Кіріспе

Хартвилл шайқасы 1863 жылдың 9-11 қаңтарында Миссури штатының Райт округінде, Америка Азаматтық соғысы кезінде Джон С. Мармадуктың Миссуриге жасаған алғашқы экспедициясы аясында болды.

Өмірбаян

Мармадюк 1863 жылдың қаңтар айының басында Миссури штатына конфедерацияның рейдін басқарды. Бұл қозғалыстың екі бағыты болды. Полковник Джозеф Портер Миссуридің Арканзас штатындағы Покахонтас қаласынан Миссуридің Хартвилл қаласының маңында одақ постыларына шабуыл жасауға Миссуридің кавалерия бригадасын құрайтын бір колоннаны басқарды. 9 қаңтарда Хартвиллге жақындағанда ол барлау үшін бір отрядты алға жіберді. Ол шағын әскери гарнизонды басып алуға қол жеткізді. Сол күні Портер Маршфилдке қарай жылжи бастады. 10 қаңтарда Портердің кейбір адамдары Маршфилдтен шығысқа қарай Мармадюк бағанасымен байланыс орнатудан бұрын сол аймақтағы басқа одақтық қондырғыларға шабуыл жасады. Мармадюк одақ әскерлерінің оны қоршауға алып, қарсыласуға дайындалғаны туралы хабар алды. 10 қаңтарда полковник Сэмюэл Меррилл Хьюстоннан (Миссури штаты) келіп жатқан одақтың көмекші колоннасына қолбасшылық етті. Ол өзінің командасымен сол күні таңертең Хартвиллге келіп, кішкентай гарнизонның беріліп қалғанын біліп, Спрингфилдке қарай жолға шықты. Оның күштері Вудс-Форк (Гасконад) өзенінің бойындағы лагерьге орналасты. 11 қаңтарда таңертең Портердің қолбасшылығындағы Конфедерация әскерлері Мерриллдің барлаушыларымен байланысқа түсті.

Шайқас

Мармадюк бірнеше күштердің қысымын сезініп, Портер мен Шелби колонналарын Хартвиллге басқа жолмен бұрып жіберді. Осы қозғалысты байқаған Меррилл өзінің әскерін тікелей Хартвиллге жеткізіп, сот үйінің батысындағы биік, жасырылған жерде қорғанысқа орналасты. Шелби мен Портер бригадалары Мерриллдің әскерін ығыстыруға тырысты, бірақ олардың орны тым берік болды. Төрт сағат бойы бірнеше Конфедерация шабуылдары жасалды, олардың бәрі де қайтарылды. Соңында Меррилл көп бөлігін кері шақырды, алайда лейтенант-полковник Данлаптың әскерінің үштен бірі бұйрық алмай, қараңғыға дейін орында қалды.

Салдары

Екі жақтың да элементтері түн жақындаған сайын екінші жақтың даладан кетіп бара жатқанын байқады және нәтижесінде екеуі де жеңіске жетті деп мәлімдеді. Нақты нәтижелер әртүрлі болды. Одақ командасының көзқарасы бойынша олар Мармадуке шабуылдарын ауыр зардаптарға ұшыратып, кері қайтарып жіберді, бірақ федералдылар алаңнан кетуге мәжбүр болды. Конфедерация тұрғысынан Мармадуке өз күшін біріктіріп, кері шегіну желісін қамтамасыз етті. Ол қалада далалық аурухана құрып, қысқа уақытқа даланы басқаруға құқылы болды. Алайда ол Арканзасқа тез қашып кетуге мәжбүр болды, содан кейін қыста лагерьге ауыр жол жүрді. Сонымен қатар, фронтальдық шабуылдар бірнеше жоғары тұрған CSA офицерлерінің өліміне немесе өлімге әкелді, соның ішінде: бригаданың командирі полковник Джозеф С. Портер, полковник Эммет Макдональд, подполковник Джон Уаймер және майор Джордж Р. Киртли. Рейдтің өзі аймақтағы Федералды күштердің үлкен бұзылуына әкелді және бірқатар шағын форпосттар басып алынды, жойылды немесе тасталды. Алайда, басқа негізгі мақсат, Спрингфилдтегі қойма, Одақтың қолында қалды. Шабуыл жасағының табысты қашып кетуі Федералды Миссуридің жылдам қозғалатын экспедицияларға бейімделуін алдын ала көрсетті.