Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің әуешісі Кара С. Халтгрин. Ол жауынгерлік міндеттерге бекітілгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, «Абрахам Линкольн» кемесіне соңғы тұру кезінде F-14 Tomcat ұшағы теңізге құлап, қаза тапты.

Ерте өмір

Хултгрин 1965 жылғы 5 қазанда Коннектикут штатының Гринвич қаласында, әкесінің жағынан норвегиялық иммигранттардың немересі ретінде дүниеге келді. Ол Чикаго мен Торонто қалаларында тәрбиеленіп, 1981 жылдан бастап Сан-Антониода өсті. Алам Хайтс орта мектебін бітірді және АҚШ Әскери-теңіз академиясына Конгресс ұсынды, бірақ тағайындалмады. 1987 жылы Остин қаласындағы Техас университетін аэроғарыш инженерия мамандығы бойынша бітірді. Бітіргеннен кейін Техас штатының Корпус-Кристи әскери-әуе базасындағы 4-оқу авиация қанатына тағайындалды, онда T 34C Turbomentor ұшағында VT 27 тобымен алғашқы ұшу оқуын өтті. Strike Pilot оқу бағдарламасына іріктелгеннен кейін, Техас штатындағы NAS Chase Field әскери-әуе базасында Тренингтік әуе қанаты 3-те T 2C Buckeye және TA 4J Skyhawk II ұшақтарында оқуын жалғастырды. Теңіз авиаторы атағын алғаннан кейін, Флорида штатындағы Ки-Уэст әскери-әуе базасында 33-ші тактикалық электрондық соғыс эскадрильясымен (VAQ 33) EA 6A Prowlers ұшақтарын ұшыруға бұйрық алды. Әскери-теңіз күштерінің әйелдерді жауынгерлік құрамына енгізуіне байланысты, 1993 жылғы мамыр айында лейтенант Хултгрин Калифорниядағы NAS Miramar әскери-әуе базасында F 14 Tomcat ұшақтарында оқудан өткен алғашқы әйел ұшқыштардың бірі болып таңдалды. Тынық мұхиты флотының F 14 ұшақтарын алмастыру эскадрильясының 124-ші эскадрильясында (VF 124) қызмет еткен кезде, Хултгрин әуе кемесіне біліктілік алуға алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ 1994 жылғы шілде айының соңында Constellation кемесіндегі екінші кезеңде сәтті біліктілік алды, соның нәтижесінде жауынгерлік міндеттерді орындайтын алғашқы әйел теңіз авиаторы атанды.

Өлім

1994 жылғы 25 қазанда Халтгрин өзінің F 14A 95 GR, BuNo 160390, “NH 103” кодталған ұшағы Абрахам Линкольнға жақындағанда апатқа ұшырап қаза тапты. Халтгрин – АҚШ әскери құрамында апатта қаза тапқан алғашқы әйел-ұшқыш. Ол қону жолағының ортасынан шығып бара жатқанда, сол жақ руль педалін басқан арқылы түзетуге тырысты, бұл мұрынның сол жақ қанаттың үстінен ауа ағынын, сондай-ақ сол жақ қозғалтқышқа келіп түсетін ауа ағынын бұзды. Сол жақ қозғалтқыш компрессордың тоқтауына ұшырап, қуатын жоғалтты – бұл F 14A ұшағының TF30 P 414A қозғалтқышының мәлім кемшілігі, себебі кіретін ауа тікелей келмейтін жағдайда осындай жағдай туындайды. Осы себепті F 14 NATOPS ұшу нұсқаулығында артық бұрылудан сақтандыру туралы ескерту берілген. F 14 қозғалтқышының істен шығуы, әсіресе төмен жылдамдықтарда, рульдің басқару мүмкіндігінен (ұшаққа деген бақылау деңгейінен) асып түсетін теңсіз итеруге алып келеді. Қонудан бас тартқаннан кейін Халтгрин қалған қозғалтқышта толық форсажды қосты, бұл одан да үлкен теңсіздікке себеп болды. Бұл, жоғары шабуыл бұрышымен қосылғанда, түзетуге келмейтін айналымдық құлауға және сол жаққа қарай жылдам қанаттың түсуіне әкелді. Артқы орындықта отырған радарлық оператор, лейтенант Мэтью Клемиш, ұшақтың басқарылмайтыны анықталған кезде өзі және Халтгрин үшін катапульдауды іске қосты. Автоматты катапульдау тізбегі бойынша бірінші болып Клемиш құтқарылды. Алайда, Халтгриннің орны 0,4 секундтан кейін іске қосылғанда, ұшақ 90 градустан асып кеткен еді, ол суға құлап, сол жерде қаза тапты. 12 қарашада, апаттан кейін 19 күн өткен соң, теңіз күштері ұшақты құтқарып, Халтгриннің денесін, әлі де катапульдау орнына байланған күйінде, 3700 фут (1128 метр) тереңдіктен тапты. Көптеген әскери-теңіз кемелеріне қонуға жасалған әрекеттер сияқты, Халтгриннің оқиғасы да екі камераға түсірілді. Видеожазбада соңғы бұрылыс, содан кейін қозғалтқыштың істен шығуы, ал кейін қону сигналын беруші офицерден құлау және шассин жинау командасы естіледі. Телеарналарда көрсетілген фрагменттер ұшақтың жылдам құлауымен, айналуымен, экипажтың катапульдауымен және суға соқтығысуымен аяқталды.

Біліктілігін жоғалту туралы айыптау

Хальтгриннің қазасы, әскери-теңіз күштері қауіпсіздік және моральдық мәселелерден гөрі саяси мүдделерді бағалайды деп санайтын және әйелдердің жауынгерлік ұшқыш ретінде ұшуына қарсы шығатын белсенділер тарапынан пайдаланылды. Әскери дайындық орталығының Элейн Доннели Хальтгриннің "кемшікті саясаттың құрбаны болуы мүмкін" екенін айтты, оның оқу кезіндегі қателіктеріне көз жұмылды, олардың екеуі де оның қазасына себеп болған қателіктерге ұқсас болды. Хальтгрин және оның бірге тағайындалған әйел ұшқышы Кэри Дунай Лохренц, ерлердің оқудан шығарылатын төмен нәтижелер мен қателіктеріне қарамастан, оқуды қайта-қайта жалғастырды. Лохренц кейін CMR-ге ар-намысқа тигізді деген шарапатта сотқа жүгінді, бірақ сот оның әуе кемесіндегі жауынгер ұшқышы болуға тырысқан алғашқы әйелдердің бірі болғандықтан, ол "қоғамдық тұлға" екенін және жақтастық айыбын жариялағандардың қасақана әрекетін дәлелдеуі керек деп шешті. Ол шағымын қайта қарауды сұрады, бірақ сот "Лохренц лейтенантының қоғамдық тұлға мәртебесі туралы біздің қорытындымыз оның жұмысын адал түрде атқаруға тырысқан жақсы теңізшіл ұшқыш емес екенін білдірмейді және ол "кәсібилігімен" әрекет еткені үшін жазаланбайды" деген түсіндірмемен оны қабылдамады. Accuracy in Media басылымында жарияланған мәліметке сәйкес, үш теңізшіл ұшқыш нұсқаушысы VF 124 эскадрильясының командирі Том Собиек өз эскадрильясындағы төрт әйел ұшқышы туралы: "Әйелдер олардың өнеріне қарамастан бітіреді" және "Теңіз күштері әуе күштерімен бірінші әйел жауынгер ұшқышын алу үшін жарысқа түсті" деген пікір білдірген. Собиек бұл мәлімдемені жоққа шығарды: "Бұл жалғандық", - деді ол. "Егер олар ант берген болса, кім болса да жауапкершілікке тартылуы керек". Ф-14 ұшқышы Франческо "Пако" Чиеричи кейіннен: "[Хальтгринге] оның қазасынан кейін жасалған қарым-қатынас менің теңізшілік мансабымдағы ең үлкен әділетсіздіктердің бірі ретінде есте қалды" және оның эскадрильясының орынбасары командирі ұшу симуляторында осындай мәселелерге тап болғанда 97 пайыз жағдайда құлады деді.