Кіріспе
Заң бойынша, situs (/'//s//aɪ//t//ə//s/) (латынша – орын немесе жер) – мүліктің заңдық мақсаттар үшін орналасқан жері деп есептелетін орын. Бұл мүлікке қолданылатын заңдарды анықтау кезінде маңызды рөл атқарады, себебі объектінің situs-ы lex situs-ты, яғни объектінің орналасқан жерінде қолданылатын заңды анықтайды, бұл сот ісі қозғалған жерде қолданылатын заң – lex fori-ден өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, Англиядағы жылжымайтын мүлік ағылшын заңына, Шотландиядағы жылжымайтын мүлік шотланд заңына, ал Франциядағы жылжымайтын мүлік француз заңына бағынады. Объектінің situs-ын және lex situs-ты анықтау өте маңызды, өйткені әртүрлі юрисдикцияларда заңдардың арасында маңызды айырмашылықтар бар, мысалы: мүліктің тиімді берілуі; қандай салықтар қолданылады (мысалы, мұрагерлік салығы, мүлік салығы, байлық салығы, табыс салығы және капиталдан алынған табыс салығы); мүліктің иесіз қалған жағдайдағы немесе міндетті түрде мұрагерлікке өту ережелері қолданылатындығы. Situs-ты анықтау ережелері юрисдикциялар бойынша әртүрлі болады және жағдайға байланысты өзгеруі мүмкін. Көптеген жалпы құқық юрисдикцияларында қолданылатын ағылшынның жалпы құқық ережелері былай қарастырылады: жылжымайтын мүліктің (жердің) situs-ы ол орналасқан жері. жылжымалы мүліктің (көнерілетін жылжымалы заттың) situs-ы – жылжымалы мүлік тасымалдау кезінде орналасқан жері. құжатты ұстаушыға тапсыру құжатының situs-ы құжат орналасқан жері, ал тіркелген құжаттың situs-ы тіркеу орны. борыштың situs-ы борышкердің тұратын жері, себебі борышты өндіріп алу үшін заңға жүгіну осы жерде мүмкін. зияткерлік меншік және инабаттылық сияқты материалдық емес мүліктің situs-ы мүліктің тіркелген жері, ал тіркелген болмаса, мүлікке құқықтарды жүзеге асыруға болатын жері. кемелердің аумақтық сулардағы situs-ы олардың орналасқан жері, ал халықаралық сулардағы кемелердің situs-ы – тіркеу порты.
the situs of real estate (land) is where it is located. the situs of a chattel (tangible moveable item) is the state where the chattel is [or was located] at the time of conveyance. the situs of a bearer instrument is where the document is located, but the situs of a registered instrument is where the register is held. the situs of debts is where the debtor resides, since that is generally where legal action can be taken to enforce the debt. the situs of intangible property, including intellectual property and goodwill, is where the property is registered, or, if not registered, where the rights to the property can be enforced. the situs of a ship within territorial waters is where it is located, but the situs of a ship in international waters is its port of registry.