Говард Тафт кемені президенттік яхтасы Мейфлауэрде қабылдады. Сонымен қатар Атлантика флотының бөлімшесі де болды. 8-9 маусымда кемелер Нью-Йорк қаласына барды, онда экипаждар жергілікті неміс клубтары мен жоғары сынып өкілдері тарапынан жақсы қабылдады. Кемелер 13 маусымда Нью-Йорктан шығып, Бремен Балтиморға, ал Мольтке мен Стетин Кильге оралды. Олар 24 маусымда келді, ал келесі күні крейсерлік эскадрилья таратылды. "Мольтке" – АҚШ-қа барған жалғыз неміс кемесі. 1912 жылдың шілдесінде Мольтке Кайзер Вильгельм II яхтасын SMY Hohenzollern-ді Ресейге, патша Николай II-мен кездесуге сүйемелдеді. Сапар 4 шілдеден 6 шілдеге дейін жалғасты. Қайтып келгеннен кейін Мольтке командирінің орнына KzS Магнус фон Леветзов келді, ал кеме Вице-адмирал Густав Бахман басқаруымен I SG флагманы ретінде қызмет етті. Ол кезде бөлімге Мольтке, Von der Tann, бронелі крейсер, жеңіл крейсерлер Штеттин, , , , және , сондай-ақ авизо, тендер ретінде қызмет еткен кеме кірді. Кемелер тамыз және қыркүйек айларында өткізілген жылдық флоттық маневрлерге қатысты, олар Кайзер Вильгельм II үшін Германия шығанағындағы теңіз парадымен аяқталды. 19 қыркүйекте Мольтке ірі крейсерлер үшін Кайзердің Schießpreis (Атыс жүлдесі)мен марапатталды. Мольтке сол жылы Швецияның Мальмё қаласына сапар жасады және оқу жаттығуларына қатысты. Желтоқсан айында кеме кезекті жөндеу жұмыстары үшін Вильгельмсхавендегі құрғақ докқа қойылды, ол 1913 жылдың ақпанына дейін жалғасты. Мольтке жөндеуден өткен кезде Бахман өзінің туын 19 ақпанға дейін Йоркке көшірді, содан кейін ол Мольткеге қайта оралды. Қызметке оралғаннан кейін кеме ақпан және наурыз айларында Каттегат және Солтүстік теңізде эскадрильялық және флоттық оқу жаттығуларына қатысты. 14 наурызда Бахман 1 мамырда Мольткеге қайта оралғанша Йоркке уақытша ауысты. Сол кезде Гобен және жаңа жеңіл крейсер Бірінші Балқан соғысына жауап ретінде Жерорта теңізіне жіберілді, Von der Tann техникалық қызмет көрсету үшін қызметтен шығарылды, Йорк қызметтен шығарылды, ал жаңа шайқас крейсері әлі іске қосылмаған, бұл мамыр айына жоспарланған флоттық маневрлерге арналған I SG-ді жеткіліксіз күйде қалдырды. Үлкен бронелі крейсер, артиллерия мектебінің оқу кемесі ретінде қызмет еткен, уақытша I SG-ге тағайындалды. Маневрлерден кейін, бөлім 15 шілдеден 10 тамызға дейін Ашық теңіз флотының қалған бөлігімен бірге Норвегияға сапар жасады, онда Мольтке 27 шілдеден 3 тамызға дейін Лердалсёйриге барды. Бөлім үйге оралғаннан кейін, 17 тамызда Seydlitz оған қосылды. 30 қыркүйекте KAdm Франц Гиппер Бахманды бөлім командирі ретінде алмастырды, бірақ ол демалыста болғандықтан 15 қазанға дейін кемеге келмеді. Қараша айында Мольтке Балтық теңізіндегі флоттық жаттығуларда болды. I SG кемелері 1914 жылдың ақпанында Солтүстік және Балтық теңіздерінде бөлімдік маневрлер жүргізді. Мамыр айының соңында флот тағы бір оқу жаттығуларына жиналды, ол мамыр айының басына дейін жалғасты. 23 маусымда Гиппер өзінің туын Seydlitz-ке көшірді. Мольтке кемесін алыс Шығысқа бронелі крейсерді алмастыру үшін жіберуді қарастырды, бірақ Гобенге күрделі жөндеу қажет болғандықтан және Жерорта теңізінде алмастыру қажет болғандықтан жоспардан бас тарды. Мольтке оның әпкесін алмастыруға жоспарланған, бірақ шілдеде бірінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан бұл жоспар тоқтатылды.

Хелиголанд шығанағы шайқасы

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай, 1914 жылғы 28 тамызда Мольтке Хелиголанд шығанағы шайқасына қатысты. Таңертең Харвич күшінің британдық крейсерлері Хелиголанд шығанағында патрульдік жүрген неміс эсминецтеріне шабуыл жасады. Алты неміс жеңіл крейсері – «Кёльн», «Штетин», және басқалары шабуылға жауап беріп, британдық шабуылшыларға елеулі зиян келтірді. Алайда, шамамен 13:37-де вице-адмирал Дэвид Битти басқаратын британдық 1-ші крейсерлік эскадрильяның келуі неміс кемелерін қиын жағдайға түсірді. I скаутингтік топтың қалған әскери крейсерлерімен бірге Мольтке шайқас күні таңертең Вильгельмшафен жолдарында орналасты. 08:50-ге дейін Хиппер ашық теңіз флотының қолбасшысы адмирал Фридрих фон Ингенохлдан Мольтке мен «Фон дер Танн» кемелерін қоршауға алынған неміс крейсерлеріне көмекке жіберуге рұқсат сұрады. Мольтке 12:10-да теңізге шығуға дайын болды, бірақ судың төмендеуі кемелердің Жаде сағасының аузындағы құм бардан қауіпсіз өтуіне кедергі келтірді. 14:10-да Мольтке мен «Фон дер Танн» Жаде барьерін өтті; Хиппер неміс крейсерлеріне өзінің кемелеріне қайтуға бұйырды, ал Хиппер өзі «Зейдлиц» крейсерінде шамамен бір сағатқа қалып қойды. 14:25-те қалған жеңіл крейсерлер – «Страсбург», «Штетин», «Фрауенлоб», «Стральзунд» және «Ариадна» крейсерлерімен кездесті. «Зейдлиц» оқиға орнына сағат 15:10-да келді, ал «Ариадна» шайқаста алған зақымдардан батып кетті. Хиппер екі жоғалған жеңіл крейсерді – «Майнц» пен «Кёльн»ді іздеуге сақтықпен кірісті, олар бұған дейін батып кеткен еді. Сағат 16:00-де неміс флотилиясы Жаде сағасына қайту үшін бұрылды, шамамен 20:23-те жетті.

Ярмуттың бомбалануы

1914 жылы 2 қарашада Мольтке, Хиппердің флагманы Сейдлиц, фон дер Танн және Блюхер, сондай-ақ төрт жеңіл крейсер Нефрит сағасынан шығып, ағылшын жағалауына қарай бағытталды. Флотилия келесі күні таңертең Ұлы Ярмут портына жетіп, оны бомбалады, ал жеңіл крейсер Стралсунд мина орнатып қойды. Британдық теңіз асты қайығы бомбалауға жауап ретінде шабуыл жасады, бірақ Стралсунд орнатқан миналардың біріне түсіп, батып кетті. Содан кейін Хиппер кемелеріне Германия суларына қайтуға бұйрық берді. Бірақ Хиппердің кемелері Германия суларына қайтып келе жатқанда, Хелиголанд шығанағын густой тұман қамтыды, сондықтан кемелерге көріну жақсарғанша тоқтауға бұйрық берілді, осылайша олар қорғаныс мина өрістерін қауіпсіз айналып өте алатын болды. Йорк рұқсатсыз Нефриттен шығып, Вильгельмсхавенге жол тартқанда навигациялық қателік жасап, кемені неміс миналы аймағының біріне алып келді. Йорк екі минаға түсіп, тез батып кетті; жағалау қорғаныс кемесі экипаждың 127 адамын құтқара алды.

Скарборо, Хартлпул және Уитби қалаларын бомбалау

Ингенол ағылшын жағалауына тағы бір рейд жасауды шешті, мақсаты – Ұлы флоттың бір бөлігін соғысқа тартып, оны жою. 15 желтоқсан күні сағат 03:20-де «Мольтке», «Сейдлиц», «Фон дер Танн», «Блюхер», сондай-ақ «Кольберг», «Страсбург», «Стральзунд» және «Грауденц» жеңіл крейсерлері, екі торпедалық катер эскадрильясы Джейдтен шықты. Кемелер Хелиголанд аралынан солтүстікке қарай жүзіп, Хорнс Риф маяғына жеткен соң, батысқа бұрылып Скарбороға бет алды. Гиппер Джейдтен шыққаннан кейін 12 сағаттан соң, 14 дредноуттан және 8 дредноутқа дейінгі кемелерден, 2 бронекер, 7 жеңіл крейсер және 54 торпедалық катерден тұратын Ашық теңіз флоты алыстан қорғау үшін жолға шықты. 1914 жылдың 26 тамызында неміс жеңіл крейсері Фин шығанағында қағылып қалды; оны ресейлік теңізшілер басып алды, олар неміс теңіз күштері қолданған код кітаптарын және Солтүстік теңіздің навигациялық карталарын тапты. Бұл құжаттар Корольдік теңіз күштеріне жеткізілді. 40-шы бөлім неміс сигналдарын шифрлауды бастады және 14 желтоқсанда Скарбороны бомбалау жоспарына қатысты хабарларды ұстады. Алайда, жоспардың толық мәліметтері белгісіз болды және Ашық теңіз флоты бұрынғы бомбалау сияқты портта қауіпсіз болады деп болжалды. Битидің төрт жеңіл крейсері, 3-ші крейсерлік және 1-ші жеңіл крейсерлік эскадрильялардың қолдауымен, 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильяның алты дредноуы Хиппердің жеңіл крейсерлеріне тұзақ құруға тиіс болды. 15 желтоқсан түнінде Ашық теңіз флотының негізгі бөлігі британдық эсминстермен кездесті. Түнгі торпедалық шабуылдан қорқып, Ингенол кемелерге кері шегінуге бұйрық берді. Хиппер Ингенолдың бұл шешімін білмеді, сондықтан бомбалауды жалғастырды. Британ жағалауына жеткен соң, Хиппердің жеңіл крейсерлері екі топқа бөлінді. «Сейдлиц», «Мольтке» және «Блюхер» Хартлпулді атқылауға солтүстікке бет алды, ал «Фон дер Танн» және «Дерффлингер» Скарборо мен Уитбиді атқылауға оңтүстікке бағыт алды. Хартлпулді бомбалау кезінде «Мольтке» жағалау батареясынан снаряд алды, палубалар арасында аз ғана зақым келді, бірақ жандар жоқ болды. «Блюхер» жағалау батареясынан алты рет, ал «Сейдлиц» үш рет соққыға ұшырады. 16-сы күні сағат 09:45-ке қарай екі топ қайтадан бірігіп, шығысқа қарай шегінуді бастады. Осы кезде Битидің жеңіл крейсерлері Хиппердің таңдаған жолын кесіп, басқа күштер оларды толық қоршау үшін жолға шықты. 12:25-те II барлау тобының жеңіл крейсерлері британдық күштердің арасынан өтіп, Хипперді іздеуді бастады. 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильяның крейсерлерінің бірі «Стральзундты» көріп, Битиге хабарлады. 12:30-да Бити өзінің жеңіл крейсерлерін неміс кемелеріне бұрды. Бити неміс крейсерлері Хиппердің кемелерінің алғы шебі деп ойлады, бірақ олар одан бұрын болды. Битидің кемелерін қорғап жүрген 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрилья неміс крейсерлерін қууға аттанды, бірақ британдық жеңіл крейсерлерден келген қате сигнал оларды қайтадан қорғау позициясына қайтарды. Бұл шатасу неміс жеңіл крейсерлеріне қашып кетуге мүмкіндік берді және Хипперді британдық жеңіл крейсерлердің орналасқан жеріне ескертті. Неміс жеңіл крейсерлері британдық күштердің солтүстік-шығысына бұрылып, қашып кетті. Британдықтар да, немістер де қарсыластарын тиімді тоқтатуға келмегеніне көңілі қалды. Ингенолдың тайсалғандығы оның беделін қатты түсірді. «Мольтке» капитаны ашуланып, Ингенолдың «он бір британдық эсминцтерден қорқып» кері қайтқандығын айтты. Неміс тарихы Ингенолдың британдық флоттың мөлшерін анықтау үшін жеңіл күштерін пайдаланбағанын сынады: «Ол ағылшын жағалауындағы алға жылжу күштеріне үлкен қауіп төндіріп қана қоймады, сонымен қатар неміс флотына сигналдық және сенімді жеңістен айырды».

Доггер жағалауы шайқасы

1915 жылдың қаңтар айының басында британдық кемелер Доггер Бэнк аймағында барлау жұмыстарын жүргізіп жатқаны белгілі болды. Ингенол бастапқыда бұл күштерді жоюға кедергі келтірді, себебі I скаутингтік тобы уақытша әлсіреген еді, ал «Фон дер Танн» кемесі мерзімдік жөндеу үшін құрғақ докта тұрды. Дегенмен, Жоғары теңіз флотының штаб бастығы Рихард Экерман операцияны жүргізуге талап етті, сол себепті Ингенол келісіп, Хипперге өзінің жеңіл крейсерлерін Доггер Бэнкке алып кетуге бұйрық берді. 23 қаңтарда Хиппер шықты, «Сейдлиц» жеңіл крейсерінде штаб-квартирасымен, соңынан «Молтке», «Дерффлингер» және «Блюхер» кемелері, сондай-ақ «Грауденц», «Росток», «Стральзунд» және «Кольберг» жеңіл крейсерлері мен V флотилиядан және II және XVIII жартылай флотилиялардан 19 торпедалық катерлерімен бірге. «Грауденц» және «Стральзунд» алдыңғы күзетке, ал «Кольберг» және «Росток» тиісінше оң және сол жаққа тағайындалды. Әр жеңіл крейсерге торпедалық катерлердің жартылай флотилиясы қосылды. Тағы да, неміс сымсыз байланыс сигналдарын ұстап, шифрлау маңызды рөл атқарды. 40-шы бөлме криптографтары нақты жоспарларды білмесе де, Хиппердің Доггер Бэнк аймағында операция жүргізетінін анықтады. Оған қарсы тұру үшін Беттидің 1-ші жеңіл крейсерлік эскадрильясы, контр-адмирал Арчибальд Мурдың 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильясы және коммодор Уильям Гудонофтың 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильясы 24 қаңтардың 8-і сағат 08:00-де коммодор Реджинальд Тирвиттің Харвич күштерімен кездесуге тиіс болды. 08:14-те «Кольберг» жеңіл крейсерді және Харвич күштерінің бірнеше эсминецін байқады. «Аврора» «Кольбергке» іздеу шаммен қарсы шықты, сол кезде «Кольберг» «Аврораға» шабуыл жасап, екі рет соқты. «Аврора» да жауап беріп, «Кольбергке» екі рет соқты. Хиппер дереу өзінің жеңіл крейсерлерін атысқа бұрды, сол кезде «Стральзунд» солтүстік-батысында көп мөлшерде түтін байқады. Бұл Хиппердің кемелеріне қарай келе жатқан бірнеше ірі британдық соғыс кемелері екені анықталды. Хиппер оңтүстікке қарай қашуға тырысты, бірақ жылдамдығы ескі бронекрейсер «Блюхердің» ең жоғары жылдамдығымен – 0,7 км/сағ шектелді. Британдық жеңіл крейсерлер неміс кемелеріне қарсы соғыс бастады. 09:52-де «Блюхерге» шамамен 20 000 ярд (18 300 м) қашықтықта оқ ашылды; көп ұзамай «Лайон» және «Тигр» тағы да оқ атуды бастады. 10:09-да британдықтар «Блюхерге» алғашқы соққысын берді. Екі минуттан кейін неміс кемелері, негізінен «Лайонға» 18 000 ярд (15 460 м) қашықтықта қарсы оқ атуды бастады. 10:28-де «Лайон» су сызығынан зардап шекті, кеменің борларында тесік жасап, көмір бункерін су басты. 10:30-да Беттидің төртінші кемесі «Блюхердің» қақпасына жетіп, оқ ашты. 10:35-те арақашықтық 17 500 ярдқа (16 000 м) дейін қысқарды, сол кезде бүкіл неміс желісі британдық кемелердің тиімді қашықтығында болды. Бетти өзінің жеңіл крейсерлеріне неміс кемелеріне қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді. Алайда, «Тигрдегі» шатасу капитаны «Сейдлицке» оқ ату керек деп ойлады, бұл «Молткеге» алаңдамай оқ атуға мүмкіндік берді. 10:40-да «Лайонның» снарядтарының бірі «Сейдлицке» соқтығып, екі артқы мұнараны да жойып, 159 адамды өлтірді. Кемеде өрт шықпау үшін екі журналды да суға батыруға бұйрық берілді. Осы уақытқа дейін неміс жеңіл крейсерлері «Лайонды» нысанаға алып, бірнеше рет соққы берді. 11:01-де «Сейдлицтен» шыққан снаряд «Лайонға» соқтығысып, оның екі динамосын бұзды. 11:18-де «Лайонға» «Дерффлингерден» екі снаряд соқты. Олардың бірі су сызығына соқтығысып, белдеуге еніп, теңіз суының портқа апаратын резервуарға түсуіне мүмкіндік берді. Бұл снаряд ақырында «Лайонды» теңіз суының ластануынан қозғалтқышты сөндіруге мәжбүр етті. Осы уақытта «Блюхер» ауыр снарядтардың соққысынан қатты зақымдалған еді. Алайда, қуғын-сүргін ағылшын кемелерінің алдында бірнеше U- қайықтар туралы хабарлар болған кезде аяқталды; Бетти дереу жалтару маневрлерін бұйырды, бұл неміс кемелеріне өздерінің қуғыншыларынан қашықтықты ұлғайтуға мүмкіндік берді. Осы уақытта «Лайонның» соңғы жұмыс істейтін динамосы бұзылып, оның жылдамдығы 15 түйінге дейін төмендеді. Бетти «Лайонда» қалған жеңіл крейсерлерге «Дұшпанның артқы жағын шабуылға алуды» бұйырды, бірақ сигналдың шатасуы кемелердің «Блюхерді» ғана нысанаға алуына әкеліп, «Молтке», «Сейдлиц» және «Дерффлингерге» қашып кетуіне мүмкіндік берді. Бетти «Принцесса Рояль» кемесіне отырғаннан кейін, өзінің кемелерін қайтадан бақылауға алған кезде, неміс кемелері ағылшындықтардың оларды ұстауы үшін тым алыс болды; 13:50-де ол қуғынды тоқтатты.

Рига шығанағындағы шайқас

1915 жылғы 3 тамызда Мольтке I барлау тобымен (AG) бірге Балтық теңізіне Рига шығанағына шабуылға қатысу үшін жіберілді. Мақсаты – аймақтағы ресейлік теңіз күштерін, соның ішінде «Слава» атты эскадралық кемені жою және мина тастаушы кемелерді пайдаланып Айлау шығанағына кіруді теңіз миналарымен жабу. Неміс күштерінің құрамына қазіргі вице-адмирал Хиппер басқаратын төрт және төрт «S» класты кеме, «Мольтке», «Фон дер Танн» және «Зейдлиц» жауынгерлік крейсерлері, сондай-ақ бірнеше кіші кемелер кірді. 8 тамызда шығанақты тазартудың алғашқы әрекеті жасалды; ескі жауынгерлік кемелер «Славаны» ұстап тұрғанда, мина тазартушылар миналардың ішкі белдеуінен өтуге арналған жолды тазартты. Осы кезеңде неміс флотының қалған бөлігі Балтық теңізінде қалып, ресейлік флоттың басқа бөлімдерінен қорғаныс жасады. Бірақ, түн жақындағандықтан, «Германия» Айлау шығанағының кіреберісін уақытында миналамауға мүмкіндік болмады, сондықтан операция тоқтатылды. 16 тамызда шығанаққа кіруге екінші әрекет жасалды. Дредноуттар мен 4 жеңіл крейсер, 31 торпедалық катер шығанақтың қорғанысын бұзып өтті. «Нассау» мен «Позен» «Славамен» артиллериялық жекпе-жекке түсті, нәтижесінде орыс кемесіне үш оқ тиіп, ол кері шегінді. Үш күннен кейін ресейлік мина далалары тазартылды, ал флотилия 19 тамызда шығанаққа кірді, бірақ аймақтағы одақтас су асты қайықтары туралы хабарламалар келесі күні неміс күштерін шығанақтан шығарып жіберді. Операция бойында «Мольтке» Балтық теңізінде қалып, Рига шығанағына шабуылға қолдау көрсетті. 19-ы күні таңертең «Мольтке» британдық E класты су асты қайығымен торпедаланды. Торпеда шамамен 200 метр қашықтықта байқалған жоқ; маневр жасауға уақыт болмағандықтан, кеме торпедалық бөлімеге тиді. Жарылыс кемедегі бірнеше торпедаға зақым келтірді, бірақ олар жарылмады. Сегіз адам қаза тауып, кемеге су кірді. Кеме 23 тамыз бен 20 қыркүйек аралығында Гамбургтегі Блохм & Восс компаниясында жөнделді. 1916 жылдың қаңтар айында капитан-лейтенант Йоханнес фон Карпф Леветцовты кеме командирі лауазымынан босатып, өзі тағайындалды.

Ярмут пен Лоустофт қалаларын бомбалау

Мольтке сонымен қатар 24-25 сәуірде Ярмут пен Лоустофт қалаларын бомбалауға қатысты. Гиппер ауруға шалдыққандықтан, демалыста болғандықтан, неміс кемелері капитан Фридрих Боедикердің басқаруында болды. Неміс шайқас крейсерлері Дерффлингер, Мольтке, Сейдлиц және Фон дер Тан 24 сәуірде сағат 10:55-те Жейд сағасынан шығып, алты жеңіл крейсер мен екі торпедалық қайық флотилиясымен қорғалды. Ашық теңіз флотының ауыр бөлімдері Бодикердің кемелеріне қашықтан қолдау көрсету мақсатымен сағат 13:40-да жүзіп кетті. Британдық Әскери-теңіз министрлігі неміс сымсыз байланыс сигналдарын ұстау арқылы неміс шабуылы туралы хабардар болды және 15:50-де Ұлы флотты орналастырды. 14:00-де Бодикердің кемелері Нордернейге жетіп, ол кемелерін солтүстікке бұрып, Тершеллинг аралындағы голланд бақылаушыларынан аулақ болды. Сағат 15:38-де Сейдлиц кемеге қарсы минаға соқтығысып, кеме қабығында 15 метрлік тесік жасады, нәтижесінде 1400 тонна су кемеге еніп кетті. Сейдлиц жеңіл крейсерлердің қорғауымен кері бұрылды. Қалған төрт шайқас крейсері дереу оңтүстікке, Нордерней бағытына бұрылды. Сағат 16:00-де Сейдлицке жақын қауіп төнген жоқ, сондықтан кеме Бодикердің кемеден түсуіне мүмкіндік беру үшін тоқтады. Торпедалық қайық Бодикерді Лютцовқа жеткізді. 25 сәуірде сағат 04:50-де неміс шайқас крейсерлері Лоустофтқа жақындағанда, оңтүстік фланкті қорғаған жеңіл крейсерлер коммодор Тирвитттің "Харвич" күшінің жеңіл крейсерлері мен эсминецтерін байқады. Бодикер британдық кемелерге назар аудармай, өз кемелерінің қаруларын Лоустофтқа бағыттады. Неміс крейсерлері екі жағалау батареясын жойды және қалаға басқа да зиян келтірді. Осы процесте жағалау батареяларының бірінен атылған 15 см-лік снаряд Мольткеге тиді, бірақ кеме айтарлықтай зақым алмады. 05:20-де неміс шабуылшылары солтүстікке, Ярмутқа қарай бұрылды, олар 05:42-де жетті. Көріну нашар болғандықтан, неміс кемелері әрқайсысы бір сальва атып, Дерффлингер болса негізгі батареясынан он төрт оқ атты. Неміс кемелері оңтүстікке бұрылып, 05:47-де екінші рет "Харвич" күшімен кездесті, олар бұл кезде жеңіл крейсерлердің қорғауымен қақтығысқа түскен еді. Бодикердің кемелері 13 000 ярдтан (12 000 м) от ашты. Тирвитт дереу кемелерін бұрып, оңтүстікке қашып кетті, бірақ крейсер ауыр зақым алғаннан кейін ғана. Британдық суасты қайықтары мен торпедалық шабуылдар туралы хабарларға байланысты Бодикер қуғын-сүргінді тоқтатып, шығысқа қарай Ашық теңіз флотына қайтты. Осы кезде Шир, Ұлы флоттың Скапа-Флоудан шығатыны туралы ескертілген соң, Германияға қарай бұрылды.

Ютландия шайқасы

Мольтке мен Хиппердің I скаутингтік тобының қалған крейсерлері 1916 жылдың 30 мамырынан кейін, сыртындағы нефриттік жолдарда бекітілген күйде болды. Келесі күні таңертең, 02:00 CEST-де кемелер Skagerrak-қа қарай баяу жылдамдықпен жүзіп кетті. Мольтке бес кемелік колоннада төртінші болып, «Фон дер Танн» алдында, ал «Зейдлиц» артында орналасты. II скаутингтік тобы, құрамында жеңіл крейсерлер, Бодикердің флагманы, «Эльбинг» және II, VI және IX флотилияларының 30 торпедалық қайығы Гиппердің крейсерлеріне сүйемелдеді. Бір жарым сағаттан кейін адмирал Рейнхард Шеердің басқаруындағы Ашық теңіз флоты «Жейд»тен шықты; бұл күш 16 дредноуттан тұрды. Ашық теңіз флотына IV скаутингтік тобы сүйемелдеді, оған жеңіл крейсерлер «Стеттин», «Фрауенлоб» және «Росток» жеңіл крейсерінің басшылығымен I, III, V және VII флотилияларының 31 торпедалық қайығы кірді. II ұрыс эскадрильясының алты пре-дредноут Эльба жолдарынан 02:45-те шығып, 05:00-де ұрыс флотымен кездесті.

Оңтүстікке қарай жүгіріңіз .

Сағат 16:00-ден сәл бұрын Хиппердің күштері Биттидің шайқас крейсерлері эскадрильясымен кездесті. Неміс кемелері алғашқы болып от ашты, шамамен 15 000 ярдқа (14 000 м). Британдық кемелер жауап беруге басталғанда, британдық шайқас крейсерлері арасындағы шатасу салдарынан «Мольтке» «Жаңа Зеландия» және «Тайгер» екі кемесінен де шабуылға ұшырады. Британдық қашықтық өлшегіштері неміс нысаналарының қашықтығын дұрыс анықтамады, сондықтан британдық кемелердің алғашқы залпылары неміс шайқас крейсерлерінен шамамен бір мильге артық түсті. 16:52-де «Мольтке» «Тайгерді» екі бас қару снарядымен ұрды, бірақ ешқайсысы айтарлықтай зақым келтірмеді. Содан кейін «Мольтке» тағы төрт снаряд атты, олардың екеуі бір уақытта ортаңғы және корпус мұнараларына тиіп, оларды шайқастың маңызды бөлігінде істен шығарды. Шамамен 15 минуттан кейін «Фон дер Танн» британдық шайқас крейсерін күрт жойды. Көп ұзамай «Мольтке» «Куин Мэриге» шамамен арақашықтықта төрт торпеда атып, британдық желінің бұзылуына себеп болды, себебі торпедалар U-кемелер атқан деп есептелді. Осы кезде Хиппердің шайқас крейсерлері V шайқас эскадрильясының қақпасына келді, ол жаңадан құрылған және қуатты қарулармен жабдықталған. 17:06-да «Фон дер Таннга» от ашты. Бірнеше минуттан кейін «Малайя» және қосылды; кемелер отын «Фон дер Танн» және «Мольткеге» шоғырландырды. 17:16-да жылдам соғыс кемелерінен атылған 15 дюймдік снарядтардың бірі «Мольткеге» тиді, ол көмір қоймасын тесіп, каземат палубасын жарып, онда сақталған оқ-дәрілерді тұтандырды. Жарылыс оқ-дәрілерді көтеру құрылғысын қоймаға дейін өртеп жіберді. «Фон дер Танн» мен «Мольтке» жылдамдығы мен бағытын өзгертті, бұл V шайқас эскадрильясының мақсатын бұзды және қираған кемелерге қысқа тынығу берді. «Мольтке» мен «Фон дер Танн» V шайқас эскадрильясының соғыс кемелерінің отын тартқан кезде, «Зейдлиц» пен «Дерффлингер» британдық шайқас крейсерлеріне отын шоғырландыра алды; 17:25 пен 17:30 аралығында «Зейдлиц» пен «Дерффлингерден» кем дегенде бес снаряд «Куин Мэриге» тиді, бұл кемеде катастрофалық жарылысқа әкеліп, оны жойды. «Мольтке» командирі Карпф: «Дұшпанның залпы жақсы және жақын; олардың залпы тез кезекпен атылады, атыс тәртібі өте жақсы!» - деп атап өтті.

Ұрыс флоттары

19:30-ға қарай британдық крейсерлерді қуған Ашық теңіз флоты әлі Ұлы флотпен кездеспеген еді. Шир қараңғылық түсер алдында кемелері торпедалық қайықтардың шабуылына ұшырауы мүмкін болғандықтан күштерін кері шегінуді қарастырды. Бірақ ол әлі шешім қабылдамағанда, оның жетекші соғыс кемелері Ұлы флоттың негізгі күштерімен кездесті. Бұл Ширге кері шегінуді мүмкін етпеді, себебі бұл II ұрыс эскадрильясының баяу доредноут кемелерін құрбан етуге келер еді, ал доредноуттары мен ұрыс крейсерлерін олардың кері шегінуін қамтамасыз ету үшін қолданса, оның ең күшті кемелері британдық артиллерияның күшті отына түсер еді. Оның орнына Шир кемелеріне 16 градус оңға бұруға бұйрық берді, бұл доредноуттарды неміс майданының салыстырмалы түрде қауіпсіз жағына жеткізер еді. «Мольтке» және басқа ұрыс крейсерлері «Кёнигтің» ізінен келіп, одан кейін орналасты. Хиппердің қираған кемелері уақытша демалыс алды, ал Ширдің кемелерінің нақты орны мен бағыты туралы белгісіздік Адмирал Джон Джелликоені кемелерін шығысқа қарай, немістердің кері шегінуінің ықтимал бағыты деп ойлаған жаққа бұруға мәжбүр етті. Неміс флоты батысқа қарай бет алғанда, Шир екінші рет 16 градус бұрылыс жасады, бұл бағытын өзгертті және кемелерін британдық флоттың ортасына бағыттады. Неміс флоты британдықтардың қарқынды отына түсті, ал Шир «Мольтке», «Фон дер Танн», «Зейдлиц» және «Дерфлингерді» британдық флотқа қарсы жоғары жылдамдықпен жіберді, олардың құрамын бұзуға және негізгі күштеріне кері шегіну үшін уақыт беруге тырысты. 20:17-ге дейін неміс крейсерлері 7700 ярды (7040 м) қашықтыққа жақындады, сол кезде Шир кемелерді британдық флоттың жетекші кемесіне шабуыл жасауға бағыттады. Бірақ үш минуттан кейін неміс крейсерлері торпедалық қайықтардың шабуылымен қамтамасыз етілген кері шегінді.

Қайтарып алу

Түскі үзіліс кезінде Мольтке және басқа неміс броненосецтері негізгі қаруларына кедергі келтіретін қирандыларды жоюға, өртті сөндіруге, өртке басқару және сигнал жабдықтарын жөндеуге, түнгі шайқасқа дайындалу үшін жарық шамдарын орнатуға мүмкіндік алды. Осы уақытта неміс флоты кері ретпен жақсы ұйымдастырылған формацияға қайта құрылды, содан кейін неміс жеңіл күштері 21:00-ден кейін британдық күзет тобымен кездесті. Бетти жаңадан атыс естіп, броненосецтерін батысқа бұрды. 21:09-да ол неміс броненосецтерін көріп, 20:20-да атыс ашу алдында жақындады. Британ броненосецтерінің шабуылы Мольткеден торпедалық қайықпен өтуге тырысқан Хипперді толығымен таң қалдырды. Неміс кемелері барлық қаруларымен жауап берді және 21:32-де қараңғыда Lion және Princess Royal-ды атты. Неміс броненосецтерінің маневрлері бірінші шайқас эскадрильясын соқтығысудан сақтау үшін батысқа бұруға мәжбүр етті. Бұл екінші шайқас эскадрильясының ескі броненосецтерін броненосецтердің тікелей артына орналастырды және неміс броненосецтері оңтүстікке бұрылғанда британдық кемелердің оларды қууларына кедергі келтірді. Британ броненосецтері ескі линкорларға оқ ашты; неміс кемелері британдық кемелерге барлық қаруларын жұмсау үшін оңтүстік-батысқа бұрылды. 22:15-те Хиппер, ақыры Мольткеге ауысып, кемелеріне неміс формациясының басына қарай жылдамдықпен жүруге бұйрық берді. Алайда, тек Мольтке мен Сейдлиц ғана бұл бұйрықты орындауға дайын болды; Дерффлингер мен фон дер Танн ең көп дегенде 18 теңіз шақырымын (узла) жасады, сондықтан олар артта қалды. Мольтке мен Сейдлиц кемелер Штеттинге жақын өткенде, желдің алдыңғы қатарына қарай жылдамдықпен жүзіп бара жатқанда, соқтығысудан сақтау үшін кемені күрт баяулатуға мәжбүр болды. Бұл Фрауенлоб, Штутгарт және Мюнхенді сол жаққа бұруға мәжбүр етті, нәтижесінде олар екінші жеңіл крейсерлік эскадрильямен кездесті; шамамен 1,5 шақырым қашықтықта екі жақтағы крейсерлер бір-бірін атысқа түсірді. КАДм Людвиг фон Ройтер британдық крейсерлерді Мольтке мен Сейдлицке қарай тартып алуға тырысуды шешті. Бірақ, дерлік бірден, британдық крейсерлер шабуылды тоқтатты. Жеңіл крейсерлер кетуге асығып жатқанда, Фрауенлобқа торпеда тиді, нәтижесінде кеме жарылды. Неміс формациясы шатаққа түсті, ал осы шатақта Сейдлиц Мольткеден көз жоғалтты. Сейдлиц енді Мольткемен бірге жүре алмады, сондықтан ол Хорнс Риф маяғына өздігінен бару үшін бөлінді. 23:30-да Мольтке өздігінен екінші шайқас эскадрильясының артқы дивизиясынан төрт британдық дредноутты кездестірді. Карпф кемені бұруға бұйрық берді, өзін байқамағанын үміттенеді. Британдық кемелер шын мәнінде Мольткеді көрген, бірақ бүкіл неміс флотына орналасқан жерін жарияламау үшін атудан бас тартты. 23:55-те және 00:20-да Карпф британдық флот арқылы өтуге тырысты, бірақ екі рет те сәттілікке жете алмады. 01:00-ге дейін, Ұлы флоттан шалқап алға шыққаннан кейін ғана Мольтке қашып құтыла алды. Шайқастың соңына қарай, 03:55-те Хиппер Ширге кемелеріне тиген зор зиян туралы хабарлама жіберді. Сол кезде Дерффлингер мен фон дер Танн әрқайсысында тек екі ғана қару жұмыс істеді, Мольтке 1000 тонна сумен толды, ал Сейдлицке ауыр зақым келді. Хиппер хабарлады: "I-ші барлау тобы, демек, күрделі шайқас үшін ешқандай құндылығы болмады, сондықтан бас қолбасшы оны портқа қайтаруға бұйырды, ал ол өзі шайқас флотымен Хорнс Рифтегі жағдайды күтуге бел буды". Шайқас барысында Мольтке Тайгерді 13 рет, ал өзі 4 рет, барлығы снарядтармен атты. №5 оң жақ 15 см-лік қару 15 дюймдік снарядтың бірімен соққыға ұшырады және шайқастың қалған бөлігінде қолданудан шығарылды. Кемеде 16 адам қаза тауып, 20 адам жараланды, олардың көпшілігі 15 см-лік қаруға тиген соққыдан зардап шекті. Су басу және суды шығару жұмыстары кеменің 1000 тонна сумен толуына әкелді.

Кейінгі операциялар

6 маусымда Хиппер өзінің туын «Мольткеге» қайтарды, ол 7 маусымнан 30 шілдеге дейін Гамбургте жөндеуден өтті. Кеме кейіннен Балтық теңізінде оқу жаттығуларын өткізді. Төрт күннен кейін, 18-19 тамызда флоттың алға жылжуына қатысты. Операция барысында I скаутинг тобы Беаттидің ұрыс крейсерлерін тартып алып, жою үшін Сандерленд қаласының жағалауын бомбалау керек болды. «Мольтке» тобындағы әлі де соғысу жағдайында қалған екі неміс шайқас крейсерінің бірі болғандықтан (екіншісі – «Фон дер Тан»), операция үшін топқа үш дрейдноут тағайындалды: , , және жаңадан тапсырылған «Шер» және қалған Ашық теңіз флоты, 15 дрейдноутімен, артта қалады және қорғаныш береді. Британдықтар неміс жоспарларын біліп, оларға қарсы Ұлы флотты жіберді. 14:35 шамасында Шеер Ұлы флоттың жақындауы туралы ескертілді және Ютландияға жақын болғаннан кейін 11 аптадан кейін Ұлы флоттың бүкіл құрамын қарсы алуға дайын емес, өзінің күштерін айналдырып, неміс порттарына кері шегініп кетті. 1916 жылдың қыркүйегінде Карпф «Мольткеден» кетіп, КзС Ханс Гигас кемеге қолбасшылықты қолға алды және соғыс аяқталғанға дейін оның капитаны болды. 25-26 қыркүйекте «Мольтке» Солтүстік теңізде тағы бір операцияға қатысқан, оның ішінде Хиппер де болды. Ол және I SG-нің қалған бөлігі II скаутинг тобының Тершеллингке қарай бағытталған іздеуі үшін қоршау күш ретінде қызмет етті. 20 қазанда Хиппер кемеден кетіп қалды. 1917 жылдың қыркүйек пен қазан айларында кеме Батыс Эстония архипелагына неміс шабуылдарын қолдаған «Альбион» операциясына қатысты. Ресейге қарсы Балтық теңізіндегі сәтті операциядан кейін «Мольтке» II скаутинг тобына (II AG) қолдау көрсетуге жіберілді, бірақ Хелиголанд шығанағының екінші шайқасына белсенді қатыспады. 1917 жылдың соңында Ашық теңіз флоты Ұлыбритания мен Норвегия арасындағы Солтүстік теңізде конвойға қарсы рейдтер жүргізе бастады. 1917 жылдың қазан мен желтоқсан айларында Норвегияға бара жатқан екі британдық конвойды неміс крейсерлері мен эсминдері басып алып, жойып жіберді. Бұл Беттиді, қазір Ұлы флоттың бас қолбасшысы, бірнеше линкордтар мен крейсерлерді конвойларды қорғау үшін бөлді. Бұл Ширге бүкіл соғыс бойы күткен мүмкіндікті берді: Ұлы флоттың бір бөлігін оқшаулап, жою мүмкіндігі. 1918 жылы 23 сәуірде сағат 05:00-де Ашық теңіз флоты порттан қатты сүйретілетін конвойлардың бірін ұстап алу ниетімен кетті. Британдықтардың операцияны білгенін болдырмау үшін сымсыз радио байланысы барынша азайтылды. 24 сәуір күні сағат 05:10-да «Мольтке» машинасы зақымдалды: оң жақ винті шахтадан құлап кетті, ал турбинаны тоқтатудың алдында диірменнің бір дөңгелегі жойылды. Бұзылған дөңгелек темір бөлшектерін қосалқы конденсаторға лақтырып жіберді, бұл машина бөлмесін су басып, орталық және оң жақ қозғалтқыштардың жұмысын тоқтатты. Тұзды су қазандықтарға кірді, кеме жылдамдығын төрт түйінге дейін төмендетті; 08:45 -ге дейін «Мольтке» капитаны Шеерге кемесі «басқарудан шығып», кеме сүйреуі керектігін хабарлады. 09:38 сағатта «Страсбург» крейсері кемені сүйреуге тырысты, бірақ оны жүзеге асыра алмады. 10:13-те дрейдноут соғыс флотынан бөлініп, «Мольтке» кемесіне сүйреп әкелінді. 14:10-да конвой әлі табылмаған, сондықтан Шер Ашық теңіз флотын неміс суларына қарай бұрды. 17:10-да «Мольтке» қозғалтқыштары жөнделді, ал кеме 17 түйін жылдамдығымен жүзе алды. 19:37 британиялық су асты кемесі кемені байқап, «Мольтке» торпеда атқан. Кеме 1800 тонна суды қабылдаса да, өз күшімен портқа жетуге мүмкіндік алды. 1918 жылдың 30 сәуір мен 9 қыркүйегі аралығында Вильгельмсхавенде Императорлық кемежайда жөндеу жұмыстары жүргізілді. Жөндеу жұмыстарынан кейін «Мольтке» 19 қыркүйек пен 3 қазан аралығында Балтық теңізінде оқу-жаттығу операцияларына қатысты. 1 қарашадан бастап, кеме Реутер үшін I скаутинг тобының флагманы ретінде қызмет етті.

Тағдыр

Мольтке Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға аздай қалғанда, Ашық теңіз флотының «өлім сапарына» қатысуға тиіс болған. Ашық теңіз флотының басым бөлігі Вильгельмсхавендегі базасынан Ұлыбританияның Ұлы флотына қарсы шайқасу үшін шығуға дайындалған; Шеер – енді флоттың бас адмиралы – Германия үшін жақсы келісім шарттарын сақтау үшін, флотының бағасын ескермей, британдық флотқа мүмкіндігінше көп зиян келтіруді көздеді. Алайда, флот Вильгельмсхавенде жиналған кезде, соғыстан шаршаған теңізшілер жаппай дезертирлеуге кірісті. «Фон дер Танн» мен «Дерффлингер» Вильгельмсхавеннің ішкі порты мен рейдті бөліп тұрған шлюздерден өткенде, екі кемеден де 300-ге жуық адам бортынан секіріп, жағаға қашып кетті. 1918 жылдың 24 қазанында Вильгельмсхавеннен теңізге шығуға бұйрық берілді. 29 қазан күнінен бастап бірнеше соғыс кемесіндегі теңізшілер көтеріліс жасады; III эскадрильяның үш кемесі якорь көтеруден бас тартты, ал соғыс кемелерінде саботаж актілері жасалды. Осы ашық наразылыққа байланысты теңізге шығу бұйрығы кері қайтарылды. 1918 жылдың қараша айының басында Германияда революция басталды, ол соғысты аяқтауға және монархияны құлатуға әкелді. «Мольтке» 1918 жылдың 24 қарашасында Ашық теңіз флотының қалған бөлігімен бірге тапсырылды және капитан-лейтенант Воланте басшылығымен Скапа-Флоуда интернировкаланды. Версаль келісіміне қол қойылғанын және оның флоты британдықтар тарапынан басып алынуға айналғанын сезінген Рейтер 1919 жылдың 21 маусымында Ашық теңіз флотын батыруға бұйрық берді, ал британдық Ұлы флот жаттығуларда болған кезде. Кеме екі сағат он бес минут ішінде суға батты. «Мольтке» 1927 жылы судан көтеріліп, 1929 жылы Розитте металлға тапсырылды.