Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
15 ғасырдағы корей әлемінің картасы
15th century Korean world map
"Тарихи елдер мен астаналардың біріктірілген жерлері мен аймақтарының картасы (Қытай)", көбінесе Кангнидо деп қысқартылатын Хониль Ганни Йёкдэ Гукдо Джи До, 1402 жылы Жосон әулеті кезінде корей ғалымдары Квон Кун мен И Хое жасаған әлем картасы. Бұл – сақталған ең көне корей әлем картасы. Екеуі де жасалғаннан кейін түзетулерден өтті, сондықтан олардың бастапқы түрі нақты емес. Дегенмен, Кангнидоның қолға түскен көшірмелері арқылы қытай картасының түпнұсқа мазмұны туралы болжам жасауға болады. Әлем картасы ретінде, ол Моңғол империясы кезінде Қытайдың географиялық білімін көрсетеді, сол кезде Батыс елдер туралы географиялық мәліметтер ислам географтары арқылы қолжетімді болды. Онда Африка мен Еуропа батыстан, ал Жапония шығыстан бейнеленген Ескі әлемнің жалпы пішіні көрсетілген. Жалпы алғанда, бұл карта қытайлық нұсқасына қарағанда географиялық тұрғыдан дәл емес, әсіресе өзендер мен кіші аралдарды бейнелеуде кемшіліктері бар. Бірақ, кейбір жақсартулар енгізілген (әсіресе Корея, Жапония және Африка бейнеленгенде).
The Honil Gangni Yeokdae Gukdo Ji Do ("Map of Integrated Lands and Regions of Historical Countries and Capitals (of China)"), often abbreviated as Kangnido, is a world map completed by the Korean scholars Kwon Kun and Yi Hoe in 1402, during the Joseon dynasty. It is notably the oldest extant Korean world map, Both were revised after their production, making their original form uncertain. Still, the surviving copies of the Kangnido can be used to infer the original content of the Chinese map. As a world map, it reflects the geographic knowledge of China during the Mongol Empire when geographical information about Western countries became available via Islamic geographers. It depicts the general form of the Old World, from Africa and Europe in the west to Japan in the east. Although, overall, it is less geographically accurate than its Chinese cousin, notably in its depiction of rivers and small islands. It does feature some improvements (particularly the depictions of Korea, Japan, and Africa).
Қолжазбалар
Картаның бүгінде тек екі данасы ғана белгілі. Екеуі де Жапонияда сақталған және кейінірек енгізілген өзгерістерді көрсетеді. Қазіргі уақытта Рюкоку университетінде (әріде Рюкоку көшірмесі деп аталады) сақталатын карта 20 ғасырдың басынан бері ғалымдардың назарын аударып келеді. Оның өлшемдері – 158 см х 163 см, жібекке боялған. Рюкоку көшірмесі Кореяда жасалған деп есептеледі, бірақ оның Жапонияға қашан әкелінгені әлі анықталмаған. Бір жағынан, оны Отани Кодзуи сатып алған десе, енді бірі Кореяға жасалған жорықтар (1592–1598) кезінде қолға түсіп, Тойотоми Хидэёси Батыс Хонганджи ғибадатханасына сыйлаған дейді. Онда 1402 жылдан кейін пайда болған Корея жер-су аттары бар, бұл Рюкоку көшірмесінің 1470 және 1480 жылдар шамасында 1402 жылғы түпнұсқадан ішінара өзгерилгенін көрсетеді. Тағы бір көшірме (Хонкодзи көшірмесі) 1988 жылы Нагасаки облысының Шимабара қаласындағы Хонкодзи ғибадатханасынан табылды. Оның өлшемдері – 220 см х 280 см, Рюкоку көшірмесінен әлдеқайда ірі, қағазға боялған. Хонкодзи көшірмесі Эдо дәуірінде Жапонияда жасалған болуы мүмкін. Корея жер-су аттары оның 1560 жылдар шамасында қайта жөнделгенін көрсетеді. Жапонияда осы картамен байланысты екі карта бар. Кумамотодағы Хонмёдзи ғибадатханасында сақталатын (Хонмёдзи көшірмесі) карта "Ұлы Мин картасы" (大明國地圖) деп аталады. Ал Тенри университетіндегі екіншісі (Тенри көшірмесі) атаусыз, бірақ оған да ұқсас атау (大明國圖) берілген. Олар түпнұсқаның кейінірек жасалған нұсқалары саналады. Ең маңызды өзгеріс – Қытай жер-су аттары Мин әулетінің атауларымен жаңартылған, ал түпнұсқада моңғол Юань әулетінің әкімшілік бөліністері көрсетілген. Ғибадатхана туралы аңызға сүйене отырып, Хонмёдзи көшірмесін Тойотоми Хидэёси Корея жорықтарына дайындалу үшін Кумамото билеушісі Като Киёмасаға сыйлаған деп есептеліп келді. Алайда, Кореяның "Сеонжо Силлок" тарихнамасы 1593 жылы Катоға бағынған кореялық шенеуніктің ұлы Қытай мен Корея карталарын көшіріп, оған ұсынғанын хабарлайды. Бұл аталған Хонмёдзи картасына қатысты болуы мүмкін.
Only two copies of the map are known today. Both have been preserved in Japan and show later modifications. The map currently in Ryūkoku University (hereafter, Ryūkoku copy) has gathered scholarly attention since the early 20th century. It is 158 cm by 163 cm, painted on silk. It is presumed that the Ryūkoku copy was created in Korea but it is not clear when the copy was brought to Japan. One claims that it was purchased by Ōtani Kōzui and others assume that it was obtained during the invasion of Korea (1592–1598) and given to the West Honganji temple by Toyotomi Hideyoshi. It contains some place names of Korea that are newer than 1402, suggesting that the Ryūkoku copy was partially modified from the 1402 original around the 1470s and 1480s. Another copy (Honkōji copy) was discovered in the Honkōji temple of Shimabara, Nagasaki in 1988. It is 220 cm by 280 cm, much larger than the Ryūkoku copy, and painted on paper. It seems that the Honkōji copy was created in Japan during the Edo period. The place names of Korea suggest that it was revised around the 1560s. There are two copies of maps in Japan that are related to the map. One (Honmyōji copy) housed in the Honmyōji temple of Kumamoto is known as the "Map of the Great Ming" (大明國地圖). The other (Tenri copy) at Tenri University has no title and is tentatively called by a similar name (大明國圖). They are considered to be later adaptations of the original. The most important change is that place names of China are updated to those of the Ming dynasty while the original showed administrative divisions of the Mongol Yuan dynasty. Based on a legend of the temple, it has been assumed naively that the Honmyōji copy was given to Katō Kiyomasa, the ruler of Kumamoto, by Toyotomi Hideyoshi in preparation for the Korean campaigns. However, the Seonjo Sillok of Korea reports that in 1593 the son of a Korean official who had surrendered to Katō copied and offered map(s) of China and Korea to him. This may refer to the extant Honmyōji map.
Қытайдың тарихи картасы
Цэн монахы Циньцзюньнің (1328–1392) "Хуньи Цзянли Ту" картасы қытай әдебиетшілері арасында танымал болған тарихи карталардың бірі еді. Онда қазіргі жер атауларымен қатар, қытай әулеттерінің тарихи астаналары да көрсетілген. Мысалы, онда аңыз бойынша дана император Яоның астанасы көрсетілген. Бұл карта Қытай дәстүріне сай, Қытайдың картасы болған, әлем картасы емес. Бірақ Сун дәуіріндегі карталар сияқты, география туралы қытайлық білімнің шектеулі екенін көрсетпеді, керісінше, Моңғолия және Оңтүстік-Шығыс Азия туралы ақпаратты қамтыды. Сонымен қатар, ол теңіз жолдары туралы да мәлімет берді, мысалы, Зайтоннан Хормузға Жава және Ма'бар арқылы жүретін теңіз жолы (Хонмёдзи және Тенри көшірмелерінде іздері сақталған). Циньцзюньнің картасы жоғалғанмен, оның өзгертілген нұсқасы Мин дәуірінің кітап жинаушысы Е Шенгтің (葉盛) (1420–1474) "Шуйдун Риджи" (水東日記) еңбегінде "Гуанлунь Цзянли Ту" (廣輪疆理圖) деген атпен кездеседі. Е Шенг Ян Цзедің (嚴節) (1452) картаға жазған түсіндірмесін де тіркеген. Янның сөзіне сүйенсек, "Гуанлунь Цзянли Ту" 1360 жылы жасалған. Қазіргі қолда бар карта, мүмкін, Ян Цзе тарапынан заманауи Мин жер атауларымен сәйкес келтірілген. Алғашқы картада Юань династиясының жер атаулары көрсетілген. Сонымен қатар, Ян Цзе картасы Циньцзюнь картасының батыс шекарасы Хотан аймағында болғанын көрсетеді. Кез келген адам Циньцзюнь картасының атауы "Хуньи Цзянли Ту" (混一疆理圖) мен Каннидоның қытай тіліндегі атауы "Хуньи Цзянли Лидай Гуоду Цзи Ту" (混一疆理歷代國都之圖) арасындағы керемет ұқсастықты байқай алады. Шындығында, бұл монғол дәуірінде жиі қолданылатын сөз тіркестерінің үйлесімі. Осыған ұқсас атаулары бар көптеген бұрынғы қытай карталары болған, соның ішінде "Ю Гонг Цзичжоу Лидай Диванг Гуоду Дили Ту" (禹貢九州歷代帝王國都地理圖; Ю Гонгтың тоғыз провинциясындағы тарихи императорлар мен патшалардың астаналарының картасы).
The Hunyi Jiangli Tu by Zen monk Qingjun (1328–1392) was one of historical maps that were popular among Chinese literati. It showed historical capitals of Chinese dynasties in addition to contemporary place names. For example, it shows the capital of Yao, the legendary sage emperor. It followed Chinese tradition in that it was a map of China, not the world. But contrary to Song period maps which reflected limited Chinese knowledge on geography, it incorporated information on Mongolia and Southeast Asia. It also provided information of sea routes, for example, the sea route from Zayton to Hormuz via Java and Ma'bar (There remain traces on the Honmyōji and Tenri copies). Although Qingjun's map is lost, a modified edition of the map is contained in the Shuidong Riji (水東日記) by the Ming period book collector Ye Sheng (葉盛) (1420–1474) under the name of Guanglun Jiangli Tu (廣輪疆理圖). Ye Sheng also recorded Yan Jie's (嚴節) colophon to the map (1452). According to Yan, the Guanglun Jiangli Tu was created in 1360. The extant map was modified, probably by Yan Jie, to catch up with contemporary Ming place names. The original map covered place names of the Mongol Yuan dynasty. Also, Yan Jie's map suggests that the western end of Qingjun's map was around Hotan. One may notice that the name of Qingjun's map Hunyi Jiangli Tu (混一疆理圖) bears a striking resemblance to that of the Kangnido, Hunyi Jiangli Lidai Guodu Zhi Tu (混一疆理歷代國都之圖) in Chinese. Actually, it is a combination of phrases common during the Mongol era. There were many preceding Chinese maps with similar titles, including the "Yu Gong Jiuzhou Lidai Diwang Guodu Dili Tu" (禹貢九州歷代帝王國都地理圖; Map of Capitals of Historical Emperors and Kings in the Nine Provinces of the Yu Gong).
Корея картасы
Гвон Гюн Корея үшін қандай карта қолданылғанын нақтыламаса да, ол әдетте И Хоедің Палдодо (八道圖) картасы деп есептеледі. Бірақ корей бөлігінің түпнұсқа күйі белгісіз, себебі тіпті ең көне Рюкоку көшірмесі де шамамен 1470 жылғы әкімшілік жағдайды көрсетеді. Гвон Гюн Ли Цземиннің картасында Корея туралы көптеген олқылықтар мен кемшіліктер болғанын жазды. Лидің картасында Корея қалай бейнеленгені белгісіз, өйткені Корея қазіргі қолда бар туындының (түпнұсқаның оңтүстік жартысы) шегінен шығып кеткен. Цинцзюнь картасының өңделген нұсқасы Кореяның салыстырмалы түрде дұрыс пішінін ұсынады, бірақ ондағы жер аттары бұрынғы Горео дәуіріне тән. Гвон Гюннің сөзіне сәйкес, Кореяның көлемі (практикалық себептермен) қасақана үлкейтілген.
Although Gwon Geun did not clarify which map was utilized for Korea, it is usually identified as Yi Hoe's Paldodo (八道圖). But the original condition of the Korean portion is unclear because even the oldest Ryūkoku copy reflects the administrative situation as late as around 1470. Gwon Geun wrote that Li Zemin's map had many gaps and omissions concerning Korea. It is not clear how Korea was depicted on Li's map since Korea is out of the range of the extant derivative (southern half of the original). The modified version of Qingjun's map provides a relatively proper shape of Korea though place names presented there are those of the preceding Goryeo dynasty. Note that, according to Gwon Geun, Korea was intentionally oversized (for practical reasons).
Жапония картасы
Қытайдың екі түпнұсқа картасы Жапонияны шығыстан батысқа қарай жатқан үш аралдан тұратын жиынтық ретінде көрсетеді. Оларға Сюй Фу туралы аңыз әсер еткен. Ұлы тарихшының жазбаларында Сюй Фу теңізде үш құдай тауы бар екенін айтқан және сол тау-аралдардың біріне барған, кейін ол Жапония деп есептелген. Риукоку көшірмесінде Жапония дәстүрлі қытай карталарына қарағанда жақсырақ бейнеленген, бірақ 90 градусқа бұрылған. Бұл ғалымдардың назарын аударды, ал кейбіреулері оны Яматаикоку орналасқан жеріне байланысты даумен байланыстырды, бірақ қалған үш көшірме оның ерекше жағдай екенін көрсетеді. Төрт көшірмедегі Жапония туралы ақпараттың айқайшылығы бастапқы күйін қайта құруды мүмкінсіз етеді. Хонкодзи көшірмесі Хаэдун Джегукги (1471) карталарына ұқсас, бұл ақпараттың үнемі жаңартылып отырылғанын көрсетеді. Гвон Гюн сілтеме жасамаған түпнұсқа карта, әдетте, 1401 жылы Жапонияда Бак Донжи (朴敦之) алып келген карта деп саналады, бұл Седжонг Силлоктың (1438 жылғы 10-шы айдағы) мақаласына негізделген. Алайда, Бак 1397 жылдан 1399 жылға дейін Жапониядағы Батыс Жапонияның Оучи әулетіне елші ретінде болғандықтан, 1401 жылы ол онда болған жоқ. Жапон ғалымы Мия Норико бұл күнді саяси себептермен қасақана өзгертілгенін айтады (төменде қараңыз).
The two original Chinese maps portray Japan as a set of three islands that lie from east to west. They would be influenced by the legend of Xu Fu. According to the Records of the Grand Historian, Xu Fu claimed that there were three divine mountains in the sea and went to one of the mountain islands, which were later believed to be Japan. Japan is shown in better shape on the Ryūkoku copy than on traditional Chinese maps, but is rotated by 90 degrees. This drew attention from scholars and some even associated it with the controversy over the location of Yamataikoku, but the other three copies suggest that it is merely exceptional. Since information on Japan differs considerably among the four copies, the original condition is unreconstructible. The Honkōji copy resembles maps in the Haedong Jegukgi (1471), suggesting that information was regularly updated. The original source map, which Gwon Geun did not cite, either is usually identified as the one obtained in Japan supposedly in 1401 by Bak Donji (朴敦之), based on an article of the Sejong Sillok (the 10th month of 1438). However, Bak stayed in Japan from 1397 to 1399 as an envoy to the Ōuchi family of western Japan and therefore was not there in 1401. Japanese scholar Miya Noriko believes that the date was intentionally altered for political reasons (see below).
Кореядағы маңызы
Бұл карта батыс ислам әлемін Қытаймен байланыстырған Моңғол империясының тарихи ортасынан шыққан. Моңғол империясы география және карталар туралы трактаттар жариялап, әлемді жаулап алуын көрсетті. Олардың бұл әрекеті ислам ғылымы мен дәстүрлі қытай білімінің интеграциясына мүмкіндік берді. Қытай карталарының "тұтынуға арналған" екенін ескеріңіз. Яғни, олар империяның өзі үшін жасалмаған. Моңғол үкіметі көпшілікке жарияланбаған, одан да егжей-тегжейлі ақпарат жинаған деп болжанады. Қытайдың бастапқы карталарын Оңтүстік Қытайдың ғалымдары жасаған, әсіресе Циньюаньлу (Нингбо) қаласындағылар. Көршілес Тайчжоудан келген Цинцзюнь Циньюаньда болған кезде Хуньи Цзянли Тудың тарихи картасын жасады. Кітаптану бойынша маңызды мәліметтерді қалдырған Ву Сидао да Циньюаньнан шыққан. Сонымен қатар, Циньюаньлу – Фучжоу, Гуанчжоу, Оңтүстік-Шығыс Азия, Жапония және Кореяға теңіз жолдары салынған маңызды теңіз портының бірі болды. Бұл карталар Моңғол дәуірінде Кореяда болуы мүмкін. Корея, сол кезде Горёо әулеті (918–1392) билігінде, моңғол империясына құда мемлекеті ретінде тығыз байланысты болды. Мұны дәлелдейтін мәліметтер Горёо са-да жазылған: На Хёнг Ю (羅興儒) Қытай мен Корея карталарына негізделген тарихи карта жасап, оны Гонгмин патшасына (1352–1374 жж.) сыйлады. Гвон Гюн патшаның бичигечи (хатшысы) қызметін атқарғанын ескеріңіз. Бұрынғы зерттеулер екі қытай картасының 1399 жылы Ким Са Хённың Минг Қытайына жасаған дипломатиялық сапары кезінде алынғанын болжаған, бірақ оның сатып алуына нақты дәлел жоқ. Бұл карталар Кореяға әртүрлі уақытта келген болуы мүмкін, өйткені Гвон Гюннің алғы сөзінде корейлік шенеуніктердің әртүрлі көздерден, мүмкін Ву Сидаоның біріктірілген картасынан екі картаны таңдап алғаны айтылады. Жапон ғалымы Мия Норико 1402 жылды жаңадан құрылған Жосон әулетінің билік құрған патшасы Тэчжун үшін маңызды кезең деп санайды. Тэчжун 1400 жылы қанды тақ таласынан кейін таққа отырды. 1401 жылы ол Қытай императорымен династия тарихында алғаш рет Жосонның патшасы ретінде ресми түрде танылды. 1402 жылдың 6-шы айында Ю Хое Корея картасын оның туған күнін тойлау рәсімінде патшаға ұсынды. Содан кейін, оны қытай және жапон карталарымен біріктіру жобасы жаз айларында (4-ші–6-шы ай) басталды. Бұл патшалық биліктің символдық мәнін көрсетеді. Бұл гипотеза Жапония картасындағы қателікті де түсіндіреді. Бұл карта Жапонияда Тэчжо (1-ші патша) мен Чжончжон (2-ші патша) тұсында алынған, бірақ күні Тэчжунның билігіне өзгертілген. Қызығы, Жосон әулетінің жылнамасында карта туралы ешқандай мәлімет жоқ, бірақ бұл ұлттық жоба болған. Тағы бір қызықты факт – бұл картада Мин әулетінің Jianwen шақтары қолданылған. Цзяньвэн императоры азаматтық соғыста Чжу Диге жеңілгеннен кейін, жаңа император 1402 жылдың 10-шы айында Jianwen шақтарын қолдануға тыйым салды. Осылайша картада Jianwen емес, Хунгу шақтары қолданылуы керек еді. Алайда, Jianwen шақтары тіпті кейінгі Рюкоку және Хонкодзи көшірмелерінде де кездеседі. Бұл Кангнидоның қытайларға ешқашан көрсетілмегенін көрсетеді. Бұл карта моңғолдықтан кейінгі кезеңдегі картографиялық дамудың тоқтап қалуын көрсетеді. Жалпы қолданыстағы карталар ұлттық беделдің символына айналды және құпиялылықпен жасырылды. Қолда бар көшірмелер көрсеткендей, корейлік шенеуніктер жерді зерттеу және көршілес елдерден карталар жинау арқылы картаны үнемі жаңартып отырды. Алайда, Батыс туралы географиялық ақпарат 16-17 ғасырларда еуропалық білім енгізілгенге дейін жаңартылмады.
This map originated from a historical setting of the Mongol Empire, which connected the western Islamic world with the Chinese sphere. The Mongol Empire demonstrated the conquest of the world by publishing treatises on geography and world maps. Their attempt enabled the integration of Islamic science and traditional Chinese knowledge. Note that the Chinese source maps were of "consumer use." In other words, they were not created by the empire for itself. It is presumed that the Mongol government gathered much more detailed information that was not disclosed to the public. The Chinese source maps were created by and circulated among literati of southern China, especially those in Qingyuan lu (Ningbo). Qingjun, who was from neighboring Taizhou, created the historical map of Hunyi Jiangli Tu when he stayed in Qingyuan. Wu Sidao, who left an important bibliographic clue, was also from Qingyuan. In addition, Qingyuan lu was one of the most important seaports from which the sea routes were extended to Fuzhou and Guangzhou, and Southeast Asia, Japan and Korea. It is possible that these maps were available in Korea during the Mongol era. Korea, at the time under the Goryeo dynasty (918–1392), was closely integrated into the Mongol Empire as a quda (son in law) state. One supporting fact is recorded in the Goryeo sa: Na Heung yu (羅興儒) created a historical map based on maps of China and Korea and dedicated it to King Gongmin (r. 1352–1374). Note that Gwon Geun served to the king as bichigechi (secretary). Earlier studies presumed that the two Chinese source maps had been obtained during Kim Sa hyeong's diplomatic trip to Ming China in 1399 although there is no literary evidence for his acquisition. It is more plausible that these maps came to Korea in different times since Gwon Geun's preface implies that Korean officials picked out the two maps for their excellency from among various sources, maybe including Wu Sidao's combined map. Japanese scholar Miya Noriko presumes that the year 1402 was a landmark for the reigning King Taejong of the newly founded Joseon dynasty. After a bloody succession struggle, Taejong ascended to the throne in 1400. In 1401, he was officially recognized as King of Joseon by the Chinese Emperor for the first time in the dynasty's history. In the 6th month of 1402, Yi Hoe's map of Korea was offered in a ceremony to celebrate his birthday. Then the project to combine it with Chinese and Japanese maps reportedly started in the summer (4th–6th months). This would be of symbolic significance in demonstrating royal power. This hypothesis also explains the factual error about the map of Japan. It was during the reigns of Taejo (1st king) and Jeongjong (2nd) that the map was obtained in Japan, but the date was altered to Taejong's reign. Oddly enough, the Annals of Joseon Dynasty never mentions the map although it was obviously a national project. Another interesting fact is that this map uses the Ming Chinese era name Jianwen. After the Jianwen Emperor lost to Zhu Di in a civil war, the new emperor banned the use of the era name Jianwen in the 10th month of 1402. Thus the map should have used the era name Hongwu, not Jianwen. However, the era name Jianwen can be found even on the later Ryūkoku and Honkōji copies. This suggests that the Kangnido was never disclosed to the Chinese. This map demonstrates the cartographic stagnation in the post Mongol era. The maps of common use were transformed into a symbol of national prestige and overshadowed by secrecy. As the extant copies show, Korean officials regularly updated the map by conducting land surveys and collecting maps from surrounding countries. Geographic information about the West was, however, not updated until the introduction of European knowledge in the 16–17th centuries.