Кіріспе

Америка Азамат соғысы шайқасы

Фэр-Гарден шайқасы – 1864 жылдың 27 қаңтарында Теннесси штатының Севьер округінде болған Америка Азамат соғысының Огайо армиясы мен Шығыс Теннесси департаменті арасындағы шайқас. Шайқас көлемі шағын болғанына қарамастан, екі тарап та елеулі шығынға ұшырады.

Өмірбаян

16-17 қаңтарда Дэндридж шайқасынан кейін Одақ атқыштар әскері French Broad өзенінің оңтүстік жағына көшті, онда олар Конфедерацияның азық-түлік іздеу топтарын тоқтатты және сол аймақта көптеген жүктелген жабдықтау вагондарын тартып алды. 1864 жылғы 25 қаңтарда Шығыс Теннесси департаментінің қолбасшысы генерал-лейтенант Джеймс Лонгстрит өзінің бағыныштыларына French Broad өзенінен оңтүстікке қарай Одақтың операцияларын шектеуді бұйырды. 26 қаңтарда Конфедерация атқыштар әскерімен бұрынғы шайқаста болған Бригадный генерал Сэмюэл Д. Стержис өзінің әскерлерін аймақтағы броды бақылауға орналастырды. Конфедерацияның екі атты бригадасы мен артиллериясы түстен кейін Фэр-Гарденнен шабуылға шықты, бірақ Севьервильден шамамен алты шақырымдай жерде тоқтатылды. Басқа Конфедерация әскерлері Фоллердегі Флат-Крикте Одақ атқыштар әскерінің бригадасына шабуыл жасап, оларды екі шақырымға дейін кері шегіндірді. Сол күні басқа шайқас болған жоқ.

Fair Garden жолы

Одақтың барлаушылары Конфедерация әскерлерінің Фэр-Гарден жолына шоғырланғанын байқады, сондықтан Стержис 27 қаңтар күні таңертең сонда шабуыл жасауға бұйрық берді. Қатты тұман кезінде полковник Эдвард М. Маккуктың одақ дивизиясы генерал-майор Уильям Т. Мартиннің конфедерациясын шабуылдап, кері қайтарып жіберді. Сағат 16:00-де Маккуктың әскері семсерлермен шабуыл жасап, Конфедерация әскерін жеңіске бұқты. Стержис келесі күні қуғынға шығып, жеңілген және дезорганизацияланған көтерілісшілерді тұтқынға алып, өлтірді. Одақ күштері Дэндридж маңындағы French Broad өзеніне жеткенде, Лонгстриттің үш жаяу әскер бригадасы өзенді кешіп өтіп жатқанын көрді. Өзінің қару-жарағының артық екенін түсінген Стержис аймақтан эвакуациялауға шешім қабылдады. Стержис содан кейін генерал Фрэнк Армстронгтың Конфедерация атты әскер дивизиясына шабуыл жасауға тырысты, ол үш-төрт шақырым қашықтықта, өзен жағасында орналасқан еді. Армстронгтың күшейтілгені туралы білмей, Стержис шабуылда ауыр шығынға ұшырады. Шайқас қараңғыға дейін жалғасты, содан кейін федералистер аймақтан шығып кетті. Федералистер бастапқыда тактикалық жеңіске жетті, бірақ кейін кері шегінуге мәжбүр болғандықтан, азық-түлік іздеу аймақтарын жоғалтты. Одақтың шамамен 100 салдаты қаза тапты, ал Конфедерация 165 салдасынан айырылды.

Қате бағаланған

Стержис 28 қаңтарда қуғынға шығып, жеңілген көтерілісшілерді тұтқындады және оларды өлтірді. Бірақ, Одақ әскерлері Лонгстриттің үш жаяу әскер бригадасы өзеннен өтіп бара жатқанын көрді. Одақ әскерлері шайқаста шаршағанын, азық-түлік, оқ-дәрі және қару-жарақ жетіспейтінін, ал жаудың күші басым екенін түсінген соң, аймақтан кетуге шешім қабылдады. Бірақ, кетер алдында, ол өзенде үш-төрт шақырымдай қашықтықта орналасқан генерал Фрэнк Армстронгтың Конфедерация атты әскер дивизиясына шабуыл жасауға бекінді. Бірақ, шабуылдаған Одақ әскерлері Армстронгтың қорғанысын нығайтқанын және оған үш жаяу әскер полкі күш қосып келгенін білмеді. Осылайша, Одақ әскерлері шайқаста ауыр шығынға ұшырады. Шабуыл қараңғылыққа дейін жалғасты, содан кейін Одақ әскерлері аймақтан шығып кетті.