Станислав Тымиński: Канадалық-поляк саяхаткер және бизнесмен
Stanisław Tymiński
Станислав Тыминский – канадалық-поляк бизнесмен, саясаткер. Польша президент сайлауындағы сәтті қатысуы, Канададағы Либертариандық партиядағы қызметі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық поляк саясаткері (1948 жылы туған)
Canadian Polish politician (born 1948)
Станислав "Стан" Тиминьский (; 27 қаңтар 1948 жылы туған) – поляк тегі канадалық бизнесмен, электроника және компьютер саласында жұмыс істейді, сонымен қатар Польша мен Канадада саясатпен айналысқан. Тиминьский Прушков қаласында дүниеге келгенімен, 1990 жылғы президенттік сайлауға дейін туған Польшасында белгілі болған жоқ. Бірінші турда екінші күшті кандидат ретінде көзге түсті; либералды премьер-министр Тадеуш Мазовецкийді жеңіп, "Солидарлық" жетекшісі Лех Валенсаны екінші турға қатысуға мәжбүр етті. Валенса одан үлкен үлкен айырмамен жеңілгеннен кейін, Тиминьский Польшадағы Х партиясының басшысы болды (1990–1995) және кейін Канадаға оралып, бизнес қызметін жаңартты. Тиминьский 2005 жылғы Польша президенттік сайлауына да қатысты.
Stanisław "Stan" Tymiński (; born January 27, 1948) is a Canadian businessman of Polish origin, dealing in electronics and computers, and a sometime politician in both Poland and Canada. Although Tymiński was born in Pruszków, he was a completely unknown person in his native Poland until shortly before the 1990 presidential election, he emerged from the first ballot as the second strongest candidate; defeating liberal prime minister Tadeusz Mazowiecki and forcing Solidarity leader Lech Wałęsa to stand a second ballot. After Wałęsa defeated him by a wide margin, Tymiński was a leader of Party X in Poland (1990–1995) and then returned to Canada to resume his business activities. Tymiński also contested the 2005 Polish presidential election.
1990 жылғы науқан
1990/1991 жылдары Тиминьский Канаданың Либертариандық партиясын басқарды, бұл партия ешқашан 0,3%-дан астам дауыс жинаған жоқ. Сонымен қатар, ол өзінің туған Польшасында саяси мансабын бастады, онда демократия жаңадан орнаған еді. 1990 жылдың 25 қарашасында өткен алғашқы еркін президенттік сайлауда ең үміткер екі кандидат – «Солидарность» партиясының жетекшісі Лех Валенса және премьер-министр Тадеуш Мазовецки болды. Электрик, кәсіподақ жетекшісі және халық трибуны Валенса эмоционалды, көйлекше киген популист ретінде көрінді, ал заңгер және бұрынғы «Солидарность» заң кеңесшісі Мазовецки көбірек құрметке ие және интеллектуалды, сонымен қатар формалды келісімші ретінде көзге түсті. Тиминьский тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Ол 23,1% дауыспен Мазовецкиді (18,1%) басып өтіп, 40,0% дауыспен Валенсадан кейін екінші орынға ие болды. Ешбір кандидат абсолютті көпшілікке қол жеткізе алмағандықтан, екінші дауыс беру қажет болды және 1990 жылдың 9 желтоқсанында өтті. Екінші турда Тиминьский Валенсаға жеңіліп, жалпы дауыс санының 25,8%-ын ғана алды. Сайлауға қатысу көрсеткіші тиісінше 60,6% және 53,4% құрады. Тиминьскийдің күтпеген табысының себептері әлі күнге дейін белгісіз. Тиминьский баршаға тез арада байлық әкелемін деп уәде берді және шетелде «жетістікке жеткен» патриот поляк ретінде танылды. Ол саяси өзгерістер кезеңінде жақсы қабылдады, бірақ жалпы экономикалық жағдай нашарлап барады: 1990 жылдың соңына қарай жұмыссыздық деңгейі дерлік нөлден 6,5 пайызға дейін өсті, ал жалпы ұлттық табыс 11 пайызға төмендеді. Экономиканың ашылуы ескірген салалардағы жұмысшылардың, шағын фермерлердің және зейнеткерлердің тұрмыс деңгейіне ерекше теріс әсер етті. Көптеген адамдар бұрынғы антикоммунистік оппозиция ішіндегі қақтығысқа көңілі тоймады, бұл бейтаныс, бірақ адал және патриоттық көрінетін кандидатты тартымды етті. Тағы бір фактор – Тиминьскийдің сол кезде Польшада белгілі болмаған саяси маркетинг әдістерін қолданғаны. Оның сайлау науқанының басты элементі – қара портфель, ол сирек қолданған, ішінде «құпия құжаттар» бар екендігі айтылды, олар оның қарсыластарының мансабын жоятын және уақыты келгенде ұсынылатын. Сайлаулар өткенімен портфель ашылмады, бірақ оның болуы үнемі назар аударды. Тиминьскийдің қарсыластары да ұқсас стратегияны қолданды. Мазовецкиді қолдаған танымал «Gazeta Wyborcza» газеті Тиминьскийдің өзі құпия полиция аппаратымен байланыста болғанын хабарлады, бұл мәлімдеме сайлаудан кейін ғана қайтарылды. Алайда, Тиминьский өзінің науқанына Польшаның құпия полициясынан бірнеше бұрынғы полковниктер мен подполковниктерді жұмысқа алғанын мойындады, бірақ бұл әрекетті өзінің қайырымдылық шарасы ретінде сипаттады. Сонымен қатар, екінші турдағы дауыс беруге дейін Тиминьскиймен теледебатта Валенса Тиминьскийдің портфельде Валенсаның жеке өміріне қатысты айыптаушы материал бар деген мәлімдемесіне жауап ретінде құжаттарды дереу жариялауды талап етті, бірақ Тиминьский бұдан бас тартты.
In 1990/1991, Tymiński led the Libertarian Party of Canada, a minor party which never received more than 0.3% of the vote. At the same time, he started a political career in his native Poland, where democracy had just been reestablished. In the first free presidential elections on November 25, 1990, the two most promising candidates were Solidarity leader Lech Wałęsa and prime minister Tadeusz Mazowiecki. Wałęsa, the electrician, union leader and people's tribune, had the image of an emotional, shirtsleeves populist, while lawyer and former Solidarity legal advisor Mazowiecki appeared as a more respectable and intellectual, but also more formal compromiser. Tymiński ran as a maverick candidate. He overtook Mazowiecki (18.1%) with 23.1% of the vote and placed second behind Wałęsa with 40.0%. As no candidate had achieved the absolute majority, a second ballot was required and held on December 9, 1990. In the second round, Tymiński lost to Wałęsa with just 25.8% of the total vote. The turnout in the ballots was 60.6% and 53.4%, respectively. The reasons for Tymiński's unexpected success remain unclear. Tymiński promised to create wealth for everyone quickly, and had an image as a patriotic Pole who had "made it" abroad. He was well received at a time when radical political changes were taking place, but the overall economic situation was getting worse: by the end of 1990, unemployment had increased from nearly zero to 6.5 percent, and gross national income had dropped by over 11 percent: the opening up of the economy had had a particularly negative effect on the standard of living for workers in sunset industries, small farmers and pensioners. Many people were increasingly disappointed with the conflict that had broken out within the former anti communist opposition, making the unknown but seemingly honest and patriotic candidate appealing. Another potential factor was that Tymiński applied methods of political marketing which were unknown in Poland at that time. A key element of his campaign was a black briefcase he was rarely seen without – allegedly containing "secret documents" that were going to destroy his rivals' careers and that he would present when the time was due. Although the elections went by without the briefcase ever being opened, its presence secured constant attention. Tymiński's adversaries took to a similar strategy; the renowned daily Gazeta Wyborcza, which supported Mazowiecki, reported that Tymiński had had contact with the secret police apparatus himself, a story that was not withdrawn until after the elections. However, Tymiński did admit that several former colonels and lieutenant colonels from the Polish secret police were employed by his campaign, although he characterised this as an act of charity on his behalf. Meanwhile, during a televised debate with Tymiński ahead of the second round vote, Wałęsa responded to Tymiński's claim that the briefcase contained incriminating material regarding Wałęsa's private life by demanding that the documents be published immediately, which Tymiński declined to do.
X тарап
Партиялық емес кандидат ретінде сайлауға түскен Тиминский өзінің партиясын құрды, оны X партиясы деп атады, және партияның саяси бағыты ұлтшылдық сипатта болды. Алайда, Тиминскийдің сүйкімділігі партияның ұзақ мерзімді табысына айналмады; 1991 жылғы жалпы сайлауда оның "X партиясы" Сеймде үш мандатқа ғана қол жеткізді. 1997 жылы партия сайлауға қатыспады және 1999 жылы ресми түрде таратылды.
Tymiński, who had run as a nonpartisan candidate, founded a party of his own, which he called Party X, with a nationalist political profile. However, Tymiński's charisma did not translate into any long term success for the party; in the 1991 general elections, his "X Party" achieved just three seats in the Sejm. It did not contest any seats in 1997 and was formally disbanded in 1999.
2005 жылғы науқан
2005 жылғы 24 наурызда Оңтүстік Америкадағы поляк ұйымына берген сұхбатында Тиминьский алдағы президент сайлауына қатысуға дайын екенін жариялады; бұл туралы ол бұрын өзінің жеке веб-сайтында дұрыс айтылмаған түрінде мәлімдеген болатын. 3 маусымда Тиминьский Польшаға оралып, "Барлық поляк азаматтарының коалициясы" (Ogólnopolska Koalicja Obywatelska) атты партиядан өзінің кандидатурасын ресми түрде жариялады. "ОКО" аббревиатурасы "көз" дегенді білдіретін партияны Польшада көз хирургиясы клиникаларының желісін құрған бизнесмен Войцех Корновский құрды. Польша жұмыс берушілер конфедерациясының (Konfederacja Pracodawców Polskich) бұрынғы төрағасы Корновский, жиырма жылдан астам уақыттан бері Польша саясатына қатысуға тырысып, 1980-жылдардағы коммунистік Польша Біріккен жұмысшылар партиясынан бастап Анджей Леппердің "Самооборона" партиясына дейін әртүрлі саяси топтармен байланыс орнатқан. 2004 жылы оның жаңа құрамы ОКО Еуропалық парламент сайлауында поляк дауысының 0,6%-ын алды. Тиминьский мен Корновский нақты саяси мәлімдемелер жасаудан бас тартып, "бизнеске қолдау" және "қалыпты жағдайға қарсы" сияқты түсініксіз ұстанымдарды ұстанады. Тиминьскийдің сайлау кампаниясы бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. 2005 жылғы шілде айының соңында Тиминьский 100 000 қол жинап, ресми кандидат атанған алғашқы президенттік кандидат болды. 2005 жылғы 9 қазанда өткен президент сайлауының бірінші турында Тиминьский 23 545 дауыс немесе барлық жарамды дауыстардың 0,2%-ын алды.
On March 24, 2005, in an interview for a South American Polish organization, Tymiński announced his readiness to run in the upcoming presidential election; an announcement he had previously made in more vague terms on his own homepage. On 3 June, Tymiński returned to Poland and officially declared his candidacy on behalf of a splinter party named the "All Polish Citizens Coalition" (Ogólnopolska Koalicja Obywatelska). The party, whose acronym OKO translates as "eye", was founded by Wojciech Kornowski, a businessman who set up a network of eye surgery clinics in Poland. Kornowski, a former chairman of the Polish Employers Association (Konfederacja Pracodawców Polskich), has been trying to enter Polish politics for more than two decades by establishing contacts with completely different political milieus ranging from the communist Polish United Workers' Party in the 1980s to Andrzej Lepper's Samoobrona party. In 2004, his new outfit OKO received 0.6% of the Polish vote in the European parliament election. Refusing to make palpable political statements, Tymiński and Kornowski converge in their vague "pro business" and "anti establishment" message. Tymiński's campaign attracted some media attention. In late July 2005 Tymiński was the first presidential candidate to successfully collect all 100,000 signatures making him an official candidate. During the first round of the 2005 presidential election, held on October 9, Tymiński received 23,545 votes or 0.2% of all valid votes.
Кәсіптік мүдделер
Тиминьский Польшада интернет индустриясын дамытуға қатысты: 1994 жылы ол Польшаның алғашқы коммерциялық "Maloka" электрондық хабар алмасу жүйесіне енгізілген, "әркімге" арналған интернетке қолжеткізуді ұсынған алғашқы адам болды (Maloka BBS қараңыз). Бірақ, ұлттық телефон компаниясы TPSA интернетке қосылу қызметін ұсынғаннан кейін, Maloka 1996 жылы жабылды. Бүгінде Тиминьский Канадада компьютер бизнесін жүргізеді және Канада мен АҚШ-тағы түрлі поляк тіліндегі мерзімді басылымдарда мақалалар жазады. Ол сондай-ақ Беларусьтің Канададағы сауда өкілі болып табылады.
Tymiński was involved in developing the internet industry in Poland: in 1994, he was the first to offer Internet access "for everyone", included in Poland's first commercial bulletin board system "Maloka" (see :pl:Maloka BBS). However, when the national telephone company TPSA offered internet dial up service, Maloka closed down in 1996. Today Tymiński operates his computer business in Canada and writes columns for various Polish language periodicals in Canada and the United States. He is also a Trade Representative of Belarus in Canada.