Кіріспе

Америкада туған кітап сатушы және баспагер (1887-1962). Қазіргі уақытта "Шекспир және компания" деген атпен Парижде орналасқан келесі дүкеннің иесі.

Сильвия Бич (14 наурыз 1887 – 5 қазан 1962), шын аты Нэнси Вудбридж Бич, Америкада туған кітап сатушы және баспагер. Өмірінің көп бөлігін Парижде өткізді, ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар арасындағы көрнекті эмигранттардың бірі болды. Ол "Шекспир және компания" париждік кітап дүкенімен танымал, онда ол Джеймс Джойстің "Улисс" (1922) кітабын басып шығарды және Хемингуэйдің "Үш повесть және он өлең" (1923) атты тұңғыш кітабын жариялауға және сатуға көмектесті.

Ерте өмір

Бич 1887 жылдың 14 наурызында Балтиморда (Мэриленд штаты, АҚШ) әкесінің пасторлық үйінде, Сильвестр Бич пен Элеонора Томазин Орбисонның үш қызының екіншісі болып дүниеге келді. Оның Холли есімді үлкен әпкесі және Киприан есімді кіші әпкесі болды. Ол әжесінің құрметіне Нэнси деп аталған, бірақ кейін өзінің есімін Сильвияға өзгертуге шешім қабылдады. Оның анасының ата-анасы Үндістанда миссионерлік қызмет атқарған, ал әкесі – пресвитериан дінінің пасторы, ол бірнеше буын дін қызметкерлерінің ұрпағы еді. Қыздары кішкентай кезінде отбасы Балтиморда және Нью-Джерси штатындағы Бриджетон қаласында тұрды. 1901 жылы отбасы Францияға көшті, себебі Сильвестр Бич Париждегі Америка шіркеуінің көмекші пасторы және американдық студенттер орталығының директоры болып тағайындалды, мекенжайы: Париж VI, Одеон көшесі, 7. Ол онда үй иесі Адриен Монньемен күшті күймеге түсті, ол тоқпақ денелі, ақ шашты жас әйел еді. Моннье шаруаның киімі мен монахтың киімі арасындағы нәрсеге ұқсайтын киім киген еді, "ұзын, кең юбка және ақ жібек блузкасының үстіне жақсы отыратын бархат жилет. Ол кітап дүкені сияқты сұр-ақ түсті болды". Бич испан плащы мен шляпасын кигенімен, Моннье кейін Бичтің американдық екенін бірден білгенін айтты. Олардың алғашқы кездесуінде Моннье: "Мен Американы қатты жақсы көремін" деді. Бич Францияны өте ұнататынын жауап берді. Кейін олар ғашықтарға айналып, 36 жыл бірге өмір сүрді. Джойс өзінің шедевр туындысы "Улисс" қолжазбасын басып шығаруға тырысып, сәтсіз аяқтады. Бич оның көңілінің күйрегенін көріп, оны өзі басып шығаруды ұсынды. "Шекспир мен компания" 1922 жылы "Улисс" басылып шыққаннан кейін үлкен даңққа ие болды, себебі Джойс ағылшын тілді елдерде оны басып шығара алмады. Кейіннен Джойс басқа баспагермен келісімшарт жасағанда ол қаржылық қиындыққа тап болды, осылайша ол қарызға батып, "Улисс" басылымынан ауыр зиян шекті. Бич кітаптарын 12 Одеон көшесіндегі бос пәтерде жасырды. Эрнест Хемингуэй 1944 жылы дүкенді жеке өзі "босатып" алды, бірақ ол ешқашан қайтадан ашылмады.

Кейінгі өмірі

1956 жылы Бич соғыс аралық жылдар туралы естеліктер жинағын – «Шекспир және компания» атты мемуарын жазды, онда сол кездегі Париждің мәдени өмірі егжей-тегжейлі сипатталады. Кітапта Джеймс Джойс, Д. Х. Лоуренс, Эрнест Хемингуэй, Езра Паунд, Т. С. Элиот, Валери Ларбо, Торнтон Уайлдер, Андре Жид, Леон Поль Фарг, Джордж Антейл, Роберт МакАлмон, Гертруда Стейн, Стивен Винсент Бене, Алистер Кроули, Гарри Кросби, Карес Кросби, Джон Куинн, Беренис Эбботт, Ман Рэй және тағы да көптегендер туралы бірінші қолынан куәліктер бар. 1955 жылы Монье өзіне қол салғаннан кейін Бич Камилла Штайнбрюггемен қарым-қатынас құрды. Американдық Джордж Уитман 1951 жылы Париждегі басқа жерде (Ру де ла Бушериде) «Le Mistral» деп аталған жаңа кітап дүкенін ашты, бірақ 1964 жылы қайтыс болған Сильвия Бичтің құрметіне оны «Шекспир және компания» деп қайта атады. 2011 жылы қайтыс болғаннан бері оны оның қызы Сильвия Уитман басқарып келеді.