Шотландияның Ұлттық мөрі: тарихы, маңызы, қазіргі қолданысы. Корольдің құжаттарды бекіту үшін пайдаланған ресми нышаны. 1094 жылдан бері сақталып келеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның ұлттық мөрі
National seal of Scotland
Шотландияның Ұлы мөрі (Seala Mòr na h Alba) – Шотландияның маңызды ұлттық символы, ол монархқа әрбір құжатқа жеке қол қоймай, ресми құжаттарды бекітуге мүмкіндік береді. Мұнда металл қалыпқа балқытылған балауыз құйылып, монарх ресми деп жариялағысы келетін құжаттарға бау немесе лента арқылы бекітілетін балауыз фигурасына басылады. Дурхам соборының қазынасында сақталған ең ерте мөрдің іздері, Дункан II-нің Ұлы мөрі деп саналады және 1094 жылға дейін жетеді. Шотландияның Ұлы мөрінің қазіргі сақтаушысы – Шотландияның бірінші министрі, және бұл лауазымның ең жоғары наградаларының бірі болып есептеледі.
The Great Seal of Scotland (Seala Mòr na h Alba) is a principal national symbol of Scotland that allows the monarch to authorise official documents without having to sign each document individually. Wax is melted in a metal mould or matrix and impressed into a wax figure that is attached by cord or ribbon to documents that the monarch wishes to make official. The earliest seal impression, in the Treasury of Durham Cathedral, is believed to be the Great Seal of Duncan II and dates to 1094. The current Keeper of the Great Seal of Scotland is the First Minister of Scotland and it is considered as one of the highest honours of that office.
Шотландия Корольдігі
Канцлер Патша мөрінің сақтаушысы болды. Шотландияның Ұлы мөрінің тізілімі – Шотландияның ең көне ұлттық құжаты, ол 700 жылдан бері Шотландия монархының ресми құжаттарға, сондай-ақ шотланд заңнамасына қатысты құжаттарға қол қою құралы болып табылады.
The chancellor had the custody of the King's Seal. The register of the Great Seal of Scotland is Scotland's oldest national record having served as a means by which the Monarch signs official documents in Scotland and documents relating to Scots law for over 700 years.
Одақ туралы шарт және децентрализация
Шотландияның Ұлы мөрінің сақталуына 1707 жылғы Одақ шарты кепілдік берді, онда «Одақтан кейін Шотландиядағы мөр әрқашан сақталады және Шотландияның Ұлы мөрі арқылы әдетте жүзеге асырылатын, тек кеңселерге, гранттарға, тапсырмаларға және осы Корольдіктегі жеке құқықтарға қатысты барлық мәселелерде қолданылады» делінген. Сондықтан 1998 жылғы Шотландия заңындағы қазіргі мөр «Одақ шарты бойынша Шотландияның Ұлы мөрінің орнына сақталуы және қолданылуы тиіс мөр» деп аталады. Дегенмен, мөр әлі де көбінесе Шотландияның Ұлы мөрі деп аталады. 1708 жылғы Қаскөйлік актінің 12-бабы, бүгінгі күнге дейін күшінде, мөрді жалғандауды Шотландиядағы мемлекеттік қылмыс деп санайды. Ұлы мөрдің дизайны Лорд Лионның қарулы патшасының жауапкершілігінде. Мөрдің артқы жағында монархтың атқа отырған бейнесі бейнеленген, бірақ ол таққа отыру сайын өзгертілмейді – қазіргі нұсқасы 1911 жылы король Георг V таққа отыруына арнап жасалған. Мөрдің бет жағында «ELIZABETH II D G BRITT REGNORVMQVE SVORVM CETER REGINA CONSORTIONIS POPULORUM PRINCEPS F D» деген жазу бар, ал оның бейнесі Ұлыбританияның Ұлы мөріндегідей. Ұлы мөрді Ұлы мөрдің сақтаушысы, Мемлекеттік жоғары лауазымды тұлғалардың бірі басқарады. 1885 жылдан бастап бұл лауазымды Шотландия хатшысы, кейін Шотландия мемлекеттік хатшысы атқарды. 1999 жылы ол Шотландияның бірінші министріне берілді, оның Шотландиядағы дәрежесі Ұлы мөрдің сақтаушысы лауазымымен анықталады. Іс жүзінде мөр Шотландия тіркелімдерінің сақтаушысының қамқорлығында, ол сақтаушының орынбасары ретінде тағайындалған.
Strictly, the continuation of the Great Seal of Scotland was guaranteed by the Treaty of Union which provided that "a Seal in Scotland after the Union be alwayes kept and made use of in all things relating to private Rights or Grants, which have usually passed the Great Seal of Scotland, and which only concern Offices, Grants, Commissions, and private Rights within that Kingdom". Hence, the Scotland Act 1998 refers to the current seal as "the seal appointed by the Treaty of Union to be kept and made use of in place of the Great Seal of Scotland". Nevertheless, the seal is still commonly referred to as the Great Seal of Scotland. Section 12 of the Treason Act 1708, still in force today, makes it treason in Scotland to counterfeit the seal. The design of the Great Seal is a responsibility of the Lord Lyon King of Arms. The reverse of the seal shows the monarch on horseback, but is not changed from reign to reign—the current version is that engraved in 1911 for the accession of King George V. The obverse is inscribed "ELIZABETH II D G BRITT REGNORVMQVE SVORVM CETER REGINA CONSORTIONIS POPULORUM PRINCEPS F D" and the figure on it is the same as on the Great Seal of the United Kingdom. The Great Seal is administered by the keeper of the Great Seal, one of the Great Officers of State. From 1885 this office was held by the secretary for Scotland, later the Secretary of State for Scotland. It transferred in 1999 to the first minister of Scotland, whose place in the order of precedence in Scotland is determined by his or her office as keeper of the Great Seal. In practice the Seal is in the custody of the keeper of the Registers of Scotland, who has been appointed as deputy keeper.
Ұлы мөрдің ерекшеліктері
Бір жағында қазіргі таққа отырған монарх бейнеленген, ал екінші жағында Шотландияда қолданылатын Корольдік қару-жарақтар суреттелген. 2022 жылдың 10 қыркүйегінде, Елизавета II патшайымның қазасынан кейін шығарылған Кеңес жарлығына сәйкес, король Карл III жаңа мөрді дайындап, бекіткенге дейін қолданыстағы мөр пайдаланыла береді.
One side features the current reigning monarch, while the other depicts the Royal Arms as used in Scotland. Under the authority of an Order in Council made on 10 September 2022, following the demise of Queen Elizabeth II, the existing seal continues to be used until another seal is prepared and authorised by King Charles III.
Тіркелім
Шотландияның Ұлы мөрімен бекітілген 1306 жылдан 1668 жылға дейінгі жарғылардың тізімдері Шотландияның Ұлы мөрінің реестрінде (Registrum Magni Sigilli Regum Scotorum) жарияланған.
Records of charters under the Great Seal of Scotland from 1306 to 1668 are published in the Register of the Great Seal of Scotland (Registrum Magni Sigilli Regum Scotorum).