Тайваньның шағын этникалық тобы – Тао/Нган халықтары туралы ақпарат. Көлінің маңында өмір сүреді, мәдениетін сақтап, туризмде жұмыс істейді. 1999 жылғы жер сілкінісінен зардап шекті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Этностық топ
Ethnic group
Тао/Нган тайваньдықтардың шағын этностық тобы болып табылады. Олар кем дегенде бір ғасыр бойы, және мүмкін Цинь династиясы тұсында Тайваньдың орталық бөлігіндегі Күн-Ай көлінің (Кандидиус көлі) маңында тұрған. Тао/Нган халқының саны шамамен 800 адамды құрайды, бұл оларды Тайваньдағы мойындалған жергілікті халықтардың ең аз санынан біріне айналдырады (Тайвань үкіметі Таодан кіші және үлкен бірқатар жергілікті халықтарды мойындамайды). Шағын топ болғанына қарамастан, Тао/Нган халқы өздерінің әдет-ғұрыптарын, сенімдерін, дәстүрлі мәдениетін және тілін бүгінгі күнге дейін сақтап келді, бірақ олар сонымен қатар басым мәдениетке ассимиляцияланды. Бұл этностың көп бөлігі Күн-Ай көлінде туризм саласында жұмыс істейді. 1999 жылғы Чи Чи жер сілкінісі Тао/Нган халқының 80% үйлеріне зақым келтірді немесе толығымен қиратты.
The Thao/Ngan are a small group of Taiwanese indigenous peoples who have lived near Sun Moon Lake (Lake Candidius) in central Taiwan for at least a century, and probably since the time of the Qing dynasty. The Thao/Ngan people numbered around 800, making them one of the smallest of all of the recognized indigenous peoples in Taiwan (a number of indigenous peoples, both smaller and larger than the Thao in population, remain unrecognized by the Taiwanese government). Despite their small group size, the Thao/Ngan have retained their customs, beliefs and traditional culture and language until now, though they have been assimilated into mainstream culture as well. Most of the members of this ethnic group work in the tourism industry at Sun Moon Lake. The Chi Chi earthquake of 1999 damaged or destroyed 80% of the houses of the Thao/Ngan.
Тіл
Тао/Нган халқының өз тілі бар, ол Тао тілі деп аталады. Бұл тіл құрылыс жолында тұр және оны негізінен Тао этносының азаматтарының аз ғана бөлігі, көбінесе егде жастағылар қолданады. Тіл қытай тілінің ықпалына ішіп кеткен. Тао тілінде сөйлейтін көптеген адамдар екі немесе үш тілді, олар мандарин қытай және/немесе тайвань тілінде де сөйлей алады. Тао/Нган тілі – Оңтүстік Формоза тілдері тобына жатады, ал бұл тілдер Оңтүстік Азия тілдері отбасының географиялық кіші тобы болып табылады. Тао тілінде Бунун тілінен алынған сөздер бар, осы тілде Бунун этносы сөйлейді, Тао/Нган олармен ынтымақтасып, сондай-ақ аралас некелер жасасқан.
The Thao/Ngan people have their own language, the Thao language, which is nearly extinct and spoken by only a few, mostly elders, of the (already small) Thao ethnic population. The language has been sinicized. Most people who speak Thao are bilingual or trilingual and can speak Mandarin Chinese and/or Taiwanese as well. The Thao/Ngan language is classified as a Northern Formosan language, which is a geographical subgroup of the much larger Austronesian language family. The Thao language has loanwords from the Bunun language, spoken by the Bunun ethnic group of which the Thao/Ngan cooperated with as well as intermarried.
Тарих
Тао ауызша тарихы бойынша, Тао халқы бастапқыда Чиайиде өмір сүрді, кейіннен Алишан тауларына көшіп, ақырында Сун Мун көлі мен көлдің ортасындағы Лалу аралына қоныстанды. Аңыз бойынша, олар бір бұғыны көріп, оны жегісі келді, сондықтан оны Күн мен Ай көлінің жанына дейін қуды. Сосын бұғы суға кіріп кетіп, Тао халқын жалғыз қалдырды. Олар тек күте берді. Тао халқы Күн мен Ай көлінде ұйықтады. Содан кейін ақсақалдардың бірі ақ жамылғы киген бір периште сағанын көрді. Периште оларға: "Мен сендерді осы жерге алып келген бұғымын. Бұл жер – сендерге уәде етілген жер. Кетпеңдер, өйткені әр ұрпақ осы жерге келеді" деді.
According to Thao oral history, the Thao people originally live in Chiayi, later moved to Alishan Range, before eventually settling around Sun Mun Lake as well as Lalu Island in the middle of the lake. According to the legend, they saw a deer and wanted to eat it, so they chased it until they arrived in the side of Sun Moon lake. Then the deer ran into the water, leaving the Thao by themselves. They could only wait. The Thao people then slept at Sun Moon Lake. One of the elders dreamed of a fairy in a white cloak. He said to them "I am the deer that led you here. This place is your promised land. Please don't leave, because generations will come."
Киім-кешек
Тао киім стилі геометриялық өрнектерді қолдануымен және қоңыр, көк, сұр және қара түстерді пайдалануымен белгілі. Дагобун – тао тайпаларының танымал киімі, ол зығыр жіптері мен иттің түктерінен тоқылған матадан жасалған. Әйелдердің дәстүрлі киімдері негізінен бас киім, жеңі бар көйлек, корсет, белдікке тігілген юбка, белдік, тізеге дейін жететін шалбар, және гүлдер мен өсімдіктерден жасалған тәжден тұрады. Бас киім бұрын қара мақтадан жасалса, қазір көбінесе қызыл және қара жолақты матадан тігіледі, оған тігілген жарықтар мен інжулермен әсемделеді. Шақырғыштардан кішкентай мұқтарлар төгіліп тұрады, ал бастың артына белдік байланады. Корсет – бұл бір бөліктен тұратын киім, ол юбканың орнына қолданылады және тізеге дейін жететін екі тікбұрышты мақтадан тігіледі, сол және оң иық арқылы диагональды түрде бекітіліп, содан кейін белдікпен байланады. Ерлердің дәстүрлі киімдері бас киім, кеудеге кигізілетін киім, жилет, юбка, шалбарсыз шалбар және былғары аяқ киімдерден тұрады. Ол былғары, зығыр және қабықтан жасалған.
The Thao clothing style is known for its use of geometric patterns, and its use of brown, blue, gray and black. The dagobun is a famous Thao clothing, made of a cloth knitted with flax yarn and dog fur. Women’s traditional clothing mainly consists of a head scarf, a sleeved blouse, a corset, a waist skirt, a belt, knee breeches, and a crown made of flowers and plants. The head scarf used to be made of black cotton, but it is now more commonly made of red and black strips of cloth, with sequins and pearls sewn onto it. Small beaded tassels are hanging from the sideburns, with a belt fastened to the back of the head. The corset is a one piece garment that functions as a skirt and is made of two rectangular pieces of cotton that reach to the knees and are fastened diagonally to each other over the left and right shoulders, and then tied with a belt. Men’s traditional clothing consists of headgear, headwear, chest wear, vest, skirt, breech less trousers, and leather shoes. It is made of leather, linen and bark.
Ресми тану
2001 жылдың 15 тамызында Тайваньның Атқарушы Юань (кеңесі) тай/нган тайпасын Тайваньның жергілікті халықтарының арасындағы оныншы этникалық топ ретінде ресми түрде мойындады. Жапондық отаршылдық кезеңінен бері тао тайпасы қате түрде "цзу" (жергілікті халықтың бөлек және ерекше этникалық тобы) деп есептелген. Бұл қателікке себеп – "тао тайпасының ата-бабалары Алишан тауынан (А Ли тауынан) шыққан" деген аңызды дұрыс түсінбеу және "тай/нган" мен "цзу" сөздерінің ұқсас айтылуы болды. Осылайша, тао/нган тайпасының жері Тайваньдың жергілікті халықтарының тоғыз тайпасы тізімінде "таулардың жазықтарынан шыққан цзу тайпасы" деп тіркелді.
On 15 August 2001, the Executive Yuan (Council) of Taiwan officially recognized the Thao/Ngan as the tenth ethnic group among Taiwan's Indigenous peoples. The Thao have been mistakenly regarded as the "Tsou" (a separate and different ethnic group of Aboriginals) since the time of Japanese occupation. The error was caused by both a misunderstanding of the legend saying that "the ancestors of Thao were from the mountain Alishan (Mountain A Li)" and the similar pronunciation of ‘Thao/Ngan’ and ‘Tsou’. Thus, the domain of the Thaos/Ngans had been registered as "Tsous from the flatlands of the mountains" under the nine ethnic groups of Taiwan’s Indigenous peoples.