Кіріспе

1863 жылғы америкалық азамат соғысы шайқасы

Кемпбелл станциясы шайқасы (16 қараша 1863 ж.) – генерал-лейтенант Джеймс Лонгстрит басқаратын конфедерациялық күштердің, генерал-майор Амброуз Бернсайд басқаратын одақ әскерлеріне шабуыл жасаған оқиғасы. Бұл шайқас Теннесси штатының Нокс округіндегі Кемпбелл станциясы (қазіргі Фаррагут) маңында, америкалық азамат соғысының Ноксвилл науқаны аясында болды. Лонгстрит Ноксвиллге шегінуге үлкермес бұрын Огайо армиясын талқандауды жоспарлады. Шайқас барысында конфедераттар одақ әскерлерін бес бөлек позициядан кері шегінуге мәжбүр етті. Бірақ, соңында Бернсайд әскерлері сәтті түрде шегініп кетті. Лонгстриттің екі жаяу әскер дивизиясы, 5000 атты әскермен бірге, генерал Брэкстон Брэгг армиясынан бөлініп, Бернсайд күштерін жеңіп, Ноксвиллді қайта басып алу мақсатымен жіберілді. Бұл мақсатқа жетудің жалғыз мүмкіндігі – одақ әскерлерін Ноксвиллдің қорғанысына үлкермес бұрын толық жеңіске ұшырату болатын. Кемпбелл станциясында Бернсайдты тұтқындауға келмегендіктен, Лонгстрит Ноксвиллдегі одақ күштерін қоршауға мәжбүр болды. Ақырында, Ноксвиллді қоршау операциясы сәтсіз аяқталды, себебі Бернсайдты құтқару үшін ірі одақ күштері жіберілді, ал Лонгстрит Вирджинияға қарай солтүстік-шығысқа шегінуге мәжбүр болды.

Одақтардың басып алуы

Бернсайд, Огайодағы Одақ армиясының қолбасшысы, 1863 жылдың тамыз айының соңында Шығыс Теннессиге Одақтың шабуылын бастады, бұл үшін Кентуккиде орналасқан XXIII корпусының әскерлерінен екі жаяу әскер дивизиясы мен атты әскерін пайдаланды. Операция көбінесе қарсылықсыз өтті және федералды әскерлер 1 қыркүйекте Ноксвиллді басып алды. Шығыс Теннессидің көптеген тұрғындары Одаққа жақтас болды және федералды әскерлерді құшақтап алды. Қыркүйек айының ортасына қарай Бернсайдтың әскерлері Шығыс Теннессинің көп бөлігін бақылауына алды. Стратегиялық жағдай Конфедерацияның пайдасына бұрылды, өйткені Брэггтің Теннесси армиясы 1863 жылдың 19-20 қыркүйегінде Чикамуга шайқасында Камберленд армиясын жеңді. Жеңісінен кейін Брэгг Чаттанугадағы Камберленд армиясын блокадаға алды. 20 қыркүйекте Бернсайдқа IX корпустың екі дивизиясы қосылды, ал бригадир генерал Орландо Б. Уиллкокс 3000 алты айлық Индиана сарбазымен 3 қазанда Камберленд ойысына жетті. 1863 жылдың қазан айындағы Бернсайдтың есебінде қызметте болған әскерлердің саны: IX корпуста 6352 офицер мен сарбаз, XXIII корпуста 7912 жаяу әскер мен артиллерия, 7458 атты әскер және сол жақ қанатта 4391 әскер. Бригадир генерал Роберт Б. Поттер IX корпусын, бригадир генерал Малон Д. Мэнсон XXIII корпусын, ал бригадир генерал Джеймс М. Шэкэлфорд атты әскерін басқарды. Уиллкокс сол жақ қанаттың қолбасшысы болды. Солтүстік-шығысқа қарай генерал-майор Роберт Рэнсом 5800 конфедерациялық жаяу әскерімен және бригадир генерал Уильям Э. Джонс пен полковник Г. Л. Гилтнердің басқаруындағы екі атты әскер бригадасымен жол тартты. Дегенмен, Конфедерация департаментінің қолбасшысы генерал-майор Сэмюэл Джонс өзінің 8000 әскерінің Одақ әскеріне қарсы тұруға тым әлсіз деп санады. 17 қазанда Брэгг генерал-майор Картер Л. Стивенсон басқаратын жаяу әскер дивизиясын және полковниктер Джордж Гиббс Дибрелл мен Дж. Дж. Моррисон басқаратын екі атты әскер бригадасын Одақтың оңтүстік аймағына қауіп төндіру үшін жіберді. 20 қазанда атты әскер Филадельфия шайқасында полковник Фрэнк Вулфорд басқаратын Одақ атты әскер бригадасын жеңді. Бұл жеңіліс Бернсайдты Лаудонды тастап, Теннесси және Кіші Теннесси өзендерінің артына шегінуге мәжбүр етті. Бернсайд IX корпустың 6000 адамын және бригадир генерал Джулиус Уайттың XXIII корпусының жаяу әскер дивизиясының 3000 сарбазын Леноар станциясының маңында шоғырландырды. Бригадир генерал Мило Смит Хаскалл басқаратын XXIII корпустың қалған жаяу әскер дивизиясы Ноксвиллді ұстады, бригадир генерал Уильям П. Сандерс басқаратын атты әскер дивизиясы Мэривилл маңындағы аймақты бақылады, Уиллкокс Буллс Гэпті қорғады, ал екі жаяу әскер полкі мен 300 атты әскер Камберленд Гэпті гарнизонмен қамтыды. Генерал-майор Улисс С. Грант Бернсайдтың Ноксвиллді ұстап тұра алатынына күмәнданды.

Лонгстриттің шабуыл жасауы

4 қарашада Брэгг Лонгстритке Теннесси армиясынан екі дивизиясын бөліп, Ноксвиллді қайта басып алуға бұйрық берді. Брэгг 28 қазандағы Ваухачи шайқасында Лонгстриттің дұрыс әрекет етпегенін сынады, сол шайқаста Конфедерациялықтар Федералдардың жаңадан құрылған «Крэкер желісін» кесіп тастауға қол жеткізе алмады. Сонымен қатар, Брэгг өзін қиындық тудырушы деп есептейтін генералдан құтылуға асықты. Лонгстрит науқан үшін 20 000 сарбазбен күшейтілгенін қалаған, бірақ Брэгг бас тартты және Бернсайдқа қарсы күреске жіберілген Стивенсон мен Бенджамин Ф. Читэмнің жаяу әскер дивизияларын қайтарды. Лонгстрит Шығыс Теннессидің нақты карталарын алуға тырысты, бірақ нашар сапалы карталар ғана қол жеткізді. Лонгстриттің екі дивизиясын солтүстікке, ал Стивенсон мен Читэмнің дивизияларын оңтүстікке жылжыту ескі теміржол құралдарын жүктемелеп жіберді, және ауыстыру 13 қарашаға дейін аяқталды. Лонгстрит Стивенсон әскерлері аймақтың азық-түлік қорынан толықтай тарылтып алғанын және оның жеке вагондары шабуылға қажетті деңгейде емес екенін байқады. Брэгг генерал-майор Джозеф Уилерді және оның армиясының атты әскерінің көбін беруге келіскеннен кейін Лонгстритте 10 000 жаяу әскер, 5 000 атты әскер және 35 зеңбірек болды. Лонгстриттің штабы Теннесси өзенінен өтуге арналған понтондық көпір үшін ең қолайлы орын ретінде Лодон қаласының батысынан жақын жердегі Хоуф паромын таңдады. Лонгстрит бригадир генерал Мика Дженкинстің дивизиясына понтондық көпірден өтуді бұйырды, ал генерал-майор Лафайетт МакЛоустың дивизиясы одақтық күштердің назарын көпірден аудару үшін солтүстік-шығысқа қарай жылжуға тиіс болды. Осы уақытта Уилер мен атты әскердің көп бөлігі Ноксвиллді оңтүстіктен басып алуға тырысады. 13 қарашаның кешінде полковник Джон Браттонның Оңтүстік Каролина бригадасынан Пальметто мергендері Хоуф паромынан Теннесси өзенін кесіп өтіп, көпірдің орнын қамтамасыз етті. Жұмыс істейтін, бірақ біршама нашар көпір 14 қарашаның таңында аяқталды. Сол кезде МакЛоустың дивизиясы Моргантоннан келгеннен кейін Лудонға жетті. Уайт, Кингстонда бір бригадасы және Леноир стансасында бір бригадасы бар, көпірді қадағалау үшін бір жаяу әскер полкі мен артиллерия бөлімін жіберді.

Леноар станциясы

Chestnut Ridge Хоугс Ферри маңында басталып, солтүстік-шығысқа қарай созылды. Оның солтүстік жағында Хочкис Долы жолы ферриден солтүстік-шығысқа қарай Бернс Хаусына дейін жетіп, тау жотасындағы саңылауға дейін созылды. Жол оңтүстікке қарай саңылау арқылы Леноар станциясына, теміржолға дейін өтті. Бернс Хаустан солтүстікке қарай Кингстон жолымен қиылысып, ол Кингстоннан Ноксвиллге дейін созылды. Chestnut Ridge-тің оңтүстік жағындағы теміржол және параллель басты жол Лудоннан солтүстік-шығысқа Ноксвиллге дейін созылды. Сонымен қатар, Chestnut Ridge арқылы оның оңтүстік-батыс жағына жақын жол да болды. 14 қарашада Дженкинстің дивизиясы понтондық көпірден өтуге күні бойы жұмсады. Бёрнсайд оқиға орнына келген соң, Уайт дивизиясының полковнигі Маршалл У. Чапиннің бригадасына Хоугс Ферридегі конфедерат әскерін тексеруді бұйырды. Бұл операцияға IX корпустың бригадир генералы Эдвард Ферреро дивизиясы қолдау көрсетті. Чапин саңылау арқылы өтіп, Хочкис Долы жолымен оңтүстік-батысқа қарай марш жасады. Күннің соңында Чапин бригадасы түнгі уақытқа дейін конфедераттардың көпір басына басым жасап, 47 адамды жоғалтты. Феррероның әскері қатыспады. Күндіз полковник Джон Ф. Хартранфтың IX корпусы дивизиясы Леноарда қалды. Уайт дивизиясының полковнигі Сэмюэл Р. Мотт бригадасы және 1-ші Теннесси атты әскер полкінің полковнигі Роберт К. Берд Кингстонда орналасты; оларды Лонгстрит алға жылжып айналып өтіп, науқан кезінде оқшауландырып тастады. Бёрнсайдтың 9 мың әскері болды, оның ішінде тек төрт кавалерия ротасы ғана бар еді. Бёрнсайдтың кавалерия күшінің көп бөлігі басқа жерге орналастырылды. Лонгстрит 12 мың әскерді, соның ішінде бір кавалерия бригадасын басқарды. 15 қарашаның таңында Лонгстрит Бёрнсайдтың федералдарына қарсы шабуыл жасады. Конфедерат қолбасшысы Дженкинстің дивизиясына және полковник Джон Р. Харттың кавалерия бригадасына алға жылжуға бұйрық берді, ал МакЛоустың дивизиясы понтондық көпірден өтті. Осы шабуылға қарсы Чапин бригадасы мен Ферреро дивизиясы Chestnut Ridge арқылы оңтүстік-батыс жағындағы жолмен кері шегінді. Чапин бригадасы конфедераттарды қуған шайқаста 13 адамды жоғалтты. Чапин мен Ферреро сағат 13:00-де Леноарға жетті, өйткені түнгі жаңбыр жолдарды батпаққа айналдырғандықтан, тоғыз сағат жүріп өтті. Осы уақытта Дженкинстің дивизиясы Хочкис Долы жолымен солтүстік-шығысқа қарай марш жасады. Бернс Хауста Дженкинс Ферреро дивизиясы мен Чапин бригадасын жоламас бұрын оңтүстікке бұрылды. 15 қарашаның кешінде Бёрнсайд өз күштерін солтүстік-шығысқа Ноксвиллге қарай жылжыта бастады. Ол 6-шы Индиана кавалерия полкінің төрт ротасына және лейтенант Эрскин Гиттингстің L және M батареясына, 3-ші АҚШ артиллериясына Леноир мен Кингстон жолдарының қиылысына кері шегінуді бұйырды. Осы бөлімшелерге көп ұзамай Хартранфтың жаяу әскер дивизиясы мен екі артиллерия батареясы ілесіп кетті. Бұл бөлімдер батпақ жолдардың салдарынан баяулады. МакЛоустың дивизиясының алдыңғы қатарлары Бернс Хаусына жетті, онда Лонгстрит МакЛоусты түнде лагерьге орналастыруға бұйырды. Лонгстрит Бёрнсайдтың Ноксвиллге қарай шегінуін тоқтатуға үміттене білді, бірақ ол аймақтың сенімді карталарының болмауынан қиындыққа тап болды. Кейінірек Лонгстрит өзінің жол көрсетушісі оны адасқандығын, бірақ қараңғы түскендігі және бұл тиімді барлауға мүмкіндік бермегенін мәлімдеді. Екі жақтағы әскерлер түнгі температураның күрт төмендеуінен зардап шекті. Леноар стансасындағы одақ әскерінің жоғалғандары Дивизия Бригада бірлігі Қаза тапқандар Жараланғандар Жоғалғандар Штаб-пәтері Бригадалық емес 6-шы Индиана кавалерия полкі: полковник Джеймс Биддл 0 0 4 1-ші дивизия, IX корпус Бригада. Генерал Эдвард Ферреро 1-бригада полковнигі Дэвид Моррисон 45-ші Пенсильвания жаяу әскер полкі: подполковник Фрэнсис М. Хиллс 0 1 0 2-ші дивизия, XXIII корпус бригадасы. Генерал Джулиус Уайт 2-бригада полковнигі Маршалл У. Чапин 107-ші Иллинойс жаяу әскер полкі: подполковник Фрэнсис Х. Лоури 1 1 0 13-ші Кентукки жаяу әскер полкі: полковник Уильям Э. Хобсон 4 39 0 111-ші Огайо жаяу әскер полкі: майор Исаак Р. Шервуд 1 14 55 Барлығы 6 55 59

Уилердің соққысы

Уилер 11 қарашада төрт кавалерия бригадасымен Свитвотерге келді. Лонгстрит Уилерге 13 қараша күні таңертең Ноксвиллдің оңтүстік жағына қарсы операцияны бастауға бұйрық берді. Ол Бёрнсайдтың назарын Теннесси өзенінің солтүстік жағалауына аударуды үміттенеді. Бірақ Лонгстрит Уилерге қарсы күшті одақтық кавалерия күші бар екенін ескертті. 13 қарашаның кешінде Уилердің атты әскері Моргантонның оңтүстік-шығысындағы Мотли Фордтан Кіші Теннесси өзенінен өтті. Мэривиллде одақтық кавалерияны қоршауға тырысқан Уилер, бригадир генерал Фрэнк Кроуфорд Армстронгтың дивизиясын сол қаланың солтүстігіне айналдырды, ал бригадир генерал Уильям Т. Мартиннің дивизиясы қалаға батыстан шабуыл жасады. Алайда, полковник Чарльз Д. Пеннебейкер басқаратын одақтық бригада Литтл өзенінің артына, Рокфордқа шегінді, Мэривиллде тек 11-ші Кентукки атты жаяу әскерін қалдырды. Армстронг бекініс орнатып алды, бірақ 11-ші Кентуккидің көп бөлігі жаңбырдың арқасында тұзақтан қашып кетті. Содан кейін Армстронг полковник Томас Харрисонның бригадасын Рокфордтың оңтүстік-батысында орналасқан 1-ші Кентукки кавалериясы мен 45-ші Огайо атты жаяу әскер полкіне шабуыл жасауға жіберді. Харрисонның әскерлері екі полкті де жеңіп, Рокфордқа кері шегіндірді. Одақтықтар Литтл өзенінен өтуге қолайлы жерлерді тез тауып, Сандерсті Рокфордты тастап, солтүстікке қарай Сток-Крик артында жаңа қорғаныс шебін құруға мәжбүр етті. Уилер Мартиннің дивизиясын Сандерстің қанатын қиып өтуге жіберді, ал Армстронг алдыңғы қатардан қысым жасады. 15 қараша күні кешке Уилердің конфедераттары Сандерстің кавалериясын Ноксвиллдің оңтүстік жағындағы қорғанысқа тығылып кіргізді. Сол күні кешке және келесі күні таңертең Уилердің атты әскерін Хаскаллдың дивизиясынан полковник Дэниел Кэмеронның жаяу әскер бригадасы тоқтатты. 16 қарашада Лонгстрит Уилерден дереу өзіне қосылуын өтінді, сондықтан Уилер Луисвиллден Теннесси өзенінің солтүстік жағалауына өтті. Бірақ Лонгстритке көмектесуге ол кеш қалды. Уилер 57 адамын жоғалтып, 300 одақтық сарбазды тұтқынға алғанын мәлімдеді. 14 қарашада Рокфордтың оңтүстігінде болған шайқаста 1-ші Кентукки 1 адамды өлтірді, 4 адам жарақат алды және 37 адам тұтқынға алынды, ал 45-ші Огайо 2 адам жарақат алды және 5 адам тұтқынға алынды, барлығы 49 адам шығынға ұшырады. 15-16 қарашада Ноксвиллдің оңтүстік жағында одақтық кавалерия 101 адамнан зардап шекті. 11-ші Кентукки 1 адам жарақат алды және 3 адам тұтқынға алынды, 27-ші Кентукки атты жаяу әскері 3 адамды өлтірді, ал 45-ші Огайо 3 адамды өлтірді, 8 адам жарақат алды және 83 адам тұтқынға алынды.

Таңертең

Бернсайд түні бойы Леноар стансасын тастап, Кемпбелл стансасына жетуді шешті. Кешкі сағат 7-де ол артиллериясының көп бөлігін жіберді, бірақ жолдардың саздан терең болуына байланысты, қаңғыбас командалары зеңбіректерді сүйреуге көмектесуге мәжбүр болды. Осы арада Одақ әскерлері таңертең қалғандарымен қосылу үшін Леноардағы қалған жабдықтарды жойды. Полковник Уильям Хамфридің Ферреро дивизиясының бригадасы және капитан Джейкоб Ромердің L батареясының бір бөлігі, 2-ші Нью-Йорк артиллериясы арттық күштерді құрады. Оның бір полкі вагондарды күзетіп тұрғандықтан, Хамфри бригадасында бар болғаны 700 сарбаз болды. Чапиннің бір ротасы кері шегіну туралы бұйрық алмады, ал оның сарбаздары тұтқындалды. Лонгстрит Дженкинстің дивизиясына Одақ әскерлерінің кері шегінуін, Кемпбелл стансасына дейінгі қашықтықты қударуды бұйырды. Харттың кавалерия бригадасы және МакЛоустың дивизиясы Бёрнс үйінен солтүстікке қарай Кингстон жолына жылжыды, содан кейін шығысқа бұрылды. Кемпбелл стансасы – оңтүстіктен келетін Конкорд жолы мен Кингстон жолының (қазір Кингстон Пайк деп аталады) қиылысқан жеріндегі шағын елді мекен еді. Харранфттың дивизиясы Леноир жолы Кингстон жолымен қосылған тұсқа жетті, ол Кемпбелл стансасынан батысқа қарай және Эйвери Рассел үйінен де қысқа қашықтықта орналасқан. Хартранфт полковник Джеймс Биддлдің 6-шы Индиана кавалериясының 200 аттысын Кингстон жолымен батысқа жіберді және қиылысты қорғау үшін жаяу әскер дивизиясын орналастырды. Биддлдің жасағы Харттың Конфедерация бригадасына тап болып, шайқасқаннан кейін кері шегінді. 16 қараша күні сағат 9:30-да Хамфридің үш Мичиган полкі Кіші Түркия сағасында алғашқы Одақ қорғанысын жасады, ол қиылыстан оңтүстікке қарай орналасқан. Браттоннан қанатын айналып өткеннен кейін Хамфри бригадасы екінші Одақ қорғанысы үшін төбеге қарай солтүстікке шегінді. Хамфри бригадасы шамамен жарты сағат бойы қоршау сызығын ұстап тұрды, содан кейін жолдардың қиылысындағы Харранфттың позициясына кері шегінді. Екінші қорғаныс кезінде 20-шы Мичиган жаяу әскер полкінің полковнигі Хантингтон Смит басына тиген оқтан қаза тапты. Хамфри Браттонның қатарын кері қайтару үшін шағын шабуыл жасағаннан кейін шегінді. Үшінші Одақ қорғанысында Хамфри бригадасы Ферреро дивизиясының полковнигі Дэвид Моррисон бригадасының сол жағында орналасты. Бірден кейін Поттер Харранфт дивизиясы мен Биддлдің кавалериясына Түркия сағасының артына, шығысқа қарай шегінуге бұйрық берді. Осы уақытқа дейін Бернсайдтың вагондар пойыздары қиылыстан аман-есен өтіп, Кингстон жолымен шығысқа қарай бет алды. Уайт Шапин бригадасын жаңа позицияға орналастырды. Дженкинс Браттон бригадасын сол жаққа, ал бригадир генерал Джордж Т. Андерсон бригадасын оң жаққа жіберді. Андерсон бригадасы Хамфридің сол қанатын айналып өтуге қауіптенгенде, Моррисон бригадасының 36-шы Массачусетс және 8-ші Мичиган жаяу әскер полктері оң жақтан шығып, сол қанатқа көшті. Екі полк Андерсонның сарбаздарына оқ атып, оларды тоқтатты, содан кейін Браттон бригадасын тоқтату үшін оң қанатқа асықты. Хамфри мен Моррисонның сарбаздары екі есе жылдамдықпен артқа шегінді және айналып қоршаудан құтылды.

Қайырлы күн !

Төртінші федералдық бекініс Түркия сағасының шығыс жағында орналасты, оны Бернсайд таңдады. Шығыс беткейі сағадан 30,48 метр биік болды және аймақ өте ашық еді. Конкорд жолы Түркия сағасының шығыс жағасындағы Кингстон жолымен бірікті. Мэтью Рассел үйі федералдық позицияның алдында, ал Эйвери Рассел үйі батысқа қарай орналасқан. Уайт Кингстон жолының оңтүстігінде Хеншоудың Иллинойс батареясын және капитан Джозеф А. Симстің 24-ші Индиана батареясын орналастырды, олар Чапин бригадасының екі полкімен қолдауға алынды. Чапиннің қалған екі полкі жолдың солтүстігінде тұрды. IX корпустың әскерлері келген соң, олар өз позицияларына орналасты. Лейтенант Сэмюэл Николл Бенджаминнің 2-ші АҚШ артиллериясы, E батареясы және Гиттингс батареясы Кингстон жолының солтүстігінде, ал Ромер батареясы шығысқа қарай, жолдың оңтүстігіне орналастырылды. Капитан Уильям В. Баклидің D батареясы, 1-ші Род-Айленд және капитан Джон фон Селеннің 15-ші Индиана батареясы Хеншоу мен Сим батареяларының артында орналасты. Моррисон бригадасы Кингстон жолының оңтүстігінде шабуылшылар ретінде орналасты, 45-ші Пенсильвания жаяу әскер полкінен басқа. Хамфри бригадасы Чапиннің оң жағында, ал оның артында полковник Бенджамин К. Кристостың Ферреро дивизиясының бригадасы тұрды. Ол жерде Хартранфт дивизиясының полковнигі Джошуа К. Зигфридтің бригадасы тұрды. Поттер Биддлдің атты әскерін солтүстікке барлауға жіберді, ал 112-ші Иллинойс атты жаяу әскері Конкордқа қарай оңтүстікке барлау жасады. Барлығы Бёрнсайдтың қатарында 9000-ға жуық сарбаз болды. Түскі уақытта Дженкинс Браттон бригадасын Кингстон жолының оң жағына, ал Андерсон бригадасын оның оң жағына орналастырды. Бригадир генерал Эвандер М. Лоу бригадасы Андерсонның оң жағында болды. Екінші қатарда бригадир генералдар Генри Л. Беннинг пен Джером Б. Робертсонның бригадалары тұрды. Лонгстритте 12000 сарбазы болды, бірақ бастапқыда тек Дженкинстің дивизиясы болды және ол одақтың артиллериясының дәл атысынан зардап шекті. МакЛоустың әскерлері келгенде, олар Кингстон жолының солтүстігінде бригадир генерал Джозеф Б. Кершоу мен полковник Солон З. Раффтың бригадаларымен және екінші қатарда полковник Гуд Брайанның бригадасымен орналастырылды. Бригадир генерал Бенджамин Г. Хамфристің бригадасы мен Харттың атты әскері оң жақтан шабуыл жасау үшін сол жаққа орналастырылды. Хамфридің конфедераттары Хамфридің одақтық әскерлеріне қарсы сағат 13:30-ға дейін қысым жасады, содан кейін Хартранфт Хамфридің әскерлерінің орнына Кристостың бригадасын майданға шығарды. Лонгстрит нақты бұйрық бермегендіктен, МакЛоус пен Дженкинс екеуі де екіншісі негізгі шабуылды жасауы керек деп ойлады. Үш сағат бойы ешқандай ірі шабуыл жасалмады, ал қақтығыс артиллериялық жекпе-жекке айналды. Симстің екі зеңбірі істен шықты және капитан Пичегру Вулфолктың Вирджиния батареясындағы конфедераттар жасаған 20 фунттық Паррот мылтығы атылғанда жарылды. Сағат 15:00-де Дженкинс шыдамсыздықтан Лонгстриттен флангтық шабуыл жасауға рұқсат сұрады. Ол Лоу, Андерсон және Беннинг бригадаларын оң жаққа, орманды аймақ арқылы, федералдық сол жақтан айналып өту үшін жіберді. Лоу бригадасы дұрыс емес бағытта шабуыл жасағанда бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Сағат 15:00-де Бёрнсайд тағы да кері шегінуге дайын болды, Чапин бригадасы мен Ромер батареясы арттық күштерді құрады. Шегіну жақсы тәртіппен жүргізілді және Дженкинс пен МакЛоус те араласуға тырыспады. Сағат 16:00-де Бёрнсайдтың сарбаздары күнінің бесінші федералдық бекінісін Кингстон жолының арғы бетіндегі биік жерде жасады. Бұл жерде Кингстон жолынан Лаввилл деп аталатын, қазір жоқ болған ауылға солтүстікке қарай баратын жолдың жанында болды. Бұл позицияның жалғыз кемшілігі жолдың оңтүстігіндегі биік жердің кішкене бөлігі болды. Ферреро дивизиясы жолдың солтүстігіне орналасты, Моррисон бригадасы бірінші қатарда, ал Хамфри мен Кристос бригадалары екінші қатарда тұрды. Ферреро дивизиясын Симс пен Бенджамин батареялары қолдады. Хартранфт дивизиясы жолдың оңтүстігіне орналасты, оның оң жағында 107-ші Иллинойс және Ромер батареясы, ал Чапин бригадасының қалған бөлігі екінші қатарда тұрды. Конфедерат жаяу әскері жақындағанда, олар федералдық артиллериясының атысымен тоқтатылды. Полковник Эдвард Портер Александр конфедераттардың қаруларын бұзып, тағы бір артиллериялық жекпе-жек басталды, бірақ екі тарап та басымдыққа ие болмады. Дженкинс Беннинг, Андерсон және Лоу бригадаларын оңтүстікке қарайғы биік жерге көшірді. Бұл Хартранфты өзінің әскерлерін оңтүстікке бұруға және Ромердің зеңбірімен Дженкинстің флангтарын атқылауға мәжбүр етті. Сағат 18:00-де Бёрнсайд Ферреро әскеріне шегінуге бұйрық берді, содан кейін артиллерия мен Хартранфт дивизиясы да шегінді. Чапин әскері тағы да арттық күштерді құрады. Таусылған марштан кейін, 17 қарашада таңғы сағат 4-те одақтың алғашқы жаяу әскері Ноксвиллге жетті.

Нәтижелер

Союз әскерлерінің көптеген офицерлері өз бөлімдерінің шайқаста маневрларды қалай орындағанымен мақтанды. Екі жақтың артиллериясы да белсенді қатысты; Рёмердің батареясы шайқас барысында 429 оқ атты. Ұлттық саябақтар қызметі Кэмпбелл станциясында 400 одақтық және 570 конфедерациялық әскердің қаза болғанын бағалады. Олар Бернсайдтың әскері Кэмпбелл станциясына «жету жарысын» ұтқанын және егер Лонгстриттің әскері бірінші болып жеткен болса, Ноксвилл науқаны басқаша аяқталуы мүмкін екенін атап өтті. Кэмпбелл станциясындағы одақтың жоғалтулары 31 қаза тапқан, 211 жараланған және 76 жоғалып кеткен, барлығы 318 адамды құрады. Ферреро дивизиясы 232, Уайт дивизиясы 63, ал Хартранфт дивизиясы 15 жоғалтуға ұшырады. Ленойр станциясындағы 120 қаза тапқандарды қоса есептегенде, 14-16 қарашадағы федералдық әскердің жоғалтулары 438 адамды құрады, оның ішінде оңтүстік жағалаудағы кавалерия да бар. МакЛоус жоғалтулар туралы хабарламады, бірақ Дженкинс 174 адамның қаза болғанын мойындады, оның 124-і Браттон бригадасынан еді. Жергілікті тұрғындар конфедерациялық әскердің 91 қаза тапқанын және 300 адамның жараланғанын хабарлады, бірақ бұл бағалаудың шамадан тыс екені мүмкін. «Шабуылдар мен көшбасшылар» мақаласында Орландо Меткалф По одақ пен конфедерацияның жоғалтулары тең болғанын болжады. Кэмпбелл станциясы мен Ленойр станциясы шайқастары Лонгстриттің Бернсайдты жеңіп, Ноксвиллді басып алудың ең жақсы мүмкіндігін көрсетті. Лонгстриттің Бернсайдтың күштерін жоюға сәттілік таба алмауы Ноксвиллді басып алу мүмкіндігін айтарлықтай төмендетті. Кейін Лонгстрит Кэмпбелл станциясына Бернсайдтан бұрын жете алмағаны үшін өз бағыттары мен карталардың жетіспеуін кінәлады. Шындығында, 15 қараша күні кешке МакЛоус және басқалар оған мүмкіндік туралы хабарлады, бірақ ол әрекет етпеді. Бернсайд өзінің аз санды әскерін тиімді басқарды және конфедерациялық әскердің қуғынынан озып кетті. Бұл Ноксвиллді басып алудан сақтап қана қоймай, Лонгстриттің күштерін Брагг әскерінен алыстатты, оған Гранттың федералды әскерін жинауы қауіп төндіріп жатты. Бұл жағдай федералдық әскердің жалпы стратегиясына пайдалы болды. 1863 жылдың 29 қарашасында, конфедерациялық әскердің Сандерс бекінісіне жасаған шабуылы сәтсіз аяқталғаннан кейін 30 минут өткен соң, Лонгстрит Гранттың Миссионерлік төбедегі шайқаста Браггты жеңгені туралы ресми хабарлама алды. Бұл жеңіліс Лонгстриттің Брагг әскерімен байланыс желісі үзілгенін білдірді. Генерал-майор Уильям Тэкумсе Шерман 30 000 одақтық жаяу әскермен 29 қарашада Ноксвиллді құтқару үшін Чаттанугадан жолға шықты. Сан жағынан кем болған Лонгстрит 4 желтоқсанда Ноксвиллді қоршаудан босатып, солтүстік-шығысқа қарай Роджерсвиллге шегінді.

Сақтау

Кемпбелл станциясы 1980 жылдың 16 қаңтарында Фаррагут болып бекітілді. Қалаға осы өңірде туған адмирал Дэвид Фаррагуттың есімі берілді. Авери Расселл үйі, сондай-ақ Кемпбелл станциясының қонақ үйі ретінде белгілі, 1800 жылдардың басында салынды және Ноксвилл арқылы өтетін адамдар үшін тоқтау орны ретінде қолданылды. Алғашқы келушілердің арасында Теннесси губернаторы Джон Севьер және жақын жердегі Конкордта аттарды жарыстырған президент Эндрю Джексон болды. Бұл ғимарат Кингстон Пайк және Кэмпбелл Стейшн-роуд көшелерінің қиылысында орналасқан. Фаррагут қала әкімдігінде Кемпбелл станциясы шайқасына арналған тарихи белгі орнатылған.