Кіріспе

Соттың қандай да бір мәселе бойынша шешім қабылдау мүмкіндігінің болуы немесе болмауы.

Сот төрелігінің қабылдануы соттың сот билігін жүзеге асыруға құқығы бар құқықтық мәселелердің шектерімен анықталады. Ол, басқалармен қатар, талап ашуға құқығы бар екендігінің құқықтық түсінігін қамтиды, бұл талап ашқан тараптың нақты дау-жанжалдың бар-жоғын анықтауға лайықты екенін анықтау үшін қолданылады. Құқықтық мәселенің сот қарауына жататындығы негізінен соттың дауды толыққанды шешуге қабілеттілігіне байланысты. Егер сот мұндай түпкілікті шешім қабылдай алмаймын деп санса, онда мәселе сот қарауына жатпайды.

Федералды соттар

Соттастығы – федералдық соттардың алдарына келген істерді қарау құқығын анықтау үшін қолданатын бірнеше факторларға қатысты мәселе. Соттастыққа қатысты ережелер конституциялық немесе сақтық шаралары сипатында болуы мүмкін. Конституциялық ережелер АҚШ Конституциясының ІІІ бабында федералдық соттарға берілген нақты немесе түсіндірілген өкілеттіктер мен шектеулерден туындайды. Сақтық шаралары режелері – федералдық соттардың белгілі бір жағдайда істі қарауды жөн деп таппаған кезде пайда болады.

Мемлекеттік соттар

Мемлекеттік соттар көбінесе ұқсас жағдайларды қажет етеді, бірақ кейбір штаттар өз соттарына тараптар арасында нақты дау болмаған жағдайда да заң мәселелері бойынша кеңес беруге рұқсат береді. Федералдық соттардың шектеулі юрисдикциясынан өзгеше, штаттық соттар АҚШ Конституциясының III бабының 2-тарауындағы "іс немесе дау" ережесімен байланысқан емес. Федералдық соттардың даулылық, кеңес беру пікірлері және осыған байланысты мәселелер бойынша қабылдаған шешімдері штат заңдарына байланысты қарастырылып, тіпті ықпалды болуы мүмкін, бірақ шешімді емес. Бірінші түзетуге негізделген "қызметтік ерекшелік" бойынша соттар, діни доктринаның рас немесе жалған екендігіне тікелей қатысы бар мәлімдемелерге негізделген қорлау, еңбек және басқа да істерді қараудан бас тартады. Лорд Уилберфорс "соттар шетелдік егемен мемлекеттердің амалдарына қатысты шешім шығармайды" деген қағиданың дискрециялық емес, "сот процесінің мәніне тән" екенін айтқан. Бұл принцип Kuwait Airways Corp. v Iraqi Airways Co. ісінде одан әрі дамытылды.