Балық иісі синдромы: Триметиламинурияның себептері мен белгілері
Trimethylaminuria
Триметиламинурия (TMAU) – сирек кездесетін метаболизмдік бұзылыс, балық иісін тудырады. FMO3 ферментінің жетіспеуінен болады. Себіп-қорғаушы факторлар, симптомы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Триметиламинурия (ТМАУ), сондай-ақ балық иісі синдромы немесе балықтың жаман иісі синдромы деп те аталады, – сирек кездесетін метаболизмдік бұзылыс, ол флавин құрамындағы монооксигеназа 3 (FMO3) ферментінің қалыпты өндірісіндегі ақауға себеп болады. FMO3 дұрыс жұмыс істемесе немесе ферментің жеткіліксіз өндірісі болса, организм тамақ қорыту кезіндегі прекурсорлық қосылыстардан балық иісі бар химиялық зат – триметиламиннің (TMA) триметиламин оксидіне (TMAO) дұрыс түрлену қабілетін жоғалтады, бұл процеске N-оксидтеу дейді. Содан кейін триметиламин жиналып, адамның тері, зәр және демі арқылы шығарылып, балықтың иісін шығарады. Біріншілік триметиламинурияның себебі – бауырдың FMO3 функциясына әсер ететін генетикалық мутациялар. Генетикалық себеп болмаса да, ТМАУ-ға ұқсас белгілер пайда болуы мүмкін, егер шамадан тыс ТМА шығарылса, мұны екіншілік триметиламинурия (TMAU2) деп атайды.
Trimethylaminuria (TMAU), also known as fish odor syndrome or fish malodor syndrome, is a rare metabolic disorder that causes a defect in the normal production of an enzyme named flavin containing monooxygenase 3 (FMO3). When FMO3 is not working correctly or if not enough enzyme is produced, the body loses the ability to properly convert the fishy smelling chemical trimethylamine (TMA) from precursor compounds in food digestion into trimethylamine oxide (TMAO), through a process called N oxidation. Trimethylamine then builds up and is released in the person's sweat, urine, and breath, giving off a fishy odor. Primary trimethylaminuria is caused by genetic mutations that affect the FMO3 function of the liver. Symptoms matching TMAU can also occur when there is no genetic cause, yet excessive TMA is excreted this has been described as secondary trimethylaminuria (TMAU2).
Симптомдар мен белгілер
Триметиламин ең анық түрде зәрде байқалады, себебі ол жиналады, шоғырланады және аралықта бөлінеді. Балықтың иісімен зәр – нәрестелердегі негізгі анықтамалық белгі (Триметиламинурия сөзбе-сөз "зәрдегі триметиламин" дегенді білдіреді). Триметиламин адамның терінен, көбелек сұйықтықтарынан және демінен шығады және триметиламин концентрациясы анықталарлық деңгейге жеткенде балық иісін шығаруы мүмкін. Иістің қарқындылығы қандағы триметиламин концентрациясымен тікелей байланысты. ТМАУ-мен ауыратын адамдар диетасына және FM03 мутациясының ауырлығына байланысты уақыт-уақыт балық иісімен дене иісін сезуі мүмкін. Wise PM жүргізген зерттеуде, ТМАУ диагнозы қойылған 115 адамның ішінде, холинмен жүктеме сынағынан (қасақана ТМА прекурсорын қабылдағаннан кейін) тек 10%-ы ғана әлеуметтік қашықтықта иіс сезген. 12 сағат аш болған кезде 0%-да әлеуметтік қашықтықта иіс сезілді, ал тек 5%-да жақын қашықтықта жеңіл иіс сезілді. Бұл нәтижелер иіс шығаратын адамдарда FMO3 функциясының нашарлауының ауыр түрі болуы мүмкін екенін көрсетті. Иіс пайда болуы көбінесе спорадикалық және эпизодтық сипатта болады (соңғы 24 сағаттағы диетаға байланысты), сондықтан иіс арқылы ғана диагноз қою қиын. Триметиламинуриямен ауыратын кейбір адамдар үнемі күшті иіс сезінетіні туралы хабарлайды, бірақ бұл туралы өздерінің шағымдарынан басқа ешқандай дәлел жоқ. Бұл жағдаймен ауыратын адамдарда ешқандай физикалық белгілер байқалмайды және олар әдетте дені сау көрінеді. Бұл жағдай әйелдерде ерлерге қарағанда жиі кездеседі, себебі белгісіз. Ғалымдар прогестерон және эстроген сияқты әйелдердің жыныс гормондары бұл жағдайды нашарлатады деп санайды. Бірнеше есептерге сәйкес, жасөспірім кезеңде жағдай нашарлайды. Әйелдерде симптомдар менструация алдында және кезінде, орал контрацептивтерді қабылдағаннан кейін және менопауза кезінде нашарлауы мүмкін. Функцияның жоғалу мутациялары, бессмысл мутациялары және қате мутациялары – ең көп таралған үш түрі. Бессмысл және қате мутациялары ең ауыр фенотиптерге әкеледі. 2007 жылы FMO3 генінің эволюциясы, соның ішінде ТМАУ-мен байланысты кейбір мутациялардың эволюциясы зерттелді.
Trimethylamine is most noticeable in urine, as it is captured, concentrated and released in intervals. Fishy smelling urine is a primary identifying symptom in infant children (Trimethylaminuria literally meaning "trimethylamine in urine"). Trimethylamine is also released in the person's sweat, reproductive fluids, and breath, and can give off a fishy odor when the concentration of trimethylamine is high enough to be detected. The intensity of the smell is directly correlated with the concentration of trimethylamine in the bloodstream. People with TMAU may have an intermittent fish like body odor, depending on diet and the severity of their FM03 mutation. In a study by Wise PM, of 115 positively identified TMAU subjects, after a choline challenge load test (intentionally ingesting a TMA precursor) only 10% expressed a smell at a social distance. When in a fasted state (12 hours) 0% had a smell detectable at a social distance and only 5% had some minor malodour at an intimate distance. These findings suggested that those that produced an odour had a more severe form of FMO3 impairment. Smell events are often sporadic and episodic in nature (based on diet over the previous 24 hours), making it often difficult to diagnose by smell alone. Some people with trimethylaminuria report having a strong odor all the time, but there has not been any evidence apart from self reported symptoms that this is the case. Individuals with this condition do not have any physical symptoms, and they typically appear healthy. The condition seems to be more common in women than men, for unknown reasons. Scientists suspect that such female sex hormones as progesterone and estrogen aggravate the condition. According to several reports, the condition worsens around puberty. In women, symptoms may worsen just before and during menstrual periods, after taking oral contraceptives, and around menopause. Loss of function mutations, nonsense mutations, and missense mutations are three of the most common. Nonsense and missense mutations cause the most severe phenotypes. In 2007 the evolution of the FMO3 gene was studied, including the evolution of some mutations associated with TMAU.
Екіншілік триметиламинурия
FMO3 мутациялары триметиламинурияның көпшілігіне жауапты болғанымен, кейбір жағдайлардың себептері басқа факторлармен байланысты. Холин, карнитин және бетаин сияқты ТМА прекурсорларын тым көп мөлшерде қабылдау балық иісіне ұқсас дене иісін тудыруы мүмкін (әдетте, оларды күнделікті диетадан алу қиын, үлкен дозада қосымшалар қабылдау қажет). 900 мг триметиламин, 8-20 г холин, 3 г карнитин немесе 20 г бетаин уақытша ТМАУ сияқты балық иісін тудыруы мүмкін. Бұл симптомдар тек қосымша қабылдау тоқтағанға дейін сақталады. Холиннің тәуліктік қажетті мөлшері 450-550 мг құрайды және көптеген стандартты диеталар осы көрсеткіштен төмен болады, сондықтан прекурсордың шамадан тыс мөлшері қажет. Гепатитке байланысты бауыр зақымдалған ересектерде осы аурудың екі жағдайы анықталды. Бұл жағдайлардың уақытша болғаны белгісіз, себебі пациенттер қосымша тексеруге келген жоқ. Ішек дисбиозының ғана TMAU2 тудыруы мүмкін екенін растайтын ғылыми зерттеулер жоқ, сондай-ақ осы диагноз басқа зертханаларда қойылған жоқ. Антибиотиктер мен диеталық өзгерістер арқылы жағдайдың жақсаруы туралы хабарламалар бар. 2017 жылы жаңа газ хроматографиялық аппараты мен сынақ процедурасы енгізілді, бұл жалған оң нәтижелердің санын азайтып, ТМАU2 жағдайларын сирек кездестірді. Ішек бактерияларының тепе-теңдігі ішектегі прекурсорлардан ТМА өндірілу мөлшеріне әсер етеді (антибиотиктерді қабылдау иісті уақытша тоқтатады), бірақ ішек бактериялары диетадан түсетін ТМА прекурсорларының көп бөлігін өңдейді. Мысалы, артық холиннің шамамен 63%-ы және карнитиннің 31% (+13%) ТМА-ға айналады. Оның зәр талдауында триметиламиннің деңгейі жоғары болды, ал триметиламиннің химиялық таза еркін базалық үлгісі пациенттің балық иісіне ұқсас иіс берді. Олар оның жағдайын тексеру үшін оған қосымша триметиламин берді, бұл оның иісін күрт күшейтті (бақылау тобында мұндай эффект байқалған жоқ).
Although FMO3 mutations account for most known cases of trimethylaminuria, some cases are caused by other factors. A fish like body odor can result from extreme excess consumption of TMA precursors such as choline, carnitine and betaine (usually unobtainable via regular dietary intake, it requires high levels of supplement intake). 900mg of trimethylamine, 8g 20g of choline, 3g of carnitine or 20g betatine has been known to cause temporary TMAU like fish odour symptoms. These symptoms only last until supplement intake has ceased. Note, the RDI for choline is 450 550mg and most typical diets fall below this value, so an excessive amount of precursor is required. Two cases of the disorder have been identified in adults with liver damage caused by hepatitis. It is unknown if these cases were temporary or not as the individuals did not return for subsequent testing. There is no reference to scientific research confirming gut dysbiosis alone can cause TMAU2, and this type of diagnosis was not produced at other testing sites. Cases were claimed to be successfully cured with antibiotics and dietary changes as above. In 2017 a new gas chromatography machine and testing procedure was introduced, which has far fewer false positive results, and very few (if any) TMAU2 results. While the balance of gut bacteria does play a part in the amount of TMA being produced from precursors in the gut (antibiotic treatment temporarily stops odour), gut bacteria in general convert a significant proportion of dietary TMA precursors already. For example, on average 63% of excess choline, and 31% of carnitine (+ 13%) are converted to TMA Her mother related that her child, a 6 year old girl, had intermittently had a peculiar "fishy" odour. Analysis of her urine showed an elevated level of trimethylamine, and that a chemically pure free base sample of trimethylamine smelled similar to the patient's fishy odor. They tested her condition by giving her more trimethylamine, which substantially increased her odour (which it did not in control subjects).
Белгілі бұқаралық ақпарат құралдары
2014 жылы әнші-әндерші Кэсси Грейвс алғаш рет Daily Mail, Daily Mirror және The Metro UK газеттерінде, басылым түрінде де, онлайн форматта да триметиламинуриямен күресіп көрген тәжірибесі туралы сұхбат беріп жарияланды. Бұл мақала кейіннен әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарында, ең әйгілісі HuffPost сайтында қайта жарияланды. 2016 жылы Грейвс Ұлыбританияның Channel 5 арнасында Princess Productions Medical Mysteries бағдарламасында пайда болды, ол осы аурудың ресми диагнозын табу үшін жасалған саяхатты көрсетті және бұл жағдайға әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығын қайтадан ояртты. 2010 жылы Нед Боуманның "Боксер, қоңызы" романында триметиламинуриямен ауыратын кейіпкер бейнеленген. 2023 жылы Александр Пэйннің режиссерлік еткен "The Holdovers" фильмінде де триметиламинуриямен ауыратын кейіпкер бар, алайда бұл ауру алғаш рет фильм түсірілген жылмен бірге сипатталған.
In 2014, singer/songwriter Cassie Graves was first featured in the Daily Mail, the Daily Mirror, and The Metro UK newspapers in both print and Online, giving an interview about her experiences with Trimethylaminuria. The article was later repurposed in media across the globe, most notably by HuffPost. In 2016, Graves was then featured in Princess Productions' Medical Mysteries on UK's Channel 5, which went on a journey to find an official diagnosis for the condition, and again sparked a global media interest in the condition. The 2010 novel Boxer, Beetle by Ned Beauman features a character with trimethylaminuria. The 2023 film The Holdovers, directed by Alexander Payne, features a character with trimethylaminuria, although the condition was first described in the year in which the movie takes place.