Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Азиялық бақ түрі
Type of Asian garden
Кореялық бақтар – табиғи, ресми емес, қарапайым және жасанды емес, табиғи ортамен үйлесуге ұмтылатын бақтардың бір түрі. Олардың тарихы екі мың жылдан астам, бірақ Батыста олар туралы көп мәлімет жоқ. Ең көне жазбалар Үш патшалық кезеңіне (б.з.д. 57 – б.з. 668) дейін жетеді, сол кезде сәулет және сарай бақтары Кореяның Үш патшалық тарихында көрсетілген дамуды көрсеткен.
Korean gardens are a type of garden described as being natural, informal, simple and unforced, seeking to merge with the natural world. They have a history that goes back more than two thousand years, but are little known in the west. The oldest records date to the Three Kingdoms period (57 BC – 668 AD) when architecture and palace gardens showed a development noted in the Korean History of the Three Kingdoms.
Тарих
Корея бау-бақша мәдениеті 2000 жылдан астам тарихқа ие. Соңғы жылдары Корё (918–1392) және Чосон (1392–1910) дәуірлерінде жазылған 300-ге жуық құжат табылды, оларда дәстүрлі корей бақтары туралы толыққанды мәліметтер келтірілген. Олардың көптегені бүгінгі күнге дейін сақталған және тамашалауға болады. Көне заманда корейлер табиғатқа, күнге, жұлдыздарға, суға, тас-дастарға, ағаштарға табынған. Олар тастардың судан және табиғаттағы басқа да нәрселерден күштірек деп сенген. Сондай-ақ, тастардың құдайдың игілігін әкелетініне нанысқан. Сондықтан тастарды орналастыру дәстүрлі корей бағын жобалаудың маңызды элементі саналады. Кореялықтар тас бақтарын қайта жаңғыртуда, олардың үстіне тас құрбандық орнатып, көк аспан мен төртбұрышты жер туралы ежелгі түсінікті бейнелейді. Сонымен қатар, «тас орнату» (Сусок) бақтары да көптеп кездеседі. Соңғы жылдары бақшаларда тас орнатуға деген қызығушылық артып келеді. Жалпы, корей Сусок (тас орнату) бақша мәдениетін оның даму кезеңдеріне сәйкес сипаттауға болады. Ежелгі ауыл шаруашылығы дәуірінде тастар бақтарды салуда маңызды рөл атқарған. Кейіннен, шамандық рәсімдер үшін тас құрылымдар киелі орындар немесе аспанға арналған құрбандық аландары түрінде салынды. Үш патшалық дәуірінде (б.з.д. 57 – б.з. 668 ж.) сарай бақтары тастармен кең көлемде салынды. Ал IV ғасырда буддизммен бірге храм бақтары енгізілді. Корио әулетінің басында буддизм мемлекеттік дін ретінде орныққаннан кейін бақтар Хвагье (террасалы тас бақшасы) стиліне өтті, ол Зен буддизмінің тас құрылымдарын бейнеледі. Корио дәуірінің ортасында, әдемі орманды жерде павильон мен тас көлметі бар Имчон деп аталатын тас бақшасының жаңа стилі танымал болды. Жосон дәуірінде Хвагье бақша стилі көптеген үйлердің аулаларында кең таралды, ал сарай бақшалары көбінесе Имчон стилінде салынды.
Korean garden culture can be traced back more than 2,000 years. In recent years, 300 documents have been found, written during the Koryo (918–1392) and Choson (1392–1910) dynasties, that contain detailed records about traditional Korean gardens, many of which survive and can be visited today. In prehistoric times, Koreans worshipped nature, the sun, stars, water, rocks, stones, and trees. They especially believed that rocks had more power than water and other things in nature. Also, they have believed that rocks engendered God's good will. Therefore, the arrangement of rocks is considered one of the "essential" elements in designing the traditional Korean garden. Koreans have recently rediscovered their stone garden tradition in the stacked stone altars that express the ancient concept of a round heaven and square earth. Also Susok or "rock arrangement," gardens are commonly found. In recent years, in fact, there has been a revival of interest in rock arrangements in gardens. In general, Korean Susok (rock arrangement) garden culture can be described according to its stages of development. Even during the primitive agricultural period, stones were an essential element in building gardens. Then, rock arrangements for shamanic rituals were built in the shape of shrines or heavenly altars. During the Three Kingdoms period (57 BC – 668 AD), palace gardens were erected on a grand scale with stones. And in the 4th century temple gardens were introduced along with Buddhism. Since the early Koryo dynasty, when Buddhism was established as the national religion, gardens evolved into the style of Hwagye (terraced rock garden), which represented Son (Zen) Buddhist rock arrangements. In the middle of the Koryo period, a new style of stone garden, called Imchon, which contained a pavilion and a stone pond in beautiful forest surroundings, became popular. During the Joseon dynasty, the Hwagye garden style was popular in the yards of many homes, and mansion gardens were usually built in Imchon style.
Стил және символика
Кореялық бақтар бұрыннан бар пейзаждармен үйлесімде өмір сүру үшін құрылған. Олардың орналасуы денсаулық, байлық және бақыт сияқты өмірдің барлық аспектілеріне әсер ететін пунгсу 풍수 деп аталатын энергия ағынына сәйкес таңдалады. Батыс бағбандық стильдерінен өзгеше, корей бағының құрылысы алдын ала бар жерге мүмкіндігінше аз зиян келтіретіндей жасалады, тіпті горизонттағы таулар сияқты айналадағы көріністерді өз дизайнына енгізе алады. Бақтар тас немесе кірпіштен жасалған қабырғалармен қоршалған немесе айналасына үйлесімді түрде араласып, көзге түспейді. Бақтардағы ғимараттар мен павильондар саны азау, олар гүлденген табиғат пейзажына кедергі келтірмейді. Қасиетті лотос және слива гүлдері сияқты үлкен символикалық мағынаға ие гүлдер мен гүлшоғырлар будда ғибадатханаларына, патшалық қабірлерге және сарай павильондарына жарқын, бірақ үйлесімді түстермен суреттеледі; бұл данчеонг 단청, яғни "қызыл және көк/жасыл" деп аталатын стиль. "Colline de Suncheon" ("Suncheon Hill") 5000 шаршы метрлік алаңды қамтиды, Blottereau паркінің ішінде орналасқан және Оңтүстік Корея мен Франция арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастың 120 жылдығын тойлайды. Мексика қаласындағы Чапультепек зообағында, Түркиядағы Анкарадағы Генчлик паркінде, Египеттегі Каирде, Париждің Jardin d'Acclimatation бағында, Берлиндегі Эрхолунгспарк Марзанда, Франкфурттағы Грюнебургпаркте және Вандузен ботаникалық бағында дәстүрлі корей бақтары бар. Вашингтондағы Корея елшісінің резиденциясының бағы жақсы күтілген корей бағының классикалық мысалы болып табылады.
Korean gardens are structured to live in harmony with pre existing landscapes. Sites are chosen in favor of the energy flow called pungsu 풍수, geomancy which affects all aspects of life including health, wealth, and happiness. Unlike gardening styles of the west, the construction of a Korean garden must be done with as little disruption to the pre existing site as possible, and can even lend from the surrounding view, such as mountains on the horizon, into its own appearance. The gardens can be found enclosed within walls of stone or brick or can blend seamlessly into its surroundings without a barrier. Buildings and pavilions in the gardens are minimal in number and unobtrusive to the thriving natural landscape. Stylized flowers and blossoms that hold great symbolism, such as the Sacred Lotus and plum blossoms, are painted onto Buddhist temples, royal tombs, and palace pavilions in bright yet harmonious colors; a style called dancheong 단청, or “red and blue/green.” "Colline de Suncheon" ("Suncheon Hill"), a 5000 square metre site, is enclosed within Blottereau Park and celebrates the 120th anniversary of diplomatic ties between South Korea and France. There are traditional Korean gardens in the Chapultepec Zoo in Mexico City; Gençlik Park in Ankara, Turkey; in Cairo, Egypt; le Jardin d'Acclimatation de Paris; Erholungspark Marzahn in Berlin; Grüneburgpark in Frankfurt; and at the VanDusen Botanical Garden in Vancouver, Canada. The Korean Ambassador's Residence Garden in Washington, D. C. is a typical example of a well maintained Korean garden.