Кіріспе

Перттегі қала маңы темір жолы, Батыс Австралия.

Жондалап желісі – Батыс Австралиядағы жолаушылар темір жолы қызметі, Перт қаласының орталық бизнес ауданын (CBD) солтүстік-батыс маңымен байланыстырады. Желі ұзын және 13 станциядан тұрады. Қызмет қазіргі уақытта Янчепке дейін ұзартылуда. Желінің инфрақұрылымын салу 1989 жылдың 14 қарашасында басталды. 1992 жылдың 20 желтоқсанында Перт станциясы мен Жондалап станциясы арасында ашылды, бірақ бастапқыда тек Перт, Лидервилл, Эджвотер және Жондалап станциялары ғана жұмыс істеді. Қалған станциялар 1993 жылдың 21 наурызында, ал Currambine станциясына дейінгі желі 1993 жылдың 8 тамызында аяқталды. Қызмет бастапқы аялдамасынан бірнеше рет ұзартылды, ал қазіргі Янчепке дейінгі ұзарту 2024 жылдың 15 шілдесінде ашылуы жоспарланған, содан кейін желі Янчеп желісі деп аталады. Пойыздар Перт метро стансасынан Батлер станциясына дейін 38 минутта жетеді. 2022–23 қаржы жылында 14 045 991 жолаушы тасылып, бұл қызмет Transperth желісіндегі екінші ең көп жүк көлеміне ие. Күндізгі уақытта пойыздар кемінде 15 минут сайын, ал ең көп жүк көлемі кезінде 5 минут сайын жүреді. Пойыздар Перт метросы мен Элизабет-Кейден оңтүстікке қарай Мандура желісі ретінде қатынайды.

Тарих

Темір жол құрылысы премьер-министр Питер Даудингтің 1989 жылғы 14 қарашада бірінші тікенекті қағуымен басталды. Жондалапқа дейінгі желіні премьер-министр Кармен Лоуренс 1992 жылғы 20 желтоқсанда ашты. Алғашқыда Лидервилл, Эджвотер және Жондалап станциялары ғана ашылды, ал қалған станциялар толық қызмет көрсету үшін 1993 жылғы 21 наурызда ашылды. Жаңа темір жол станциялары автобус айлақтарына айналған Трансперт автобус жүйесі жаңадан құрылды. 1993 жылғы 8 тамызда Каррамбинге дейінгі желі аяқталды. Бастапқыда, жолаушылар санының аз болуы күтілгендіктен, қызмет ылдамдығы Фримантл желісімен бірдей болды; бірақ, жолаушылардың көп болуына байланысты Перт пен Уитфордс арасындағы қызмет апта ішінде екі есеге артты. 2009 жылғы 28 маусымда сол рейстердегі жолаушылар санының төмендігіне байланысты қызмет 09:00 мен 14:00 аралығында Фримантл желісінің ылдамдығына қайта оралды. 2004 жылғы 4 қазанда желі New MetroRail жобасының бір бөлігі ретінде Кларксонға дейін ұзартылды. Сол кезде Новергуп депосы да ашылды. 2005 жылғы 29 қаңтарда Гринвуд, жақын орналасқан Уорвик және Уитфордс станцияларындағы жүктемені азайту үшін ашылды. 2005 жылғы 8 тамызда бұрын Перт станциясынан Армадаль желісіне жалғасқан қызмет Пертте тоқтатылды және енді үздіксіз қызмет көрсетілмейді. 2007 жылғы 15 қазанда Жондалап желісі пойыздары Перт қаласының орталығындағы жаңа туннельдер арқылы Перт метро және Элизабет Кей станцияларына қатынады. 2007 жылғы 23 желтоқсанда Мандура желісінің ашылуымен Жондалап қызметі Мандураға дейін жалғасты. 2014 жылғы 21 қыркүйекте қызмет Батлерге дейін ұзартылды.

Янчеп кеңейтілімі

Еңбек партиясы 2017 жылғы сайлау алдында «Метронет» жобасының бір бөлігі ретінде Янчеп темір жол желісін кеңейтуді жоспарлап, оны салуға уәде берді. Бұл кеңейтудің 2021 жылы ашылатыны және құны 386 миллион доллар болатыны айтылды. 2017 жылғы қыркүйектегі мемлекеттік бюджетте Янчеп темір жол желісін кеңейтуге 520,2 миллион доллар қарастырылды. Янчеп темір жол желісін кеңейту жобасының бизнес-жоспары 2017 жылдың тамызында Инфрақұрылым Австралияға ұсынылды. 2018 жылдың қараша айында Infrastructure Australia жобаның бағалауын жариялады, оны «Жоғары басымдықты жоба» ретінде Инфрақұрылымдық басымдық тізіміне қосты, экономикалық пайдасы 2,549 миллиард доллар және пайда-құн қатынасы 2,6 екенін көрсетті. Infrastructure Australia шығындарды үнемдеу үшін Thornlie–Cockburn Link келісімшартын Joondalup желісінің Янчеп темір жол желісін кеңейту келісімшарымен біріктіруді ұсынды. Инфрақұрылым Австралияның бағалауы Янчеп темір жол желісін кеңейтуге және Торнли-Кокберн байланысына 700 миллион доллар федералдық қаржыландыру жұмсалуына мүмкіндік берді, оның 350 миллионы Янчеп темір жол желісін кеңейтуге арналды. Заң жобасы 2018 жылдың мамырында Батыс Австралия Парламентіне енгізіліп, 2018 жылдың қарашасында қабылданды. Янчеп темір жол желісін кеңейту жобасының жобалық-анықтамалық жоспары 2018 жылдың шілдесінде мемлекеттік кабинет бекітті. 2018 жылдың қыркүйегінде Янчеп темір жол желісін кеңейту және Торнли-Кокберн желісін салу бойынша жобалау-құрылыс келісімшартына ұсыныс беру туралы хабарлама жарияланды. 2019 жылдың сәуірінде екі консорциум іріктеліп алынды: Coleman Rail, Clough Group және Georgiou Group компанияларының бірлескен кәсіпорны METROconnex және CPB Contractors және Downer компанияларының бірлескен кәсіпорны NEWest Alliance. 2019 жылдың қарашасында NEWest Alliance Янчеп темір жол желісін кеңейтуді және Торнли-Кокберн байланысын жобалау мен салуға басымдық берілген үміткер ретінде жарияланды. Келесі айда келісімшартқа қол қойылды. Сол кезде Янчеп темір жол желісін кеңейтудің құны 531,7 миллион долларды құрады. Янчеп темір жол желісін кеңейту бойынша негізгі жұмыстар 2020 жылдың ортасында басталды. Алкимос станциясындағы құрылыс 2021 жылдың наурызына дейін басталды, ал сол айда бірінші ірі бетон құйылды. 2021 жылдың маусымында PerthNow Янчеп темір жол желісін кеңейту жұмыстарының тоқтап қалғанын хабарлады, бірақ PTA кеңейтудің 2022 жылдың соңында ашылатынын мәлімдеді. Үкімет 2021 жылдың шілдесінде кешігу мүмкіндігі туралы алғашқы мәлімдеме жасады, ал 2021 жылдың қыркүйек айындағы мемлекеттік бюджеттен кейін Янчеп темір жол желісінің ашылу күні білікті жұмысшылардың жетіспеуі және Батыс Австралияның құрылыс индустриясына түсетін қысымды азайту мақсатында 2023 жылдың соңына дейін бір жылға ықшамдалатыны белгілі болды. Құн төмендету үшін Янчеп темір жол желісі бойындағы ортақ жолдың құрылысы тоқтатылды, бұл шешім Мармион даңғылында ортақ жолдың бар екендігімен және Митчелл автожолының кеңейтуінің бөлігі ретінде салынуы жоспарланғанымен негізделді. Ортақ жолды жою туралы шешімді велосипедшілер тобы мен Ваннеру қаласы сынға алды. 2021 жылдың соңына қарай барлық үш станцияда жұмыстар жүргізіліп жатты. Эглинтон мен Янчеп станцияларында іргетастар құйылып, ал Алкимос станциясында тіреу қабырғалары орнатылды. 2022 жылдың мамырындағы мемлекеттік бюджет шығынды 175,3 миллион долларға, 2023 жылдың мамырындағы мемлекеттік бюджет шығынды 375,3 миллион долларға, ал 2024 жылдың мамырындағы мемлекеттік бюджет шығынды 288 миллион долларға арттырды, осылайша кеңейтудің жалпы құны 1,27 миллиард долларға жетті. 2022 жылдың наурызындағы федералды бюджет федералды үкіметтің жобаға қосымша 90 миллион доллар қаржылай көмек көрсететінін, жобадағы үлесін 440 миллион долларға жеткізетінін көрсетті. 2023 жылдың мамырындағы бюджеттен кейін үкімет Янчеп кеңейтуінің «2023 жылдың соңында аяқталуы тиіс екенін, жаңа жылдан бастап қызмет көрсету басталғанын» мәлімдеді. Сол айда рельстің бірінші бөлігі төселді. Бірінші пойыз 2023 жылдың 22 желтоқсанында Янчеп темір жол желісімен жүріп өтті. Жолаушылар тасымалы 2024 жылдың 15 шілдесінде басталады.

Болашақ

Arena Joondalup-ты қызмет көрсету үшін арнайы іс-шаралар станциясы салу қарастырылған. Бірақ, қазіргі таңда оны салу жоспарында жоқ.

Қызмет

Жондалап желісінде барлық аялдамаларға қосымша үш түрлі аялдама схемасы бар. Барлық аялдамаларға тоқтайтын пойыздар күндіз, дүйсенбіден жексенбіге дейін әр 15 минут сайын, апта күндері сағаттарда әр 10 минут сайын, ал түнгі уақытта жарты сағат немесе бір сағат сайын жүреді. Сонымен қатар, W аялдама схемасы бар, ол Элизабет-Кей мен Уитфордс арасындағы барлық станцияларда тоқтап, сонда аяқталады. Бұл апта күндері сағаттарда әр 10 минут сайын жүреді, сондықтан Перт пен Уитфордс арасындағы станциялар сағаттарда әр бағытта әр 5 минут сайын қызмет көрсетеді. Сондай-ақ, Перт пен Кларксон арасындағы барлық станцияларда тоқтап, сонда аяқталатын К аялдама схемасы бар. Бұл W схемасы бойынша пойыздардың орнына, сағаттардан бұрын Пертке қарай әр 10 минут сайын, ал сағаттардан кейін Кларксонға қарай әр 10 минут сайын жүреді. Басқа аялдама схемасы – P аялдама схемасы, ол Уитфордстан Перт стансасына дейін, Перт метросының орнына жүреді. Апта сайын бір рет P схемасы бойынша пойыздар бар, ол таңғы сағаттардың соңында Уитфордстан кетеді.

Жылжымалы құрам

Трансперт В сериялы пойыздары мен С сериялы пойыздары Жоондалап желісінде жүреді. B сериялы пойыздардың әрқайсысы үш вагоннан тұрады және әдетте алты вагондық жиынтықты құрау үшін біріктіріледі. Бұл пойыздардың ең жоғары жылдамдығы белгілі бір шамада болады және әр вагонда екі есігі бар. 2031 жылға қарай Жондалап желісіндегі барлық пойыздар C сериялы пойыздар болады. 2006 жылдың желтоқсан айында үкімет тағы 15 үш вагондағы В сериялы пойыздар үшін келісімшартқа қол қойды. Бұл қосымша вагондардың алғашқысы 2009 жылы жеткізілді, бұл бірнеше А сериялы пойыздарды Жондалап пен Мандура желілерінен желідегі басқа желілерге көшіруге және жиілікті көптеген желілерде, соның ішінде Жондалап желісінде көбейтуге мүмкіндік берді. 2011 жылдың шілдесінде, 2012 жылдың тамызында бұл тапсырыс Мандура желісіндегі Аубин Гроув станциясын ашуға байланысты екіге арттырылды. 2012 жылдың қарашасында бұл тапсырыс тағы беске ұлғайтылып, жалпы тапсырыс 22 үш вагондағы пойызға жетті. Осы тапсырыстан соңғы жеткізілім кезінде Жондалап пен Мандура желілерінде жүретін барлық пойыздар B сериялы пойыздар болды. Бұл пойыздар 2024 жылдың 8 сәуірінде пайдалануға беріледі деп күтілуде. Жондалап желісінің көпшілігі Новергуп депосында сақталады және тазартылады. Сонымен қатар, Мандура желісінің оңтүстік шетінде Мандура депосы бар, онда пойыздардың аз саны сақталады және тазартылады. Nowergup депосында техникалық қызмет көрсетіледі.

Қамқорлық

Төменде 2010 жылдың шілдесінен 2023 жылдың маусымына дейінгі Жоондалап желісінің жылдық жолаушылар саны көрсетілген. Сандар жалпы көтерілген жолаушылар саны ретінде берілген, бұл барлық ақы төленген жолаушыларды, сондай-ақ еркін транзит аймақтарындағы станциялардағы тегін сапарларды және станциялар арасындағы ауысуларды қамтиды. Теміржолдың уақытша тоқтатылуы және арнайы іс-шаралар кезіндегі қызметтердің көрсеткіштері жалпы санына кірмейді.