Нelfinavir: HIV/AIDS-қа қарсы препарат туралы мәліметтер
Nelfinavir
Нelfinavir (Вирацепт) – HIV/AIDS-қа қарсы қолданылатын антиретровирустік препарат. Протеаз ингибиторы, басқа дәрілермен бірге тағайындалады. Әсері, жағымсыз әсерлері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Nelfinavir, Viracept деген бренд атымен сатылатын, антиретровирустық дәрі, HIV/AIDS-ты емдеуде қолданылады. Нельфинавир протеаза ингибиторлары (ПИ) класына жатады және басқа ПИ-лер сияқты, көбінесе басқа антиретровирустық дәрілермен бірге қолданылады. Нельфинавир – адам иммуножеткіліксіздік вирусының (HIV) 1 протеаза ингибиторы (Ki = 2 nM) және HIV инфекциясын емдеу үшін HIV реверс транскриптаза ингибиторларымен бірге жиі тағайындалады. 1992 жылы патенттелген, ал 1997 жылы медициналық қолдануға бекітілген.
Antiretroviral drug
Nelfinavir, sold under the brand name Viracept, is an antiretroviral medication used in the treatment of HIV/AIDS. Nelfinavir belongs to the class of drugs known as protease inhibitors (PIs) and like other PIs is almost always used in combination with other antiretroviral drugs. Nelfinavir is an orally bioavailable human immunodeficiency virus HIV 1 protease inhibitor (Ki = 2 nM) and is widely prescribed in combination with HIV reverse transcriptase inhibitors for the treatment of HIV infection. It was patented in 1992 and approved for medical use in 1997.
Уыттылық
Жиі (>1%) байқалатын жағынқы әсерлерге инсулинге қарсылық, гипергликемия және липодистрофия кіреді. Сондай-ақ Капоси саркома вирусы да осыған жатады.
Common (>1%) side effects include insulin resistance, hyperglycemia and lipodystrophy. and the Kaposi's sarcoma virus.
Вирульділікке қарсы белсенділігі
Нельфинавир және оның қарапайым туындылары адам патогені Streptococcus pyogenes бактериясы өндіретін цитолизин, стрептолизин S вируленттілік факторының өндірілуін тежейтіні анықталды. Нельфинавир және осымен байланысты молекулалар анықтамалы антибиотикалық белсенділік көрсетпеді, бірақ басқа бактериялардың плантазолицин (антибиотик), листериолизин S (цитолизин) және клостридиолизин S (цитолизин) сияқты басқа да биологиялық белсенді молекулалардың өндірілуін де тежеді. (2 нМ) – бұл тығыз байланысуға арналған және ортадағы аминқышқыл қалдығын имитациялайтын кето тобының орнына гидроксил тобының болуына байланысты ыдырамайды, әйтпесе бұл S-фенилцистеин болар еді. Барлық протеаза ингибиторлары протеазаға байланысады, байланысудың нақты механизмі молекуланың протеазаны қалай тежеуін анықтайды. Нельфинавирдің ферментпен байланысу жолы оны басқа ПИ-лермен салыстырғанда өзара қарсылықты азайтуға жеткілікті болуы мүмкін. Сондай-ақ, барлық ПИ-лер ВИЧ-1 және ВИЧ-2 протеазаларын тежемейді.
Nelfinavir and simple derivatives have been found to inhibit the production of the virulence factor streptolysin S, a cytolysin produced by the human pathogen Streptococcus pyogenes. Nelfinavir and these related molecules did not exhibit detectable antibiotic activity, but did also inhibit the production of other biologically active molecules, including plantazolicin (antibiotic), listeriolysin S (cytolysin), and clostridiolysin S (cytolysin), by other bacteria. (2 nM) which is designed to bind tightly and is not cleaved due to the presence of a hydroxyl group as opposed to a keto group in the middle amino acid residue mimic, which would be otherwise S phenylcysteine. All protease inhibitors bind to the protease, the precise mode of binding determines how the molecule inhibits the protease. The way Nelfinavir binds the enzyme may be sufficiently unique to reduce cross resistance between it and other PIs. Also, not all PIs inhibit both HIV 1 and HIV 2 proteases.
Тарих
Нельфинавирді Agouron Pharmaceuticals компаниясы Eli Lilly and Company компаниясымен бірлескен кәсіпорын аясында әзірледі. 1999 жылы Agouron Pharmaceuticals компаниясын Warner Lambert сатып алды, қазір ол Pfizer компаниясының еншілес компаниясы болып табылады. Еуропада оны Hoffman La Roche, ал басқа елдерде ViiV Healthcare сатады. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) 1997 жылдың наурыз айында оны терапиялық қолдануға бекітті, осылайша ол он екінші мақұлданған антиретровирустық препарат болды. Алғашқы өнімнің іске қосылуы фармацевтикалық өнеркәсіп тарихындағы ең ірі «биотехнологиялық іске қосылу» болып табылды, алғашқы толық жылдық сатылым 335 миллион АҚШ долларынан асты. Agouron компаниясының осы дәріге патенті 2014 жылы тоқтап қалды. 2007 жылдың маусым айында Емдік заттарды және денсаулық сақтау өнімдерін реттеу агенттігі және Еуропалық дәрі-дәрмек агенттігі айналыстағы дәрінің барлық партиясын қайтару туралы ескерту жариялады, себебі кейбір партиялары қатерлі ісік тудыруы мүмкін химиялық заттармен зарарланған болуы мүмкін.
Nelfinavir was developed by Agouron Pharmaceuticals as part of a joint venture with Eli Lilly and Company. Agouron Pharmaceuticals was acquired by Warner Lambert in 1999 and is now a subsidiary of Pfizer. It is marketed in Europe by Hoffman La Roche and elsewhere by ViiV Healthcare. The US Food and Drug Administration (FDA) approved it for therapeutic use in March 1997, making it the twelfth approved antiretroviral. The initial product launched proved to be the largest "biotech launch" in the history of the pharmaceutical industry, achieving first full year sales exceeding $US335M. Agouron's patent on the drug expired in 2014. In June 2007, both the Medicines and Healthcare products Regulatory Agency and the European Medicines Agency put out an alert requesting the recall of any of the drug in circulation, because some batches may have been contaminated with potentially cancer causing chemicals.
Зерттеу
2009 жылдан бері нельфинавирді қатерлі ісікке қарсы агент ретінде қолдану мүмкіндігі зерттеліп келеді. Ол қатерлі ісік жасушаларына культурада (in vitro) қолданылғанда, түрлі қатерлі ісіктердің өсуін тежеп, жасушалардың өлімін (апоптозды) тудыра алады. Простата немесе мида ісігі бар зертханалық тышқандарға нельфинавир берілген кезде, ол осы жануарларда ісіктің өсуін тоқтатуға мүмкіндік береді. Жасуша деңгейінде нельфинавир қатерлі ісік өсуін тежейтін бірнеше әсерге ие; ең басты екі әсері – Akt/PKB сигналдық жолын тежеу және эндоплазмалық ретикулум стресін белсендіру, одан кейін дұрыс бүктелмеген ақуызға жауап. АҚШ-та нельфинавирдің адамдарда қатерлі ісікке емдік әсерін анықтау үшін шамамен үш десятка клиникалық сынақтар жүргізілуде (немесе аяқталған). Кейбір сынақтарда нельфинавир монотерапия ретінде жеке қолданылады, ал басқаларында ол басқа қатерлі ісік емдеу тәсілдерімен, мысалы, белгілі химиотерапиялық препараттармен немесе сәулелік терапиямен біріктіріледі. Сондай-ақ, нельфинавир жатыр мойнының кеңейген қатерлі ісігін емдеудің бір бөлігі ретінде радиосенсибилизатор ретінде зерттелуде.
Since 2009, nelfinavir has been under investigation for potential use as an anti cancer agent. When applied to cancer cells in culture (in vitro), it can inhibit the growth of a variety of cancer types and can trigger cell death (apoptosis). When Nelfinavir was given to laboratory mice with tumors of the prostate or of the brain, it could suppress tumor growth in these animals. At the cellular level, nelfinavir exerts multiple effects to inhibit cancer growth; the two main ones appear to be inhibition of the Akt/PKB signaling pathway and activation of endoplasmic reticulum stress with subsequent unfolded protein response. In the United States, about three dozen clinical trials are being conducted (or have been completed) in order to determine whether nelfinavir is effective as a cancer therapeutic agent in humans. In some of these trials, nelfinavir is used alone in monotherapy fashion, whereas in others it is combined with other modes of cancer therapy, such as well established chemotherapeutic agents or radiation therapy. , nelfinavir is being studied as a radiosensitizing agent as part of treatment of advanced cervical cancer.